Blik op Hong Kong

Een Chinese ark van Noach

2009-10-13T16:47:00.006+02:00

In Taio O gespot op de muur van een kinderdagverblijf, de ark van Noach. Wel giraffen, zebra's, de duif. Maar geen olifanten, en misschien typisch Chinees, weer wel reuze panda's. En waarom kippen op de voorboeg?

Trommelgeroffel nabij Nam Chung

2009-10-13T16:13:00.009+02:00

Steeds luider klonken de trommels. Ik had het gedreun voor het eerst opgemerkt toen ik nog maar net de heuvels uit was. Op de asfaltweg, het laatste stuk van de lange afdaling naar Nam Chung Uk en tegelijk van de Wilson trail. Telkens zwol het geluid met onregelmatige tussenpozen kort aan om weer snel te verstommen. Nu klonken het trommelgeroffel zo dichtbij, dat ik er bijna moest zijn. Misschien al na de volgende bocht.

Het is al weer vier jaar geleden dat we de eerste etappes van de in totaal 80 kilometer lange Wilson trail op Hong Kong Island liepen (zie Hong Kong op zijn smalst, januari 2006). Toen we terugkeerden naar Nederland hadden we de Kowloonheuvels doorkruist, en tijdens de paar keer dat ik terug was in Hong Kong liep ik het stuk van de Wilson trail dat door de heuvels van Pat Sin Leng in de New Territories leidt (zie De acht onsterfelijken, december 2007). De kilometers die nu nog restten waren eigenlijk niet veel meer dan een lange afdaling naar Nam Chung Uk, na eerst een steile klim vanaf de weg naar het pad, dat nog wel.

Het laatste stuk van het pad gaat door een dicht begroeid gebied waar eerder Hakka woonden. De Hakka kwamen begin achttiende eeuw naar Hong Kong. Ze waren, buiten de Engelsen, de laatste grote groep die zich in Hong Kong vestigden. De laaglanden waren toentertijd al bezet, ondermeer door rijstboeren, en dus waren de Hakka gedwongen hogerop te gaan, de heuvels en afgelegen dalen in. De laaglanden werden in de vorige eeuw al snel door de oprukkende stad opgeslokt. Van de oude dorpjes geen spoor meer. En hoewel vanaf de jaren zeventig het boeren –vooral rijstbouw- uit Hong Kong verdween, hielden vooral de ouderen onder de Hakka het werken op hun afgelegen en moeilijke toegankelijke land nog lang vol. Nu zijn de nederzettingen definitief verlaten, en restten er alleen nog oude paden, overgroeide muurtjes die de rijstterrassen markeerden, en vervallen huizen. Ook de rijstvelden zijn inmiddels helemaal overgroeid met gras, bamboe en bomen.

De Wilson trail volgt deels de oude paden door de verlaten Hakka-nederzettinkjes van Wang Shan Keuk. Hoe dichter het pad bij het dal komt hoe dunner de vegetatie wordt. Het uitzicht naar het noorden wordt weidser met de Starling Inlet, de meest noordoostelijke inham van de Zuidchinese zee, en aan de overzijde Sha Tau Kok, een klein dorpje dat grenst aan Sha Tou Jiao, een enorme stad in mainland China met een moderne overslaghaven.

En nog verder naar beneden dus die bocht. Het bleek de laatste. Het moment dat ik de bocht inging begonnen de Chinese drums opnieuw te dreunen. Doffe dreunen, ba-dom ba-dom, ba-dom, steeds sneller en luider volgden ze elkaar op. Twintig meter verder hing een dundoek met ‘finish’ over de weg, een aantal mensen in oranje t-shirt klapten en juichten me toe. Dit moest de finishlijn zijn van een hardloopwedstrijd of een wandeltocht. Dat verklaarde waarom zoveel mensen die ik voorbij liep een rug- of buiknummer hadden opgespeld. Ik voelde me ongemakkelijk, dat gedrum en gejuich was niet voor mij bedoeld. Ik was geen deelnemer. Ik zwaaide met mijn armen van ‘nee’. Het trommelgeroffel werd weifelender, de oranje t-shirts staakten het gejuich, en ik ontweek netjes het finishlint toen ik onder het dundoek door liep.

Het ging om een liefdadigheidsloop. De Wilson trail hardlopend of wandelend binnen 30 uur, inclusief de nacht. Voor het goede doel. En dan kom ik, in vier jaar … Toch voelde deze afsluiting met tromgeroffel gepast.

Ik in Hong Kong

2008-06-13T18:20:00.010+02:00

Ik heb dit onderwerp gekozen omdat ik twee jaar in Hong Kong heb gewoond. Daardoor ben ik hiermee gekomen. Ik heb er al die twee jaar op school gezeten, het was een internationale school. Dat is een school waar heel veel verschillende kinderen uit allerlei landen op zitten. Ik heb zelfs bij twee juffen gezeten! Eén kwam uit Australië en de ander uit Nieuw Zeeland. Ik noem een aantal landen waar mijn klasgenoten vandaan kwamen: Australië, Engeland, en Hong Kong zelf. Nederlandse kinderen waren er niet veel, alleen ik en mijn zusje. Maar in totaal waren er iets over de 2000 kinderen. De school heet "Kennedy School".
Weet je dat er in Hong Kong heel veel dubbeldekkers rondrijden? Dat komt omdat er vroeger een oorlog was en Engeland had Hong Kong veroverd.

Ik ben in Hong Kong veel over het Boeddhisme tegen gekomen. Het Boeddhistische geloof gaat allemaal over een jonge, rijke prins die Boeddha heette. Hij mocht nooit naar buiten want zijn vader zei "jij bent nog veel te klein." Tot op een dag hij ontsnapte, hij liep de tuin in en wat zag hij daar? Mensen die ziek en arm waren. Hij wou heel snel hulp halen en ging op pad. Maar Boeddha besloot ook arm te worden. En zo wilde hij uitvinden hoe hij armoede kon oplossen.
Boeddha reisde rond en mediteerde heel veel maar vond het antwoord niet. Hij ging onder een boom zitten en na 49 dagen en nachten te hebben gemediteerd werd hij heilig, en bedacht dat mensen lijden omdat ze nooit tevreden zijn met wat ze hebben!

Uit: Kinderschoolkrant De Achthoek, juni 2008.

Marijke grijpt de Olympische fakkel

2008-05-02T12:16:00.006+02:00

Kordaat stapte Marijke naar voren en pakte ze de fakkel. Hebbes! Vandaag werd de Olympische fakkel door Hong Kong gerend. Iets waar de Hongkongnezen weken naar uit hadden gezien (maar daarover later meer). Wij bekeken de fakkeltocht in Sha Tin, dichtbij waar in augustus de paardensportevenementen van de Spelen zullen plaats vinden. De fakkel ging hier een stuk per dragon boat. Op onze weg terug zagen we een paar van de iets meer dan honderd fakkeldragers, allemaal bekende Hongkongnezen. Gewoon op straat, met de fakkel in een kartonnen doos. Soms ging de fakkel er even uit om -trots- te posseren. Zo ook bij drager nummer 64, Sze Hang Yu, de butterfly queen. Sze is Hong Kong's beste zwemster, en misschien was het wel juist daarom dat ze de fakkel op de dragon boat mocht dragen. Hoe dan ook, Marijke greep meteen haar kans.

Fu dao le

2008-02-07T19:50:00.000+01:00

Het chinese karakter fu siert onze voordeur, want het Chinese nieuwe jaar begint vandaag. Ook in Amsterdam. Het karakter fu betekent zoveel als geluk. Een oude Chinese gewoonte is om het karakter met nieuwjaar ondersteboven op de deur te hangen. Hoewel er in China ook puristen zijn die de authenticiteit van deze gewoonte in twijfel trekken. Hoe dan ook, ook wij hebben het karakter op zijn kop geplakt. Het woord voor ondersteboven, dao, klinkt namelijk hetzelfde als het woord voor aangekomen of gearriveerd. Het ondersteboven hangen van het karakter fu symboliseert dat geluk ons huis is binnengekomen, fu dao le. Mooi toch?

De acht onsterfelijken

2007-12-27T19:12:00.000+01:00

Ik redde het niet. Het was te ver, te zwaar en vooral te laat. Eigenlijk was ik het ook niet van plan geweest, maar zo halverwege de wandeling had ik het gevoel gekregen dat ik ook die laatste zeven kilometer tot het eind wel aan zou kunnen. Nu, tegen vijven, keek ik er anders tegen aan. De toppen van Pat Sin Leng (lett.: de acht onsterfelijken, verwijzend naar een groep taoïsten die door het bestuderen van de natuur onsterfelijkheid wisten te bereiken en sindsdien als heiligen hoog in de wolken een vrolijk bestaan leiden), of eigenlijk de traptreden er naar toe, hadden me langzaam gesloopt. Mijn heup speelde op. De grotere stappen naar beneden kon ik alleen nog maar maken met mijn rechterbeen als standbeen, de linkerheup kon mijn gewicht amper meer aan. Ik kon me niet heugen wanneer ik voor het laatst zo vermoeid had gevoeld –waarschijnlijk op een te lange wandeling naar Woerden met Sofie in de rugdrager. Die laatste paar kilometers naar Nam Chung waren er simpelweg te veel. Het begon bovendien te schemeren. En dus nam ik het pad naar beneden naar Tai Mei Tuk, en vandaar met de bus terug naar Tai Po.

De Wilson trail. Het slingert kris-kras door Hong Kong, grofweg van zuid naar noord, zo’n tachtig kilometer lang. De Wilson trail is een van de handvol lange afstandswandelingen die Hong Kong rijk is. Het meest zuidelijke puntje is nabij Stanley op Hong Kong Island. Het is er meteen raak. Traptreden steil omhoog. Het schijnen er dertienhonderd te zijn op die eerste beklimming. Wie telt zoiets? De traptreden, meestal van beton, zijn kenmerkend voor wandelen in Hong Kong. Zanderige, uitgesleten paden met steen of rotsblokken die naar boven slingeren en waar je soms moet klauteren zijn er nauwelijks in de Hongkongse heuvels. In Hong Kong gaat het pad naar de top steil recht omhoog, langs de kortste weg, met traptreden, vaak honderden achtereen. Het idee dat Hongkongnezen van natuur hebben is duidelijk anders dan de onze. In Hong Kong lijkt men niet zo gek veel op te hebben met de ongerepte en woeste natuur zoals Europeanen dat zo graag zien. De natuur is beter een soort van park. Het liefst een beetje gedomesticeerd, en zeker niet te wild. Een nette trap naar de top, eventueel met een reling, past daar prima in. Wandelen verwordt dan snel tot traplopen (zie Traplopen, september 2006).

Na die eerste heuvel bij Stanley (eigenlijk twee, ze heten de Twins) gaat de Wilson trail dwars over Hong Kong Island door de heuvels naar Quarry Bay (zie Hong Kong op zijn smalst, januari 2006) om vervolgens Victora Harbour over te steken naar de oostzijde van Kowloon. Westwaards dan (zie Ronddwalende geesten, april 2006), waarbij de Kowloonheuvels worden doorkruist op weg naar de New Territories. Als de smog het toelaat is er een fantastisch vergezicht over Kowloon en Hong Kong Island (zie Langs de catchwaters, september 2006). Het pad leidt langs catchwaters, Amah Rock, aangelegde reservervoirs, oude smokkelroutes, bunkers uit de Tweede Wereldoorlog, makaken, bamboe, en over duizenden traptreden natuurlijk.

Verleden jaar waren we tot aan het Shing Mung reservoir gekomen, en dus pakte ik daar de Wilson trail weer op. Eerst een etappe naar Tai Po, en nu van Tai Po via Cloudy Hill over de kam langs de acht toppen van Pat Sin Leng. Wong Leng, de hoogste van de acht, is 639 meter hoog. Even was er een moment waarop al het geluid verstomde. Geen geraas van auto’s op de achtergrond of van laag overvliegende vliegtuigen. Er was alleen het suizen van de wind door het hoge gras van de Pat Sin Leng hoogvlakte. Geen wolkenkrabbers. Ik was alleen, totdat het lawaai van een viertal wandelaars me tegemoet schalde. Niet dat ze schreeuwden. Integendeel, al wandelend luisterden ze naar een klein transistorradiootje dat ze, zoals zoveel Hongkongnezen, met zich meedroegen (Een groepje taoïsten misschien?). Hongkongnezen houden klaarblijkelijk niet van de stilte van de natuur. En toen opende het uitzicht weer. Staand op de vrijwel verlaten grasachtige en onherbergzame hoogvlakte van de Pat Sin Leng met steile hellingen en ravijnen zag ik links over de grens in het mainland de wolkenkrabbers van Shenzhen en rechts de wolkenkrabbers van Tai Po. Een surreëel vergezicht dat het beklimmen van al die traptreden de moeite meer dan waard maakt.

China XXX: Guangzhou dus

2007-11-23T13:40:00.000+01:00

Heel veel bijzonders heeft Guangzhou (misschien beter bekend als Kanton) niet te bieden Het meest authentiek is misschien de ancestor hall van de Chen-clan, maar het complex staat er nog maar honderd jaar. Een pagode en tempel zijn er wel, beide flink oud ook. Maar Guangzhou is vooral zo’n typisch moderne Chinese stad, waar oude intieme wijkjes en plattelandsdorpjes plaats hebben gemaakt voor de moderne hoogbouw. Daar waar het gaat om commercie en productie-industrie loopt Guangzhou zelfs voorop in China. Dat ruik je trouwens, wanneer je vanuit Hong Kong met de trein naar Guangzhou reist. Schoorsteenpijpenlucht.

Toch heeft Guangzhou een rijke geschiedenis. Het was tot halverwege de 19e eeuw de enige stad in China waar buitenlanders handel mochten drijven. De Britten verkochten er enorme hoeveelheden opium in ruil voor Chinees zilver. Die drugshandel zette door, ondanks het verbod van de Chinese keizer. En dat ging natuurlijk niet goed. In 1839 brak de Eerste Opium-oorlog uit nadat een volledige scheepslading opium door een plaatselijke commandant uit Guangzhou werd vernietigd. De Britten wonnen, lijfden Hong Kong in, en dwongen af dat buitenlanders ook in andere Chinese steden handel mochten drijven. In Guangzhou werd van een zandbank in de Pearl River het eilandje Shamian gemaakt en door de Europeanen in verschillende concessies opgedeeld. De Chinezen hadden er niets te vertellen; sterker nog na tien uur gingen de hekken op beide bruggen dicht en kwam er geen Chinees meer in.

Nu is Shamian nog steeds een soort van eiland, een oase van rust. Het lijkt de enige plek in Guangzhou waar het niet gonst van de activiteiten. Er zijn zelfs nauwelijks Chinezen in Shamian, wel een paar buitenlanders (zoals bij Starbucks), die in de rest van de stad opvallend afwezig zijn. Shamian is tot een soort park verworden, met typische koloniale gebouwen. En een kerkje. Het is een geliefde plek voor trouwfoto’s. Drie bruidswinkels op een rij, zag ik er.

De slapte van de keizer was een doorn in het oog van de revolutionairen die China wilden moderniseren en een meer westerse staatsvorm voorstonden. Een van hen was Sun Yat-sen (zie Hong Kong in zwart wit, maart 2006), een boerenzoon uit Guangdong -de provincie waarvan Guangzhou de hoofdstad is. Op nieuwjaarsdag in 1912 werd Sun, na de omverwerping van het keizerrijk, de eerste president van de Republiek China. Dat duurde maar kort – 44 dagen om precies te zijn. De interne machtstrijd werd gewonnen door Sun’s rivaal Yuan Shi-kai, een generaal die in Beijing de onderhandelingen voerde met de vertegenwoordigers van de keizer. Sun kwam op een zijspoor en werd directeur-generaal van de nationale spoorwegen. Het idee van een trein naar Tibet, vorig jaar geopend, komt uit Sun’s koker. Ondertussen had Yuan zich zelf uitgeroepen tot de nieuwe keizer en groeide de verdeeldheid, met name tussen facties uit het Noorden en Zuiden. Een centraal gezag was er niet meer in China. Sun Yat-sen startte een militaire regering in Guangzhou met als doel China te verenigen. Dat was 1921. Hij plande een veldtocht tegen de internationaal erkende regering in Beijing. Het kwam er niet van. Zelfs de plaatselijke autoriteiten in Guangdong kreeg Sun niet mee. Ze bestreden de legitimiteit van zijn uitverkiezing, en ook de hoge belastingen die Sun hief hielpen niet mee. Sun Yat-sen stierf in 1925 in Beijing aan kanker, en werd later in Nanjing opgebaard.

Nu lijkt alles vergeven en vergeten, ook in Guangzhou. Sun Yat-sen is vader des vaderlands (voor alle Chinezen, in het mainland, in Hong Kong en in Taiwan). De verkeersader dwars door Guangzhou is na Sun vernoemd, Zhongshan Lu (Zhong Shan, 中山 [letterlijke vertaling: midden berg] is de naam die Sun kreeg bij zijn dood), en er is een Sun Yat-sen gedenkhal, een enorm theater.

Zhongshan Lu is groot en breed, met nogal wat shopping malls. Het is niet de meest interessante straat van Guangzhou. Het drukke, het gonzende, de chaos vind je in de kleinere straten en op de markten. Daar wordt handel gedreven, gekocht en verkocht. Het lijkt alsof de Guangzhou-nezen niets anders doen. En dat op die typische Chinese manier (of Cantonees, in Kowloon, Sham Shui Po bijvoorbeeld [zie Kroalkes, oktober 2005] zie je het zelfde op kleinere schaal). Straat in straat uit, winkel na winkel wordt er hetzelfde product verhandeld. Douchekoppen bijvoorbeeld, of balpennen, rollen plakband, schroeven en boutjes, kleren natuurlijk, en, het is er de tijd van het jaar voor, mandarijnen!

China XXVIII: Geluk in Guangzhou

2007-11-19T14:49:00.000+01:00

Geluk is geland in Guangzhou. Zo ongeveer moet de titel van dit prachtige schilderij in het Guandong Museum of Art zijn. Helemaal zeker is dat niet, want ik ben natuurlijk geen begenadigd vertaler van het Mandarijn.

Over de betekenis -als de schilder al iets wilde duidelijk maken- kan ik alleen maar speculeren. 'Fu', geluk, staat er op de op haar kop bungelende bungy jumper; alsof het geluk letterlijk uit de lucht komt vallen, maar ook weer plots zal verdwijnen. Het schilderij verwijst misschien naar de handel, bedrijvigheid en chaos, die Guangzhou tot Guangzhou maakt (Over de stad in een later bericht meer). Een kapitalistisch wild west, maar ook weer niet helemaal. In elk geval, het leek alsof in alle straten en kieren van Guangzhou spullen ver- en gekocht werd. Er hangt een pluk-de-dag sfeer, alsof het elk moment weer over kan zijn. Guangzhou heeft daarmee mogelijk ietwat onheilspellends in zich, net zoals al die grijstinten dat met schilderij lijken te doen. En dan die trein uit Kowloon (Hong Kong), wat die er mee te maken heeft? Geen idee.

Kenith Poon

2007-11-14T13:08:00.000+01:00

Kenith zag ik zaterdagochtend voor het eerst. Ik liep via Victoria Road en Sassoon Road steil omhoog naar Pokfulam Road om daar de bus naar de stad te nemen. Het is dezelfde route als naar de Universiteit, dus min of meer mijn dagelijkse gang -als Rich mij niet in zijn auto meesleept tenminste. Zaterdag dus, bij de rotonde van Victoria Road naar Sassoon Road stond daar plots Kenith. Hij zwaaide naar me. Dat verraste me. Hongkongnezen zijn niet onaardig, maar zwaaien naar onbekenden, dat was nieuw voor me. Voor ik van de schrik bekomen was, had Kenith zich omgedraaid en zwaaide hij naar een taxi, en daarna naar een glimmende donkere Mercedes. Het begon me te dagen, Kenith zwaaide niet naar mij, maar naar zijn kiezers.

Er heerst verkiezingskoorts in Hong Kong. Twee verkiezingen staan er op stapel. Begin december zijn er tussentijdse verkiezingen voor een zetel in Legco, het parlement in Hong Kong. Normaal zou dat waarschijnlijk niet zo gek veel publiciteit opleveren, maar nu er zich twee kanonnen in de strijd hebben geworpen, zijn die tussentijdse verkiezingen elke dag nieuws. Een van de kandidaten is Anson Chan. Zij was voor en na de handover van Hong Kong de Chief Secretary, de belangrijkste ambtenaar en rechterhand van de Chief Executive (zie Die vrouw met de grote zonneklep, juni 2006). Chan's belangrijkste strijdpunt als nieuwbakken politicus is volledige democratie in 2012. Haar tegenstreefster is niemand minder dan Regina Ip die in 2003 als minister het beruchte artikel 23 verdedigde, waarin opruiing, hetze, landverraad aan China, plus samenwerking met buitenlandse politieke partijen strafbaar werd gesteld. Meer dan een half miljoen mensen demonstreerden, het voorstel ging van tafel, en Ip verdween van het politieke toneel. Ze ging politicologie studeren in de Verenigde Staten en schreef een scriptie over parlementaire democratie. En nu is ze terug. Ook zij pleit voor meer democratie, maar over de precieze vorm en wanneer, daarover is ze niet altijd even duidelijk. Ip is de kandidaat van het Beijing-establishment. De twee ijzeren dames worden ze genoemd, Chan en Ip. Begrijpelijk dat er voor Kenith Poon weinig belangstelling is.
Kenith doet mee met die andere verkiezingen, a.s. zondag, voor de districtcouncils, een soort van gemeenteraden, die zaken als zwembaden en de inrichting van perkjes voor hun rekening nemen. Heel veel stelt het niet voor, want geld hebben ze bijna niet te besteden. Kenith en al die andere bijna duizend kandidaten -er dingen nog geen tweehonderd vrouwen mee- krijgen niet veel media-aandacht, maar op straat kun je niet om ze heen. Heel Hong Kong hangt vol met spandoeken en posters. Op gevels van flats, appartementen en restaurants, in winkels en de groene mini-busjes. Een minibusje met posters van meerdere kandidaten tegelijk is niet uitzonderlijk. De chauffeurs krijgen er waarschijnlijk voor betaald. Er wordt natuurlijk druk gefolderd. Vooral aanhangers van de Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB) zijn met hun fel blauwe hesjes niet te missen. (De DAB is de meest invloedrijke partij in Hong Kong en volledig op de hand van Beijing. Ze steunen Regina Ip). Het grappige is dat ik al een aantal kanditaten zelf heb zien staan folderen.

Waaronder dus Kenith. Kenith heeft een blog. Daarop schrijft hij dat hij algemene verkiezingen in 2012 voorstaat, beter openbaar vervoer in Pokfulam wenst, en een minder vervuild en groener Hong Kong. Hij is gelieerd aan de sociaal-democraten. Een groepering die in Hong Kong als radicaal wordt beschouwd. Kenith schrijft met gepaste trots dat hij zijn hele verkiezingscampagne zelf uitgedacht heeft. Hij heeft niet het geld iemand anders in te huren. En dus staat Kenith ochtend na ochtend op dezelfde plek langs de weg naar voorbijgangers te zwaaien -bijna uitsluitend auto's. Zaterdag nog in vrije-tijds kleding, de rest van de week netjes in pak. 'Herhaling is de kracht van de reclame' moet hij gedacht hebben.

Ik hoop dat Kenith het haalt zondag, en anders ligt er vast een baantje als cheerleader in het verschiet.

Holland op zijn smalst

2007-11-09T15:08:00.000+01:00

Ooit het Holland Village gezien, gesponsord door het Nederlandse bedrijfsleven? Het is op toer door China en deed deze week eventjes Hong Kong aan. En dus staat er een 'dorp' compleet met grachtenpandjes, molen en een haringkar in Charter Garden, in het financiële hart van de stad. Treuriger kan het bijna niet...

Het was puur toeval dat ik op het Holland Village stuitte. Ik had me voorgenomen uit werk de sfeer in stad te proeven en van Central naar Causeway Bay te lopen. Ik zag de molen vanuit de bus, en stapte uit.

Het was druk in dat deel van Hong Kong. De bankkantoren van HSBC, de Bank of China, Standard Chartered, en noem ze maar op, stroomden allemaal tegelijkertijd leeg. De straten waren vol met (mantel-)pakken. Voor velen leidt de weg naar huis door Charter Garden, en daarmee dwars door het Holland Village. De passanten kwamen in golven, afhankelijk van het voetgangersstoplicht. Het was overduidelijk: het kitscherige 'dorpje' maakte geen spatje indruk op de haastige Hongkongnezen. Ze liepen er door heen zonder op of om te kijken. Je kunt ze niet anders dan gelijk geven, want wie zit nu op die Hollandse nep-kneuterigheid te wachten? Bovendien, de beloofde bitterbalen, kaas, en krentebollen waren er niet. Waarschijnlijk hadden de venters van die kramen (sorry, grachtenpandjes) al begrepen, dat Hongkongnezen daar niet voor te porren zijn. Nee, promotie voor Nederland of het bedrijfsleven kun je het niet noemen.

En toch, zo'n molen met op de achtergrond de oude Bank of China en daar weer achter het hoofdkantoor van HSBC in rood wit, zo aan het begin van de avond, het heeft wel wat.

Mr. Van is back in town

2007-11-07T15:51:00.000+01:00

Eigenaardig. Het voelde als thuiskomen, vooral het moment waarop de bus het busstation onder de IFC-mall uitreed. Het drukke verkeer, dubbeldekbussen, rode taxi's, een oud vrouwtje dat een handkarretje vol oud papier voorduwt, het woud van reclameborden dat over de weg hangt, flatgebouwen die er vrijwel allemaal versleten uitzien -alsof het weer er in zit-, airconditioners aan de gevels van die zelfde flats, en natuurlijk de grote hoeveelheid Chinezen. Voor een internationale stad als Hong Kong is de bevolking opvallend eenzijdig samengesteld.

Voordat ik de bus naar Pokfulam instapte was ik kort naar het terras op het dak van IFC-mall gelopen om over Victoria Harbour uit te kijken naar Kowloon (zie foto). Het was aangenaam en redelijk helder weer. De acht heuvels die Kowloon van de New Territories scheiden waren redelijk zichtbaar. De smog was wel eens erger in Hong Kong. Op weg naar het dakterras zag ik Janet, onze ex-buurvrouw uit South Horizons, een van de weinige mensen waarmee we nog met enige regelmaat contact hebben. Zo kort na aankomst had ik nog geen trek in een praatje van "Oh, how are you ...?", en dus maakte ik rechts omkeerd. Op het dakterras was het rustig, een filmploeg maakte opnames, een Hakka-vrouw bewaterde de boompjes en een oudere man deed zijn tai-chi oefeningen. Verder niemand.

Ook op de universiteit lijkt alles bij het oude te zijn, behalve dan dat bijna iedereen is verhuisd of serieuze verhuisplannen heeft. De mensen in Hong Kong zijn een stuk minder honkvast dan in Nederland. Neem Jamie, een post-doc, hij staat op het punt een appartement aan te schaffen vlak bij Kennedy Town. Dat gaat omgerekend zo'n 300.000 euro kosten. Het is een klein en oud appartement op de 28ste verdieping, ongeveer 50 vierkante meter groot met uitzicht over de zee. Waarschijnlijk een goede aanschaf, want binnen nu en vijf jaar zal er in die buurt een MTR-station gebouwd worden, waardoor de flatprijzen zeker zullen stijgen. Niks bijzonders lijkt het, maar er is meer. Jamie gaat de flat kopen zonder het te bekijken. De huurders die er nu wonen, twee beginnende advocaten, hebben er geen zin in en dus geven ze geen toestemming. Foto's van het appartement zijn ook niet beschikbaar. Wel heeft Jamie een zelfde appartement een paar verdiepingen lager bezichtigd. Het appartement dat hij koopt zal hij echter pas zien nadat het gekocht is: een huisbaas kan de toegang niet ontzegd worden. Alsof je schoenen koopt zonder ze te passen. Ik zou het niet doen.

Een Hongkongnees op de Nieuwmarkt

2007-04-04T20:14:00.000+02:00

“Can I ask you a question, Sir?” In Hong Kong werd mij die vraag regelmatig gesteld. De vragenstellers, vaak in t-shirt met een geelrode drakenkop, waren van het Hongkongse toeristenbureau. “How many days did you spend in Hong Kong?” Het antwoord kende ik uit mijn hoofd: “I’m local, I live in Apleichau”. Het t-shirt verontschuldigde zich en ging op zoek naar een volgende toerist.

Een echte Hongkongnees ben ik nooit geworden. Niet dat ik mijn best niet deed. Ik heb bijvoorbeeld pogingen ondernomen Cantonees te leren. Twee keer een uur in de week, een klein jaar lang. Na een sterk begin, faalde ik jammerlijk. Met de toename van de woordenschat werd het Cantonees voor mij een brij van klanken die ik onmogelijk uit elkaar wist te houden: sē (sommige), sé (schrijven), se (huis), sèh (slang), séh (samenleving) en seh (schieten). Voor de duidelijkheid, de streepjes duiden op de tonen, van hoog naar laag of van laag naar lager bijvoorbeeld, en dus niet op zoiets eenvoudigs als lange of korte e’s. Ik werd het niet machtig. Ik kon het niet onthouden, niet onderscheiden, en mijn uitspraak schoot volledig te kort. Zeker buiten de beschermde omgeving van het klaslokaal. De taxichauffeur stelde mijn poging op prijs, maar ging meteen over in het Engels.

Een echte Hongkongnees werd ik vooral niet door mijn fysiek. Het was evident dat ik van de andere kant van het Kaukasisch gebergte kwam. Ik zou altijd de gweilo, witte duivel blijven. Niet alleen mijn huidskleur of lengte, maar ook het onvermogen om waar en wanneer dan ook in slaap te kunnen vallen maakte me duidelijk tot een niet-Hongkongnees. De power nap moet een Chinese uitvinding zijn. In de bus, achter de toonbank, in de spreekkamer van de dokter, of zelfs in een rumoerig restaurant, overal en altijd weet de Hongkongnees (of Chinees) een korte slaap mee te pikken. Ook tijdens colleges. Zeven colleges Statistiek gaf ik. Toegegeven dat is saai, maar toch ook weer niet zo saai. Bij mijn allereerste college draafden negen studenten op. De eerste dommelde na twintig minuten in, de tweede volgde snel. Toen nummer vijf (uit negen!) ook haar hoofd op de tafel legde om in te dutten, besloot ik de pauze te vervroegen. Het probleem deed zich ook voor tijdens het onderzoek; iemand 150 keer achtereen een voorwerpje laten pakken was vragen om moeilijkheden.Het maakte me wel eens jaloers, dat slapen. Ik probeerde het in een bus, tijdens een saaie presentatie, maar het is me nooit gelukt. Een echte Hongkongnees word je niet, dat ben je.

En nu dus weer terug in Nederland. “Mag ik nog even uw telefoonnummer?” “Dat heb ik niet, daarvoor ben ik toch hier”. “Hebt u ook geen mobiel? Sorry, dan kunnen we voor u geen telefoonaansluiting verzorgen”. Je ziet het wel niet, maar ik pas niet meer netjes in het systeem. Ben ik nog wel een echte Nederlander? Moeilijk, ik zit met iets van een dubbele loyaliteit, want dat kan, zelfs zonder dubbel paspoort. Ik ben een beetje verhongkongneest. Ik ga, net als Sofie, opnieuw naar Chinese les. Ik lees boeken over de Chinezen van de Binnen Bantammerstraat, en ik eet bij New King op de Zeedijk, ondanks hun overduidelijke politieke steun aan meneer Ng van de VVD.

Ik trof dezelfde meneer Ng heel kort tijdens de viering van het Chinese Nieuwjaar op de Nieuwmarkt. Hij folderde voor de Provinciale Staten. “Kung hai fat choi” groette ik. Dat betekent zoiets als heel veel rijkdom dit jaar. Dat was niet omdat hij VVD’er is, maar omdat dat is wat je toewenst tijdens Nieuwjaar. Hij vond mijn wens in het Chinees een beetje drukdoenerij, en daagde me uit om de Chinese tekst op zijn foldertje dan ook maar te lezen. Tot zijn (en mijn) verrassing kon ik dat een beetje. Het wekte Ng’s nieuwsgierigheid. Ik zei dat ik twee jaar in Hong Kong had gewoond. Meneer Ng was er, net als veel Amsterdamse Chinezen, alleen maar een paar keer op vakantie geweest. Wie of wat is hier Hongkongnees?Ons gesprek werd abrupt onderbroken door het kabaal van de leeuwendansers, en daana het vuurwerk. Het Chinese Nieuwjaar wordt in Amsterdam namelijk op authentieke wijze gevierd. Authentieker nog dan in Hong Kong. Dus met een mat knalvuurwerk dat deskundig op een keukentrapje bevestigd was. In Hong Kong is vuurwerk verboden, zelfs tijdens Nieuwjaar. In Nederland mag vuurwerk natuurlijk ook niet zomaar. Daarom was er een heuse pyrotechnicus op de Nieuwmarkt. Het gehoorapparaat liet zien dat de goede man een echte professional was.

De leeuwendansers trokken de Nieuwmarktbuurt in voor een ritueel dat zorgt dat de winkeliers ook het komende jaar goede zaken zullen doen. Even volgden we de leeuwendans. Het was koud en guur. In een lawaaiig, rokerig, maar warm café aan de Jodenbreestraat vonden we een lege tafel. Lekker, een hete kop koffie ….

“Papa, wakker worden, je moet betalen”.

[uit FBWeetjes nummer 52]

China XXVII: Kou lijden in Tongli

2007-03-08T15:47:00.000+01:00

Bedrijventerrein na bedrijventerrein, er komt geen eind aan. Het platteland bestaat niet (meer). De trein brengt ons in een klein uur van Shanghai naar Suzhou. Vandaar gaat het nog eens een dik half uur met een bijna lege streekbus naar Tongli. Klein Venetië wordt dat genoemd. Je moet ver gaan als je in Shanghai echt de stad uit wilt. Heel ver.

De hele reis door de Yangtze-delta gaat langs van die zogenaamde industrieële parken, bedrijventerreinen dus. Chinese bedrijven, maar veel vestigingen van buitenlandse ook, uit Japan en Korea vooral. En Philips. Het gekke is dat bij de meeste bedrijven het allerminst bedrijvig is. Veel gebouwen (veelal laagbouw) lijken zo goed als verlaten. Op de parkeerplaatsten staat maar een enkele auto. Dat laatste is niet zo heel gek als je bedenkt dat de werknemers natuurlijk geen geld hebben voor een auto. Maar waarom dan zo’n uitgestrekt parkeerterrein? Ook het aantal fietsen houdt overigens niet over. Het lijkt dat er vooral gebouwd is met het oog op wat er nog komen gaat. De infrastructuur is er, nu de rest nog. Maar of het er ook komt? Het maakt het allemaal een beetje unheimisch, en dat wordt nog eens versterkt door een dikke sluier vies geel-grauwe smog. Van Shanghai tot in Tongli.

Er zijn straten in Tongli, maar in het dorpje vormen de kanalen met de karakteristieke bruggen de hoofdwegen. Het dorpje kan behoorlijke wat toeristen aan, maar nu –in de tweede week van december- is het er vooral rustig. De mensen zijn bezig met hun dagelijkse beslommeringen. Een paar straatwerkers werken aan een brug, een vrouw wast kleren in het kanaal, een boer hangt kroppen groente in een soort van waslijn, enkele mannen en vrouwen breien wollen sloffen (voor de toeristen), en weer anderen zitten buiten te slapen.

Maar het is vooral koud in Tongli, verdomd koud. Voor ons tenminste, verwend dat we zijn met de zomerse temparaturen in Hong Kong. Het is een graad of vijf à tien in Tongli. Onze kamer in het family-guesthouse is in Chinese stijl, met een echt prinsessenbed (zoals Sofie en Marijke het noemen), een theetafel in een andere bedstee, een Chinese vaas, rijkbewerkte raamluiken enzovoort. We zijn de enige gasten. Een prachtig guesthouse, maar brr, het kiert er en het tocht, en ook de plavuizen op de vloer dragen niet bij aan een warm gevoel. Gelukkig staan er twee thermoskannen met heet water. We drinken de thee met onze jassen aan.De mensen in Tongli wachten op de echte winterse kou. Terwijl wij met handschoenen (een paar dagen eerder in Shanghai aangeschaft) rondlopen, zitten zij op straat of in huis, maar wel met ramen en deuren gewoon open. Het vinden van een restaurantje waar de deuren niet wagenwijd open is niet eenvoudig.

Twee nachten slapen we in Tongli. In dit dorp van boeren en vissers woonden ooit koopmannen die rijk werd van de handel langs de zijderoute. Nu nog zijn er in Tongli de typische Chinese tuinen met rotspartijen, prieelen, en vijvers met goudkarpers. We slenteren een hele dag rond; door de tuinen, langs de kanalen en over de bruggen.

China XXVI: Shanghai (en Hong Kong)

2007-03-04T16:55:00.000+01:00

Nergens zou de economische boom in China zichtbaarder moeten zijn dan in Shanghai. Shanghai zou inmiddels Hong Kong al naar de kroon steken. En zo lijkt het op het eerste gezicht misschien ook wel. Neem de supersnelle Maglev die tussen het gloednieuwe -en schijnbaar uitgestorven- Pudong-vliegveld en Shanghai raast. De Maglev is 's werelds eerste commercieel uitgebate hoge snelheidzweeftrein. Het legt de 30 kilometer tussen vliegveld en stad in nog geen 8 minuten af. Elke wagon heeft een teller die voortdurend de snelheid aangeeft. De meeste passagiers probeerden het moment waarop de teller de topsnelheid van 431 kilometer/uur aangeeft met camera of mobiel vast te leggen, maar het sterke trillen van de trein maakt een scherpe foto onmogelijk. Het meest verrassende is dat de je de uitzonderlijke hoge snelheid nauwelijks ervaart, zelfs niet als je naar buiten kijkt. Sofie vindt de trein maar langzaam.

Shanghai kent inmiddels ook een behoorlijk aantal luxueuze shopping malls, zo is er net als in Hong Kong een Times Square. De Shanghainese Times Square is in alles een kopie van haar hippe naamgenoot in Hong Kong. Even luxueus, het zelfde type winkels. De overeenkomst reikt tot in de details. Zo mag de klant, mits er voor een zeker bedrag aan aankopen gedaan is, een trendy sneeuwpopknuffel kopen. Het geld gaat naar een goed doel. Dat geschenk is voor de Shanghainese en Hongkongnese klanten identiek. Toch zijn er ook duidelijke verschillen. Times Squares in Shanghai is een stuk kleiner, en het is er beduidend minder druk. En dat is kenmerkend; het mag dan economisch goed gaan met Shanghai, een Hong Kong is het nog niet. Pamela Yatsko, schrijver van New Shanghai, beschrijft hoe het die luxueuze malls eind jaren negentig verging (dit is eigenlijk een beetje misleidend; de veranderingen in Shanghai gaan zo razendsnel, dat het bijna zeker niet meer geldt voor de situatie van nu). De ene nieuwe mall na de andere werd geopend, meestal gefinancieerd door een buitenlandse investeerder. Designkleding, parfum, schoenen, tassen werden er verkocht, maar ook supermarkten als het Nederlandse Ahold en het Hongkongse Park ’n Shop (van Li Ka-shing, zie Carianne’s huishoudboekje, juli 2005) openden hun deuren. Allemaal dachten ze de nieuwe rijken te kunnen bedienen. Dat ging dus niet. Nog geen 5% van de 14 miljoen Shanghainezen kon zich de prijzen in de malls permiteren. Plotsklaps waren er meer dan 20 malls die deze rijken wilden binnenhalen. Een vuistregel zegt dat, om te kunnen draaien, zo’n mall 200.000 mensen zou moeten kunnen bedienen. Met dik 20 malls die om 700.000 klanten vechten moest het dus wel misgaan. Ahold en Park ’n Shop redden het niet, net als de meeste anderen. Vandaar dus dat de Shanghainese Times Square een maatje kleiner is dan zijn Hongkongnese naamgenoot.

We logeren in het Park Hotel aan het Renmin Guangchang (het Volksplein, China blijft communistisch!), een prachtig Art-Deco hotel uit de jaren dertig van de vorige eeuw. Met 22 verdiepingen was het tot 1966 het hoogste gebouw in Shanghai. Vanuit het raam in onze kamer kijken we op een betonnen karkas van een nooit afgebouwde toren. Op een enkele verdieping wonen daar, veelal tussen doeken, mensen, hoogstwaarschijnlijk illegalen uit de provincie. Waarschijnlijk waren er ook hier mooie plannen veel geld te verdienen, maar draaide het –zoals wel vaker in Shanghai- op niets uit.

Het toont dat Shanghai (nog?) geen Hong Kong is, maar de economische boom is onmiskenbaar. Pudong is daarvan het symbool bij uitstek. Pudong was een agrarisch gebied totdat Deng Xiaoping het in het kader van zijn ‘Open deur politiek’ aanwees als speciale economische ontwikkelingszone (Dit maakte ondermeer buitenlandse investeringen mogelijk). Pudong werd een enorme bouwput - in het midden van de jaren negentig stond een kwart van de bouwkranen in de hele wereld er te werken! Nu vormen de wolkenkrabbers van Pudong Shanghai’s moderne stadsgezicht; een must-do foto. Hebben wij ook gedaan, vanaf de Bund aan de andere kant van de Huangpu-rivier. De Oriental Pearl TV Tower is door dichte smog maar amper zichtbaar (en dat op een ‘auto-luwe’ zondagochtend).Die Bund, een brede strook langs de westzijde van de Huangpu-rivier, is de plek waarmee Shanghai zich het meest onderscheid van de andere Chinese steden, ook van Hong Kong. Nieuwe wolkenkrabbers vind je namelijk in alle Chinese steden, hoewel natuurlijk niet zo talrijk. De Bund daarentegen herinnert aan New York of Chigago. Het staat vol met indrukwekkende gebouwen, vooral handelshuizen en bankgebouwen, in een ratjetoe van stijlen, waaronder Art-Deco. De Bund ademt daarmee nog steeds een soort vooroorlogse sfeer uit. Het stamt uit een tijd (net als nu) dat in Shanghai alles mogelijk leek. Buitenlanders hadden de stad bezet en opgedeeld in zogenaamde consessies, die ze elk afzonderlijk bestuurden, met een eigen jurisdictie, politiemacht enzovoort. Een soort van kolonies eigenlijk. Vrijhandelszones waar buitenlanders zich over de ruggen van Chinezen verrijkten. Het draaide allemaal om geld verdienen, en verder was er niets verboden. De hoer van Azië werd de stad genoemd. De Engelsen en Amerikanen bestierden de Bund en bouwden er zoals ze dat thuis gewend waren. De Fransen deden het zelfde in de Franse concessie, een wijk die ook nu nog een typische Franse parksfeer uitademt. Langs de straten staan er platanen. Onchinees.
Met de explosieve economische groei is de armoede niet uit Shanghai verdwenen. Integendeel. Ik noemde al de bewoners van het betonnen karkas naast ons hotel. Zo stuiten we naast de Yuyuan bazar (een opnieuw opgetrokken wijkje dat vrijwel in haar geheel bestaat uit protserige souvenirswinkels en toeristenrestaurants in authentiek Chinese architectuurstijl) op een buurt die nog niet heeft moeten wijken voor de projectontwikkelaars. Een soort hutong. Het regent terwijl we er rond lopen. In de nauwe straatjes zijn uitsluitend fietsers of brommers, auto’s passen er niet. De groenteboer zit met zijn kolen en appels verscholen onder een lekkend stuk zeil op straat. De was hangt buiten. Stromend water is er niet binnenshuis; wel zijn er een kranen buiten bij een gootsteen. Het lijkt erop dat voor velen de stoep tegelijkertijd de keuken is. De straatjes zijn schoon geveegd. Een oude vrouw loopt met een po over straat en leegt het in een soort van stortbak. Een ander gooit een identieke po gewoon in de waterplassen op straat.Mijn schoenen zijn versleten, er zitten gaten in de zolen. Aan de plassen is soms echt niet te ontkomen. De schoenen en sokken raken langzaamaan doorweekt. We dwalen af tot in een afbraakbuurt; nog een bouwput, en dan plotseling is er Times Square. We drinken hete koffie en chocolademelk bij Starbucks, maar met natte voeten blijft het koud. Ik besluit de mall in te gaan, en koop nieuwe schoenen. 60 Euro, iets meer nog dan dat ze in Hong Kong kosten. En vrijwel zeker meer dan het maandloon van welke bewoner dan ook in dat buurtje zo vlak naast de Yuyuan bazar.

En toen ...

2006-12-07T09:34:00.000+01:00

Niet dat er niets gebeurt is, integendeel. Sofie en Marijke gaan al een week niet meer naar school; ik heb het bureau op mijn werk inmiddels leeggeruimd; een doos met boeken en knuffels is op de post naar Nederland; Carianne heeft al een paar kasten, een matras, de oven, rijstkoker en de DVD-speler verkocht; het eerste afscheidsdiner is achter de rug; het belastingkantoor is bezocht; maar een stukje op de weblog is er de laatste weken bij ingeschoten. Ook nu geen uitgebreid verhaal, maar meer iets in de trant van ‘en toen, en toen’; een aantal foto’s met een paar regels over datgene wat we de laatste paar weken gezien hebben.Een haai bijvoorbeeld, in het nieuwe drijvend vissersdorp museum in de baai bij Sok Kwu Wan op Lamma Island, zo’n beetje tegen over ons huis (de bovenste foto toont South Horizons en ook onze flat op de terugweg). Van de haai, die een paar meter groot was en door Hongkongneze vissers is gevangen bij Maleisië geen foto. Het arme beest leeft in een veel te klein 'hok' van visnetten en krijgt maar een klein beetje te eten. Het zou anders te groot worden. Op de foto een zeester met honderden zuignappootjes en het mondje in het midden.Een dag later wandelden we langs het Kowloon Reservoir en over Smugglers Ridge in de Kowloon Hills. Onderweg zagen we verschillende kolonies makaken (zie ook Aapjes kijken, oktober 2005). De makaken zijn vlak voor de Eerste Wereldoorlog uitgezet tijdens de bouw van het Kowloon Reservoir. Op die plek groeide een plant die giftig is voor mensen, maar niet voor makaken. De makaken werden uitgezet om te voorkomen dat het gif van de plant in het drinkwater terecht kwam. De makakenpopulatie groeit vooral de laatste jaren explosief, de omstandigheden zijn te goed voor ze. Dat komt vooral doordat veel mensen de apen voeren. Volgens Jane Goodall, die regelmatig Hong Kong bezoekt (en een paar weken geleden nog een verhaal hield voor de 3e en 4e klassers bij Sofie en Marijke op school), lijden de apen zelfs aan obesitas, overgewicht. Ook wij zagen dat ze flink gevoerd werden, en dat ze brood steelden bij barbeque plaatsen.We ontdekten ook een‘nieuwe’ plek midden in de stad; een terras met grasveldjes, waar je bijvoorbeeld op kunt liggen, op de vierde of vijfde verdieping van de IFC malls. Prachtige uitzichten over Victoria Harbour naar Kowloon, of, aan de andere kant, op de wolkenkrabbers op Hong Kong Island (zie Zich herhalende patronen, oktober 2006).Een week later, afgelopen zondag dus, zagen we weer een makaak, in zijn eentje op Lion Rock, een van de meest karakteristieke heuvels van de Kowloon Hills. Vanuit de stad heeft de top de contouren van een liggende leeuw. Lion Rock gaat door voor een van Hong Kongs moeilijkste beklimmingen, maar dat viel erg mee (of tegen). Er was even geen pad, en er moesten wat rotsen beklommen worden maar daar hield het dan ook mee op. Het uitzicht over Kowloon naar Hong Kong Island is er fantastisch (zie ook Langs de catchwaters, september 2006).Uiterlijk morgen moeten we Hong Kong uit. Onze visa verlopen, en langer blijven zou betekenen dat we illegaal zijn. Dat dat zo strict was ontdekten we pas vorige week. We gaan met de trein naar Shenzhen vlak over de grens, en vliegen de volgende dag naar Shanghai, vanwaar we stroomopwaarts langs de Yangtze naar Nanjing reizen, en dan weer terug naar Shenzhen/Hong Kong. We komen Hong Kong dan binnen op een toeristenvisum, ruimen vervolgens ons boeltje hier op, kijken nog beetje rond, en dan is het tijd om echt te gaan. Maar eerst is er morgenochtend de kerstshow van Sofie’s klas, ook Sofie mocht nog mee doen. En daar is ze heel blij mee.

Tap Mun Chau, of hoe lang nog?

2006-11-20T16:18:00.000+01:00

Het was weliswaar een beetje verdord, maar er was echt gras op Grass Island. Heel bijzonder voor Hong Kong, wild gras. Er werd zelfs gekampeerd op het schijnbaar door koeien (ook dat nog!) kaal gevreten groen-gele weide. Kampeerders zien hier als eersten in Hong Kong de zon opkomen, vandaar.

Tap Mun Chau, want zo heet het eiland in het Cantonees, is een van de meest afgelegen eilanden van Hong Kong. Het kostte ons dik twee-en-half uur met bus, metro, opnieuw de bus, en dan het laatste half uur met de boot om er te komen. Het is zover van de stad vandaan dat op en vanaf het eiland geen hoogbouw te zien is (toegegeven, op een heldere dag zou dat anders kunnen blijken te zijn). Op Tap Mun Chau is een oud Hakka-dorpje met, hoe kan het anders op een eiland, een tempel voor Tin Hau, de godin van de zee. Als het stormt, dan schijnt er een jankend geluid te komen uit een spleet onder het altaar voor Tin Hau. Een waarschuwing van de godin niet de zee op te gaan ... Er wonen hoogstens nog een paar honderd mensen op het eiland. In het dorpje zijn nog maar een paar huisjes bewoond. De meesten staan leeg of worden gebruikt voor opslag. Het lijkt soms alsof de huisjes hals over kop verlaten zijn: zo hing in een van de lege huisjes het voorouderaltaar nog aan de muur met erboven de typerende zwart-wit foto's van overleden ouders. De huisjes aan de rand van het dorp zijn stuk voor stuk vervallen en vaak overwoekerd door het groen. Er is ook nog een op kazerne gelijkende New Fishermen’s Village dat ondanks de naam zijn beste tijd gehad heeft, waarschijnlijk wonen hier de Tanka, een volk van vissersnomaden. Er hing vis te drogen aan de waslijn, en een vrouw zat garnalen te pellen op een aftans basketbalveldje. Hoe lang nog vraag je je af.

Aan de andere, oostzijde van het kleine eiland is het zo goed als leeg. Er liggen her en der nog een aantal graven verspreid, maar dat is het. Er is een pad langs de rotsachtige kust. Daar ook staan twee enorme op elkaar gestapelde kubus-vormige rostblokken, als een toren of pagode. Ook zou er een gat moeten zijn, waar water binnen komt, als een poort. En dan heb je tap (toren) mun (poort) en chau (eiland). Het is een mooie rots, daar niet van, maar Grass Island is echt een betere naam.

We aten krab in het restaurant naast New Hon Kee. Eerst met chop sticks, vervolgens met de vingers. Het was een onhandig gesmeer.

Kamerverkiezingen

2006-11-18T12:25:00.000+01:00

Het is begonnen, de Tweede Kamer verkiezingen. Vandaag gingen de eerste stembureaus open. Niet allemaal natuurlijk, alleen die in het buitenland. Wij hebben een stembureau ingericht in onze huiskamer. We stemmen via het internet. Dat kan vanaf half drie ’s middags Hong Kong-tijd tot komende woensdag. Eigenaardig, want via internet is de stem in een mum van tijd in Nederland, geen reden lijkt me om het stembureau zo veel eerder te openen.

We stemmen om even na half drie, en zijn dus een van de eerste of zelfs de allereerste kiezers. De exit-poll in South Horizons voorspelt een even verrassende als verpletterende overwinning voor Groen Links.

De man is geen Man

2006-11-17T14:23:00.000+01:00

Op de hoek bij nummer 217 loopt een man op ons toe. Nummer 217 staat ingeklemd tussen een aantal nieuwerwetse uit drie woonlagen bestaande Spaanse villa’s (dat klinkt beter dan het is) die overal in de New Territories te vinden zijn. Het is opgetrokken uit grijze baksteen, een teken dat het al een wat ouder gebouw is. Het ornamentale stucwerk onder de dakrand staat hier en daar nog wel in de verf, maar het verhult niet dat nummer 217 in verval is. De man groet ons vriendelijk, en vertelt dat nummer 217 een jaar of vijftig oud is. Het stucwerk stamt uit het begin van de vorige eeuw, nog uit de tijd van de Qing-dynastie.

We zijn in San Tin, de thuisbasis van de Man-clan. De Man was de laatste van de grote clans die naar Hong Kong kwam. Dat was in de vijftiende eeuwde. Omdat de andere clans, zoals die van de Tang (zie Op bezoek bij de Tang, december 2005), het beste land al in hun bezit hadden, moesten de Mannen genoegen nemen met een stuk moerassig gebied in wat nu het uiterste noorden van de New Territories is, tegen de grens met China. De Mannen legden een deel van de moerassen droog en verbouwden er rijst, en noemden het San Tin (Nieuw Veld). De beroemdste Man was Man Cheung-long, een succesvol zakenman die van de keizer het predikaat Tai Fu (letterlijk: grote man, en niets van doen met de familienaam) kreeg. Dat was halverwege de 19e eeuw, de New Territories waren toen nog niet Brits. Het enorme huis van deze Man staat er nog, en is deels gerenoveerd. Het is nu het enige Chinese mansion of courtyard house (sorry, ik kan geen goede Nederlandse vertaling vinden) in Hong Kong.

De man woont in een van de zes woninkjes van nummer 217. Hij betaalt 600 Hong Kong dollar (ongeveer 60 Euro, wij betalen 1350 Euro) huur per maand. Zo’n woninkje is klein, niet veel meer dan 2 bij 3 of 4 meter. Elk woninkje heeft een keukentje en een bed. Ik vraag de man of hij misschien Man heet, er wonen nog steeds veel Mannen in San Tin. De man is geen Man. Hij is een buitenstaander in het dorp, min of meer verbannen naar San Tin. De man vertelt dat hij eerst in Kowloon woonde, in de stad, maar dat hij ooit iets gedaan had wat niet mocht. Hij belandde in het gevang (‘You don’t mind, do you?’). Nu werkt hij in San Tin in dienst van de overheid. Hij is straatveger, veel meer dan een paar duizend Hong Kong dollar zal hij niet verdienen.

Even later komen we wel een echte Man tegen. Nou ja, een echte? Zijn sterke Australische accent verraadt dat hij lang buiten San Tin heeft gewoond. Dat is niets bijzonders. Veel Mannen zijn sinds de jaren vijftig en zestig de wijde wereld ingetrokken. Met rijst viel niets meer te verdienen. De Australische Man spreekt ons aan in een van de vier ancestor halls in San Tin. Of we weten waar we naar kijken. Dat doen we. Het is een altaar met daarop de soul tablets van de mannelijke voorouders van de Man-clan. Dat zijn groene latjes ingelegd met gouden Chinese karakters die de daden van de overledene beschrijven. De gedenkplaatjes worden drie tot vier generaties lang in huis vereerd en komen daarna in de ancestor hall terecht. Minstens een keer per jaar is er feest en worden de voorouders met offers vereerd. Dit is uitsluitende voor mannen (niet voor vrouwen dus). De Australische Man legt uit dat we van het altaar niet nog meer foto’s moeten maken. Het zou een deel van de ziel van de voorouders wegnemen. Hij vindt het niet zo’n probleem, voegt hij er direct aan toe, maar zijn moeder zou het vreselijk vinden.

China XXV: De straat in beeld en geluid

2006-11-14T13:01:00.000+01:00

Een wandeling door zomaar een straat, niet te ver uit centrum, is een van de meest fascinerende dingen die China te bieden heeft. Elke straat heeft zijn eigen verhaal. Een dikke week terug, want zo lang is het alweer geleden liepen we op een ochtend door de straten van Qufu, de geboorteplaats van Confucius.

Qufu heeft een splinternieuwe stadsmuur. De oude muur was waarschijnlijk tijdens de Culturele Revolutie afgebroken. Binnen die stadsmuur vind je, wederom ommuurd, de Confucius tempel en de mansion van zijn nazaten. Samen nemen ze aanzienlijk deel van de stadsruimte in beslag. Het filmpje toont een ander stukje stad binnen de stadsmuur. Het is een van de modernere delen van Qufu, een soort van winkelerf zelfs. Het doet bijna een beetje Nederlands aan. Op de begane grond zijn de winkels, daarboven bevinden zich de woonhuizen. Veel ouder dan tien, twintig jaar zijn de panden niet, maar het is inmiddels alweer vervallen. De ramen van de huizen op de eerste verdieping zijn stuk voor stuk dichtgetimmerd of –gemetseld en lijken rijp voor de sloop. Behalve de winkels zijn er velerlei kleine kraampjes op straat. Daar worden vooral snacks verkocht. Voetgangers en fietsers zijn nog duidelijk in de meerderheid, maar er zijn ook bromfietsers. Electrische bromfietsen zijn de nieuwste rage in Qufu. Auto’s zijn binnen de stadsmuren een stuk minder overheersend dan direct daarbuiten. Het verkeer is buiten de stadsmuren een stuk chaotischer (zie foto’s).

Het gaat niet alleen om wat er te zien is, het meest typerende van het Chinese straatbeeld is wat je hoort. In naam mag China dan nog steeds communistisch zijn, de straat bewijst het tegendeel. China is een kapitalistisch land, en dan van het rauwe en lawaaiierige soort. Elke winkel zet in de jacht op de klant een aantal luidsprekers op straat. Niet om de waar aan te prijzen, maar om de aandacht te trekken. Er schalt nietszeggende popmuziek uit de luidsprekers. Hoe groter het wattage, en dus hoe hoger het volume, des te groter de kans de buurman te overstemmen. Lukt dat niet dan worden een of twee jonge dames gebruikt om de potentiële koper naar binnen te lokken. De claxon in het filmpje is van een politieauto.

’s Avonds is het er niet minder rustig. Er is dan een markt waar, ik doe maar een greep, groente, ondergoed, tassen, kamen, zaklantaarns, beddegoed, deegwaren, en Mao-memorabilia wordt verkocht. Alles dus. De geparkeerde fietsen op het filmpje hebben plaats gemaakt voor een hele reeks restaurants onder blauw-rood-wit gestreept zeilen. Naast gegrild vlees, groenten, noodles, soepen, en vis wordt er allerlei ongedefineerde soorten zeedieren en enorme insekten geserveerd. Ook zagen we hond. Het eten staat uitgestald op een grote kar voor het restaurant. Je wijst het simpelweg aan en gaat dan zitten op een van de kleuterkrukjes aan een kleutertafeltje. We hebben het niet aangedurft.

Afscheid

2006-11-14T11:10:00.000+01:00

Hong Kong is een dynamische stad. Het groeit onstuimig, al decennia lang verrijzen er nieuwe wolkenkrabbers, bruggen, tunnels en wegen. In de New Territories bijvoorbeeld zijn de Nieuwe Steden ontstaan die qua inwonertal niet onderdoen voor de grootste steden in Nederland. Maar Hong Kong kent ook veel groen. De heuvels en de velden, nu overgroeid maar nog tot ver in de jaren vijftig gebruikt voor traditionele rijstbouw, zijn country park. Ook dat is de New Territories. Het zelfde geldt voor Hong Kong Island, het grootste deel is beschermd groen.

Het zijn vooral de project ontwikkelaars die profiteren van Hong Kong’s onstuimige groei. Het is geen toeval dat bijna alle Hongkongse magnaten (tycoons) onroerend goed in hun portefeuille hebben. Nooit uitsluitend natuurlijk. Ook Henry Fok Ying-tung vergaarde een deel van zijn fortuin (zo’n 2 miljard Euro als ik het goed omreken) met onroerend goed, hoewel de wapensmokkel tijdens de Korea-oorlog en casinogelden waarschijnlijk lucratiever waren. Hong Kong nam vorige week afscheid van Fok. Kanker was de boosdoener. Over zijn kist was de Chinese vlag gedrappeerd, een zeldzame eer voor een Hongkongnees. Fok had dan ook invloedrijke vrienden in Beijing. Het verhaal gaat dat Fok Tung Chee-hwa introduceerde bij Jiang Zemin, de toenmalige president van China. Fok had Tung al eens eerder geholpen, toen het familiebedrijf van de laatste op de fles dreigde te gaan. Beijing wees Tung aan als de eerste Chief Executive van Hong Kong. In die hoedanigheid werd Tung regelmatig ‘geadviseerd’ door Fok, vooral wanneer Beijing dat nodig vond. Tijdens de uitvaart werd Fok’s kist gedragen door collega-tycoons, Tung Chee-hwa, enkele huidige bestuurders van Hong Kong en een aantal hoge piefen die Beijing vertegenwoordigden. De verstrengeling tussen de politieke machthebbers en de tycoons kon niet beter verbeeld worden. Overigens was Fok een fervent sportliefhebber. Ons Institute heeft daarom een Henry Fok swimming pool, want in Hong Kong is een goed tycoon vrijgevig.De onstuimige groei van Hong Kong maakt samen met de beschermde status van het groen landwinning noodzakelijk. In Nederland heet dat inpolderen. Tien procent van het stedelijk gebied is gebouwd op land dat is gewonnen op de zee. Makkelijk herkenbaar, want het is plat. Het blijft niet bij die tien procent. De financiële belangen zijn groot. De project ontwikkelaars staan te dringen om het nieuwe land te bebouwen, terwijl de verkoop van dat nieuwe land door de lage belastingdruk de grootste inkomstenbron voor de overheid is. En we weten inmiddels hoe goed bestuurders en tycoons elkaar kennen. Dit weekend sloot de oude Star Ferry pier op Hong Kong Island. De Star Ferry is een ouderwets pontje dat Victoria Harbour oversteekt tussen Hong Kong Island en Kowloon, al meer dan honderd jaar. Tijdens die oversteek is er het beroemde uitzicht op de skyline van Hong Island, volgens National Geographic een van de 50 plekken wereldwijd die gezien moet worden. De oversteek wordt steeds korter. Een nieuwe pier, gebouwd in een afzichtelijke Britse koloniale Disney-stijl, ligt drie honderd meter verder Victoria Harbour in op een nieuwe stuk land. Hong Kong nam zondag afscheid van de oude Star Ferry pier, onder protest. Het wordt gesloopt om plaats te maken voor de constructie van nieuwe wegen en wolkenkrabbers met kantoren en luxueuze winkelcentra.

Ook het nieuwe vliegveld van Hong Kong is aangelegd op een strook nieuw land in de zee. Bij de aanleg dik tien jaar geleden, realiseerde men zich onvoldoende dat met de inpoldering een groot deel van de habitat van een kleine populatie Sousa chinenses vernield werd. De Sousa chinensis of Chinese witte dolfijn staat in Hong Kong bekend als de roze dolfijn. De volwassenen zijn namelijk roze van kleur. Dat ze daadwerkelijk roze zijn (zelfs al suggereert de foto dat het misschien wit is) zagen we zondag. Heerlijk in een herfstzonnetje op een open boot op zee. Het was onze eerste georganiseerde uitstapje in Hong Kong. Met een bus vol blanken, waarvan enkelen met een Chinese vrouw (andersom is iets zeldzamer), en twee Japanners reden we naar de boot die ons naar de dolfijnen zou brengen. Janet de gids is er een van het rechtlijnige type. Haar wereld bestaat uit goed en kwaad, hoewel het niet altijd even duidelijk is waarom. Dieren mogen niet worden opgesloten, maar haar drie katten zullen de rest van hun leven in een klein appartementje moeten slijten. Janet is ook onze buurvrouw, en moeder van een vriendinnetje van Marijke. We kennen haar goed. Het gaat niet goed met de (te) kleine groep roze dolfijnen in de Hongkongnese wateren. Hun habitat wordt kleiner en vuiler. Door overbevissing is er steeds minder voedsel, en ook het snel groeiende scheepsverkeer doet niet veel goeds. De sterfte is groot, vooral onder de pasgeborenen; waarschijnlijk zitten er teveel gifstoffen in de moedermelk. Hun voortbestaan wordt bedreigd. Het lijkt niet zo zeer de vraag of de roze dolfijnen uitsterven, maar vooral wanneer. Janet (op de foto naast Sofie) is verbitterd en rijk geïllustreerd met foto’s van verwonde dolfijnen volgt tijdens de busreis naar de boot een grote aanklacht tegen bijna alles en iedereen. Hong Kong neemt afscheid van de roze dolfijnen. Bijna ongemerkt.Afscheid. Ook wij vertrekken binnenkort. Het stemt tot weemoed. Het waren twee prachtige en fascinerende jaren. Nieuwe vrienden, ervaringen en ideeën. Ons afscheid zal ongemerkt aan Hong Kong voorbijgaan. En dat is maar goed ook. We zijn maar passanten.

[uit FBWeetjes nummer 51; foto Fok www.forbes.com]

China XXIV: De Stairway to Heaven

2006-11-14T10:15:00.000+01:00

China kent vijf heilige taoïstische bergen. De fraaiste reden waarom ze als heilig beschouwd worden is het (oude) geloof dat bergen, met name de hoogste, pilaren zijn die hemel en aarde van elkaar scheiden. De hemel zou neer kunnen storten en de aarde verpletteren. Vier bergen in het noorden, westen, zuiden en oosten voorkomen dit onheil (Het zijn er vier omdat volgens de mythe de aarde een reusachtige dode schildpad is die met zijn poten omhoog op zijn rug ligt. De poten zijn de steunpilaren in de vier windstreken. Geen idee waar die vijfde middelste berg vandaan komt). De bergen garanderen daarom een vredig en harmonieus bestaan. Meer dan voldoende voor een heiligverklaring dunkt me.

Huan Shan, de berg van het westen, hadden we al eens bezocht (zie China IV: Huanshan of heilige berg, september 2005), nu was het de beurt aan Tai Shan, de berg van het oosten. Tai Shan is waarschijnlijk de heiligste van de vijf. Chinese keizers zagen zich zelf als representant van de Keizer van de Hemel. Het was de Keizer van de Hemel die de aardse keizer de autoriteit verschafte het Chinese volk te regeren. Tai Shan werd beschouwd als de zoon van de Keizer van de Hemel. Een aantal keizers maakten daarom de bedevaart naar de top van Tai Shan. De keizers waren en zijn niet de enige pelgrims. Op de nationale feestdag in China (1 oktober) bezoeken de Chinezen met tienduizenden tegelijk de top. Geen wonder, iedereen die er omhoog loopt wordt minstens 100 jaar.We waren van plan om vanaf halverwege naar de top te klimmen. Het pad naar de top is namelijk een trap (de Stairway to Heaven) van maar liefst zesduizend-en-zeshonderd (6600!) treden. Dat leek ons iets te veel van het goede. Met een busje naar de Midway Gate of Heaven, en dan verder lopen leek ons mooi genoeg. Helaas (of misschien toch niet) bracht de taxichauffeur ons naar de verkeerde kant van de berg. Toen we dat in de smiezen kregen, zat er niet veel anders meer op dan met de kabelbaan verder te gaan. De meeste ‘pelgrims’ bleken dat te doen. Wandelen is nu eenmaal niet de favoriete tijdsbesteding onder Chinezen.Op de top van de berg, eigenlijk een soort van plateau, zijn hotels, restaurants, souvenirwinkels, en een groot aantal tempels. De grootste tempels zijn gewijd aan de Prinses van de Blauwe Lucht (zo vertaal ik Azure clouds tenminste) en de Jade Keizer. Deze laatste is vermoed ik dezelfde als de Keizer van de Hemel, de grote baas dus. Zijn tempel ligt op het hoogste punt van de berg op meer dan 1500 meter. De Prinses van de Blauwe Lucht is de dochter van de Jade Keizer. Deze tempel is favoriet onder vrouwen. Vooral daar werd geofferd. De verbrandingsoven, een tempel op zich, leek van een afstandje zelfs volledig in de fik te staan; dikke zwarte walmen kwamen onder het dak vandaan en aan de zijkant sloegen de vlammen er uit. Maar niet dus, de pelgrims waren alleen maar fanatiek aan het offeren. Het lijkt overigens of de Chinezen het offeren onder de communistische repressie een beetje verleerd zijn. In Hong Kong zie je mensen zorgvuldig een ritueeltje uitvoeren. Op de berg daarentegen werden de offerstokken, en allerlei andere spul zoals pakken wenspapier en hellegeld, vaak met verpakking en al de oven in gesmeten. Het had nog het meest weg van vuurtje stoken.

Tai Shan beklim je niet alleen om te offeren, maar ook om de zonsopgang te zien. Vandaar de hotels en slaapzalen. De hoorn in ons hotel klonk kort na vijf uur ‘s ochtends. Vanwege de kou hadden we met de jassen aan geslapen. We stonden snel buiten en in nog geen twintig minuten liepen we naar de oostkant van de berg om daar de zon op te zien komen. Het was er druk, geen tienduizenden, maar zeker een paar honderd Chinezen stonden op de uitkijk. Een groot aantal droeg een gehuurde lange gewatteerde groene legerjas tegen de kou. En toen was daar de zon. Prachtig, zelfs al maakte de smog vergezichten onmogelijk (Op een heldere dag moet zelfs de zee zichtbaar zijn -maar wanneer gebeurt dat nog in Shandong?). De foto's werden gemaakt en iedereen daalde weer af.

Naar beneden dus. Alle zesduizend-en-zeshonderd traptreden hebben we gedaan in vier uur. Het is een gekkenboel op en langs de trap. Ook hier tempels, kloosters, winkeltjes, restaurantjes, heilige bomen die vol hangen met rode linten, fotografen, bruggen, en rotsen volgeschreven met Chinese karakters. De meeste mensen liepen naar beneden, sommigen durfden de trap omhoog aan. Opvallend veel oudjes ook, met een stok of op een andere manier ondersteund. Stapje voor stapje, tree na tree, met een getekend gezicht, zoals je dat bij een echte pelgrim voorstelt. Trots ook. Kinderen en westerlingen waren er niet, en dat betekende een voortdurende aandacht voor Sofie en Marijke, en ook Carianne en ik ontkwamen daar deze keer niet aan. We posseerden zelfs een aantal keren. Het zou me niet verbazen als onze foto nu ergens op de berg hangt, ter meerdere eer en glorie van het werk van de fotograaf.

Marijke vijf!

2006-11-05T03:55:00.000+01:00

Marijke was vanochtend om half zeven uit bed. Dat viel nog mee, misschien door de vermoeienissen van de vakantie. Ietwat teleurgesteld was Marijke wel; een paar ballonnen waren 'gepopt' en nu waren er niet zoveel. Dus nog maar een paar opgeblazen.

Marijke houdt van prinsessen, roze en knuffels, zoals bijna alle meisjes van vijf. Kado's waren daarom snel bedacht.

China XXIII: Shandong

2006-11-04T15:23:00.000+01:00

We zijn weer thuis. We waren een week naar Shandong. Shandong is een van de welvarendste provincies van China. Het ligt aan de kust een stukje ten zuidoosten van Beijing. In 2008 zal het Olympische zeilen er zich afspelen. Shandong is bekend vanwege het Tsingdao bier, met afstand het beste Chinese bier. Shandong was namelijk een tijdlang een Duitse kolonie. Het is in Shandong dat de Yellow river, na de Yangtze China’s grootste rivier, in zee uitmondt. Shandong werd daarom regelmatig overstroomd. Dat lijkt nu verleden tijd. In andere provincies wordt het water uit de Yellow river opgebruikt voor irrigatie met als gevolg dat de rivier de laatste jaren regelmatig droog valt vanaf Jinan, Shandongs provincie hoofdstad. Het water bereikt de zee dan niet eens meer. De landerijen in Shandong zijn droog.

We hebben een dag rondgekeken in Jinan, een stad die bekend staat om zijn natuurlijke waterbronnen, maar ook die staan droog. Het is nu een typische Chinese stad, met druk en chaotisch verkeer, vervuiling, nieuwe hoogbouw, en verkrotte laagbouw, maar ook parken waar van alles te doen en te zien is. Daarna zijn we op Taishan (Mount Tai) geweest. De heiligste (taoistische) berg van China. Behalve vele tempels hebben we er samen met honderden Chinezen de zonsopgang bekeken. En toen de 6600 traptreden naar beneden. Dat was dinsdag. Mijn kuitenspieren waren vanochtend nog stijf. Verder naar het zuiden ligt Qufu. Daar leefde tweeënhalfduizend jaar geleden Kong Fu-zi, Confucius dus. Zijn filosofie heeft het Chinese leven en cultuur diep beïnvloed. Een tempel, het verblijf van zijn nazaten (een compleet ommuurd dorp eigenlijk), en zijn grafheuvel hebben we gezien. Maar zoals altijd, eerst een paar platen. De tekst komt later wel.

Elke dag een knal

2006-10-26T14:37:00.000+02:00

Hoe het precies zit is niet helemaal duidelijk. Het is tenminste een gek verhaal. Het gaat over Jardine die samen met Matheson als een van de eersten handel dreef met China. Thee en zijde naar Engeland, opium uit India naar China. In 1840 verbood de Chinese keizer de import van opium, en nam ook nog eens de handel van Jardine & Matheson in beslag. Dat leidde uiteindelijk tot de Opium oorlog. De keizer verloor en de Britten eisten Hong Kong op.

Jardine & Matheson, kortweg Jardines, bleef een van de grootste spelers in de handel met China. Het hoofdkantoor en de belangrijkste pakhuizen stonden in Hong Kong, bij East Point. Dat lag toen aan het water, nu is er alleen nog East Point Road bij Sogo, een groot Japans warenhuis in Causeway Bay. Jardines had zijn eigen militia. Toen ergens halverwege de negentiende eeuw de grote baas bij East Point Hong Kong binnenvoer, werd hij door die militia met een kanonschot begroet. En hier begint het rare van het verhaal. De gouverneur, of een of andere hoge pief van de marine, vond dat zo’n saluut alleen maar op zijn plaats was voor hoge regeringsfunctionarissen, en niet voor zo’n vrijgevochten handelaar. Als oplossing werd daarom bedacht dat dat kanonschot dan maar elke dag op het middaguur moest worden gegeven. Niemand leed zo gezichtsverlies. En zo gebeurde. Elke dag klok slag twaalf is er een knal. En ondanks de koloniale achtergrond is dat ook na de handover van Hong Kong aan China zo gebleven.

De Noon Day Gun is tot een toeristenattractie verworden. Ik kan me tenminste niet voorstellen dat veel Hongkongnezen het ooit gezien hebben. Er waren nu ongeveer tien toeschouwers. Het is dan ook niet echt gemakkelijk te vinden. Weggestopt tussen de vierbaansweg langs de haven en een jachthaventje, kan je er eigenlijk alleen komen via een parkeergarage onder het WTC. Daar begint een betonnen ondergrondse doorgang onder vierbaansweg. In de tunnel loop je langs grote oud-Hollands groen geverfde buizen. Die sluizen zeewater naar het naast het WTC gelegen Hotel Excelsior (eigendom van Jardines). Met dat water worden de toiletten schoon gespoeld. Da's mooi, ware het niet dat het water ook weer terug naar zee geleid wordt. Bij het kanon staat een mannetje in uniform. Hij zorgt er niet alleen voor dat alles netjes opgepoetst is, maar luidt ook de bel. Acht keer (of toch zes?). Het is dan twaalf uur. En dan de knal. Een enorme knal, want de Noon Day Gun is echt een echt kanon inclusief rookpluim. Best wel schrikken!

Volle darmen

2006-10-25T14:58:00.000+02:00

Een simpel laxeerpilletje bracht uiteindelijk uitkomst. Marijke ging naar de wc, poepte flink, en weg was de pijn. Ondertussen had ze wel een hele nacht in het ziekenhuis doorgebracht. De buikpijn begon ’s middags, werd langzamer erger en rond tien uur ’s avonds krijste Marijke het uit. Dit leek serieus, meer dan alleen maar moe, en dus toog Carianne naar de Eerste Hulp van het Queen Mary ziekenhuis. Het was er druk, er zaten zeker zo’n 200 mensen te wachten, maar Marijke was snel aan de beurt. Behalve de poep in de darmen was er op de röntgenfoto’s niets te zien. Het mysterie werd nog eens vergroot doordat Marijke niet had gespuugd. Opname leek het beste, voor de zekerheid. Een operatie was niet uitgesloten, en dus ging Marijke aan het infuus. Eten en drinken was taboe. Marijke vond het maar niks, bovendien al die vreemden! Vier verplegers rukten uit om Marijke stil te houden zodat de naald in de onderarm gebracht kon worden. Er werd bloed voor onderzoek afgenomen. Dikke tranen en veel pijn, nu niet alleen in de buik maar ook aan de arm. Toch lukte het Marijke een beetje te slapen. Voor Carianne was dat wat lastiger. Er was alleen een kuipstoeltje. Een deken was er niet, het was immers een kinderafdeling! Een uurtje opgerold aan het voeteneind bij Marijke was al de slaap die Carianne kreeg.

Veel ouders in Hong Kong gaan iets anders met hun kinderen om dan wij gewend zijn. Neem lijfstraffen, op school is dat verboden (hoewel het sporadisch nog wel voorkomt), maar een wet tegen lijfstraffen thuis is er niet. Volgens Edward Chan Ko-ling, een onderzoeker aan de Universiteit van Hong Kong, vatten veel Hongkongse ouders dat op als zouden ze het recht hebben hun kinderen lichamelijk te straffen. De onderzoeker vond dat bijna de helft van de ouders hun kinderen een pak voor de broek gaf, met de blote handen, maar ook met een riem of een stok, of een ferme tik op de armen en benen. Knijpen of door elkaar schudden van het kind komt ook regelmatig voor. Sommige ouders gaven toe hun kind te stompen, trappen, branden(!) of te bedreigen met een mes. Het kan altijd erger. Vorige week werd een moeder en vader van een 10-jarige jongen voor respectievelijk twee en anderhalf jaar het gevang ingestuurd. Doodslag. Ze hadden de jongen voor straf opgesloten in een reiskoffer. De jongen had nog geschreeuwd dat hij moest overgeven. Tevergeefs, de moeder vond het gezeur. De jongen stikte. Triest, niet in het minst voor de ouders zelf. Van kwade opzet was geen sprake, de jongen moest gestraft. Dat het zo mis kon lopen hadden ze nooit bedacht.

Ik meen dat ook in Nederland een pedagogische tik op de vingers niet verboden is. En ongetwijfeld zijn er uitwassen. Maar het gaat in bovenstaande gevallen niet alleen om ouders die gefrustreerd of machteloos door het lint gaan. Het is niet ongewoon onder Hongkongnezen dat men vindt dat lichamelijk straffen bij de opvoeding hoort. Het gaat er om kinderen pijn te doen, niet om ze te verwonden. Veel ouders vinden dat lijfstraffen iets anders is dan misbruik of lichamelijk geweld. Niet iedereen is het daar mee eens. Er is een sterke beweging die zich inzet voor een wettelijk verbod, maar makkelijk zal dat niet gaan. Luister maar naar Corra Wong Mei-fung, zij is van een organisatie van ouders en onderwijzers. Dit is wat ze zegt: Will a smack on the hand be called child abuse in future? Chinese tradition has a saying that beating is a way to train good children. It is difficult not to have some kinds of corporal punishment.

Terug naar het Queen Mary ziekenhuis, een academisch ziekenhuis. Bij Marijke op zaal lag een jongetje, een jaar of drie, vier oud. Het leek er op dat zijn moeder vond dat hij niet mocht huilen. Op elke traan volgde een pets, het maakte niet uit of de verpleger er bij stond of niet. Het jongetje had duidelijk moeite met zijn ontlasting. Dat deed erge pijn, tranen dus. Blijkbaar dulde de moeder dat niet. Ik hoorde duidelijk klappen, ook al was het op de wc. Toen de verpleger langs kwam, deed hij alleen even de deur van de wc dicht ...

Ook bij Marijke gebeurde alles onder een soort van dreiging. Na het poepen was de pijn in de buik bijna meteen verdwenen. Marijke wilde de infuusnaald eruit en naar huis. Maar, zo zei de verpleger, dat kan alleen als het eten opgaat. Dat was congee voor ontbijt, een lang in water kapot gekookte rijst. En als middageten porridge, rijstepap met melk, volgens Chinezen uitermate geschikt om mensen na een ziekte er weer boven op te krijgen. Niet echt lekker, maar dit is Hong Kong. Maar Marijke had er helemaal geen trek in. Ze at een jelly (uit de kiosk), maar liever nog wilde ze een boterham met smeerworst of chocopasta. Dan weten we niet of je beter bent en naar huis kan, was de reactie van de verpleger.

Dat was Marijke dus wel. ’s Avonds at ze vrolijk een broodje braadworst op het Halloweenfeest van Kennedy school. En met het poepen gaat het ook weer goed.

Eindeloos herhalende patronen

2006-10-21T16:02:00.000+02:00

De nieuwerwetse futuristische wolkenkrabbers zijn hier eigenlijk amper aan bod gekomen. We lijken vaker te schrijven over oude ommuurde of vissersdorpjes, tempels, of de na-oorlogse woningbouw, dan over de wolkenkrabbers. Misschien komt dat omdat de wolkenkrabbers ‘gewoner’ zijn. Een bezoek aan een ommuurd dorpje in de New Territories is een onderneming waar we minstens een halve dag voor uittrekken, winkelen tussen de wolkenkrabbers van Causeway Bay, Admiralty of Central gaat vaak snel even tussendoor. De komende tijd daarom foto’s van de Hongkongse hoogbouw in de sidebar. Het zijn vooral de bekende landmarks in Admiralty en Central; de oude (van steen!) en nieuwe Bank of China (met de kenmerkende diagonale lijnen die jong groeiend bamboe voorstellen. Het hoogste punt van dit gebouw werd op 8-8-1988 bereikt. Geen toeval, want baat, acht in het Cantonees, betekent ook rijkdom), het AIG-gebouw, Jardines House (met de ronde ramen), de Lippo gebouwen (met de eigenaardige uitstulpingen), het International Finance Center (IFC, met 415m en 88 verdiepingen nu nog de hoogste van Hong Kong), Cheung Kong Center, en ga zo maar door. Eigenlijk zijn het stuk voor stuk enorme glazen wanden. Indrukwekkend, omdat de wolkenkrabbers groot in aantal zijn (door heel Hong Kong overigens, en niet alleen op dit kleine stukje Hong Kong Island). Dat indrukwekkende wordt nog eens versterkt doordat de glazen wanden de naburige wolkenkrabbers weerspiegelen. Maar het gaat niet alleen om de massaliteit, elk gebouw heeft zijn eigen kenmerkende stijl. Niet de hoogte of de vorm. Een wolkenkrabber krijgt vooral smoel doordat in de glazen gevels zich eindeloos herhalende patronen vormen. En dat patroon is voor iedere wolkenkrabber weer anders. Prachtig.

Ik ben stuk deel III

2006-10-16T03:25:00.000+02:00

Sofie en Marijke zijn tweetalig. Ze hebben het Engels goed onder de knie. De vaardigheid in de nieuwe taal gaat wel een beetje ten koste van hun Nederlands. Ze vertalen Engelse woorden letterlijk naar het Nederlands, mengen Engelse woorden in hun Nederlandse zinnen, of gebruiken Engelse zinsconstructies. Hieronder staat deel III van mijn verzameling prachtige anglicismen van Sofie en Marijke. Voor voorgaande delen zie mijn bijdragen van 7 februari en 12 mei 2006. Klik op tekstkader voor vergroting.

De maan, lampionnen en kaarsjes

2006-10-10T15:44:00.000+02:00

De maan was groot en helder. Groter en helderder dan tijdens het Mid-Autumn Festival vorig jaar (zie Volle maan, september 2005). Dat was onverwacht. Het was dan wel onbewolkt, maar het zicht was door de zware smog al dagenlang minimaal. Het is hier vooral grauw en grijs. Maar de maan stond dit jaar een paar duizend kilometer dichter bij de aarde, en dus was ze toch te zien. Het Mid-Autumn Festival is een van de belangrijkste traditonele Chinese feesten in Hong Kong. Het verhaal gaat dat er in een ver verleden niet één maar tien zonnen aan de hemel stonden, er was geen nacht. De hitte op aarde was ondragelijk. De dappere maar tirannieke Hau Ngai (Dit is zijn Cantonese naam, in het Mandarijn heet hij Hou Yi) schoot daarom met pijl en boog negen zonnen uit de hemel. Als beloning kreeg hij een onsterfelijkheidsdrank. Zijn vrouw, Sheung Ngo (Chang E in Mandarijn), wilde voorkomen dat het volk voor eeuwig zou moeten lijden onder de tirannie van Hau Ngai. Ze dronk daarom de drank zelf. Ze steeg op, en leeft sindsdien, naar men aanneemt, op de maan. Voor eeuwig.

Op de 15e dag van de achtste maan vieren Chinezen daarom het Mid-Autumn Festival. Het idee is om zo snel het donker wordt buiten te picknicken en daarna met familie of vrienden naar de volle maan te kijken. Bij de picknick worden mooncakes gegeten. Een mooncake heeft een zware zoete vulling met in het midden het zoute geel van een hardgekookt ei. Een koolhydratenbom, die als een baksteen op de maag ligt. Best lekker. Overigens zijn er nogal wat varianten op de traditionele mooncake, vooral de fruitige en licht verteerbare cakes worden steeds populairder. Vrijdag, op Mid-Autumn dus, waren de rijen in en voor de winkels zo lang, dat we dachten de mooncakes wel een dag later te kopen. Dat was stom: net zo als in Nederland op nieuwjaarsdag geen oliebol meer te krijgen is, zijn de dag na Mid-Autumn ook de mooncakes in Hong Kong uit de winkels verdwenen.

Sille is een buurtvriendinnetje van Sofie. Ze verhuisde deze zomer van South Horizons naar Sham Wan Towers, aan de andere kant van Ap Lei Chau. Sham Wan Towers is nieuw en luxe. Posh noemen de Engelsen dat. De appartementen zijn weliswaar klein, maar het is allemaal een stukje duurder. Het gaat ons budget te boven. Sille woont in twee samengevoegde appartmenten met dakterras, een penthouse dus. Haar vader is bodyguard van de vriendin van Li Ka-shing, de rijkste man van Hong Kong (zie Carianne’s huishoudboekje, juli 2005). Hij is bijna nooit thuis -Li Ka-shing is nogal eens op stap- maar het verdient goed. Maar goed, daar gaat het allemaal niet om. In Sham Wan Towers wonen ook meneer en mevrouw Ng met hun 23-jarige dochter Tsarina (In Hong Kong kiest iedereen die mee wil tellen een Westerse naam, vaak zijn ze bijzonder fraai). Het echtpaar is werkloos en Tsarina student. Ongetwijfeld zaten ze financieel aan de grond. En dus stolen ze 10 mooncakes. Zonder mooncake is het Mid-Autumn Festival niet compleet. De waarde van de cakes was 569.50 Hong Kong dollars (ongeveer 57 Euro). Het waren van de betere mooncakes. De Ng’s waren op borgtocht vrij met Mid-Autumn. Wie de duizend dollar betaalde vermelde de krant niet.

Mid-Autumn Festival betekent ook lampionnen. Kinderen en soms volwassenen wandelen met lampion of fluoriscerende glow-in-the-dark staafjes rond. Dat zijn meestal van die doorsnee Chinese lampions, maar ook plastieken met een lampje en een riedeltje. Voor meer extravagante lampionnen moet je naar een park of een tempel. Wij bezochten de Sik Sik Yuen tempel. Net als met Chinees nieuwjaar (zie Een tempel vol geluk, januari 2006) was het er spectaculair. De Good Wish Garden, tijdens nieuwjaar nog gesloten, hing, stond en dreef vol met lampionnen. Kleine, maar ook reusachtige levensgrote en nog grotere lampionnen. Vlinders, zwanen, honden, draken, maar ook mythische figuren, waaronder natuurlijk Sheung Ngo (zie foto).

Tenslotte is er de illegale verlichting –brandende kaarsjes in de tinnen blikken waarin de mooncakes verpakt zijn. Het kaarsvet kan schijnbaar zo heet worden dat de hele boel vlam kan vatten (en soms zelfs explodeert). De brandende kaarsjes zijn daarom verboden, hoe onschuldig het er ook uit ziet. De overheid heeft zelfs een heuse kliklijn in het leven geroepen (zie foto). Ik weet niet hoe vaak er gebeld wordt, maar kaarsen brandende mensen is zeker geen uitzondering met Mid-Autumn. De krant meldt dat er bijna 2000 verbale waarschuwingen waren gegeven, beduidend minder dan vorig jaar. Drie mensen waren met brandwonden in het ziekenhuis beland.

Fascinerend

2006-10-03T15:57:00.000+02:00

Wat fascineert aan Hong Kong? Kijk maar. Causeway Bay volgeplempt met wolkenkrabbers, de een nog lelijker dan de ander. Bananenplanten met reusachtige groene bladeren bij Sheung Wun Yiu. Een tempel in Tai Po met rokende wierookspiralen waar door jong en oud wordt geofferd. Het kraken van bamboe langs een pad door Tai Mo Shan. Een greep uit de foto's van een doorsnee weekend. Stad en land, cultuur en natuur. In Hong Kong horen ze bij elkaar.

National day

2006-10-03T07:56:00.000+02:00

Zondag was het 1 oktober, de dag waarop China de oprichting van de People's Republic of China in 1949 herdenkt. Sinds de overdracht van Hong Kong aan China in 1997 vieren ook de inwoners van Hong Kong deze nationale feestdag. Dat gaat niet van harte. In wijken met veel immigranten uit mainland China, zoals Sham Shui Po, kleuren vlaggen de straten rood. Elders gebeurt er weinig. Op de brug naar ons eiland Ap Lei Chau hangen vier rode vlaggen, twee Chinese en twee Hongkongnese, en zoals overal in de stad geven buurtverenigingen voorstellingen weg. De overheid verzorgt optredens en spelletjes in het centrum van de stad en een vuurwerk boven de haven. In vergelijking met andere festivals is er weinig belangstelling voor. Na bijna tien jaar uiten Hongkongnezen nog steeds geen warme nationalistische gevoelens voor hun vaderland (of de communistische machthebbers).
Wij gingen op national day naar Stanley. We waren te laat voor de leeuwendansen en zagen alleen het staartje van een dansoptreden. Bij de Cantonese liederen die daarop volgden, hielden we het niet al te lang uit. We hebben duidelijk niet de juiste kennis om het snerpende gezang te kunnen waarderen. Het waren vooral ouderen die achterbleven op de banken voor het podium. Een klimpartij over rotsen langs de kust en een heerlijke maaltijd maakten er een geslaagde dag van.

Langs de catchwaters

2006-09-30T06:18:00.000+02:00

Vorige week was Hong Kong Island niet te zien. De luchtvervuiling was te dik (zie Traplopen). Donderdag was het zicht beter, niet kraakhelder, maar aan de overkant van Victoria Harbour was Hong Kong Island met de Peak goed te onderscheiden. Dat is op de achtergrond. Het stadsdeel aan deze kant van het water is Kowloon, het dichtst bevolkte deel van Hong Kong en mogelijk van de wereld. Dat maakt de open plek links op de foto des te intrigerender. Daar stonden nog geen tien jaar geleden de aankomst- en vertrekhallen en hangaars van Kai Tak, het oude vliegveld van Hong Kong. Het is niet moeilijk voor te stellen dat landen en opstijgen tussen de wolkenkrabbers van Kowloon City adembenemend moet zijn geweest. Carianne en ik liepen donderdag weer een etappe van de Wilson trail. Het laatste stuk door de Kowloon Hills. We begonnen met het zicht op Kowloon, maar als snel doorkruisten we de heuvels richting Sha Tin, een van de nieuwe steden in de New Territories. Sha Tin is in nog geen dertig jaar uitgegroeid van een dorp met nog geen 30.000 inwoners tot een stad met meer dan 600.000 inwoners. Het grootste deel van het pad leidde langs zogenaamde catchwaters. De zware regenval in de zomermaanden veroorzaakt in een heuvelachtig gebied als Hong Kong nog al eens landverschuivingen. Door de steeds dichtere bebouwing van de dalen wordt het gevaar dat een landverschuiving met zich meebrengt steeds groter. En dan gaat het niet uitsluitend om materiële schade. Daarom wordt de natuurlijke waterloop in de heuvels sterk gereguleerd. Hellingen worden beschermd met netten, astroturf, en vaak ook asfalt. Bomen en struiken staan dan vast en kunnen niet door het water meegesleurd worden. En halverwege de hellingen wordt het water opgevangen in een soort van kanalen, die het afvoeren naar reservoirs. Het water uit de reservoirs komt uiteindelijk in de kraan terecht. Het pad liep grotendeels langs zo’n kanaal of catchwater. Eigenlijk een beetje te gedomesticeerd: in de heuvels, weg van alles en iedereen loopt een lang net aangelegd pad, dat ook nog eens overdreven goed onderhouden wordt (we kwamen o.a. een aantal straatvegers tegen). Niet echt enerverend. Hoewel, het bracht ons wel langs de Amah Rock, en aan het eind kwam ons een grote makaak met vetzucht tegemoet.

Mandarijn leren schrijven

2006-09-26T11:16:00.003+02:00

“Er was eens een soldaat. Hij zag er een beetje vreemd uit, want hij had een pluk haar op zijn hoofd zoals baby’s ook hebben”. Dit is niet het begin van een Chinees sprookje, maar de manier waarop Sofie, en alle andere kinderen in Hong Kong, Chinese karakters leert schrijven. Een karakter dat uit een paar strepen bestaat is redelijk eenvoudig te leren en te onthouden, maar met de vele complexe en samengestelde karakters is dat een stuk moeilijker (In totaal zijn er 12.000 karakters, waarvan de gemiddelde Chinees er ongeveer 4000 kent). Zelfs het simpelweg tellen van het aantal strepen waaruit een karakter is opgebouwd is dan al gauw te lastig. Een verhaaltje dient als geheugensteun.Sofie laat hier zien hoe je wŏ ('ik' in het Nederlands) schrijft. Het blauwe streepje is de pluk haar van de soldaat. Je schrijft dat van links naar rechts, net zo als je verticale strepen altijd van boven naar beneden schrijft, en samengestelde karakters van buiten naar binnen. Zo gaat het verder: “De soldaat stond altijd helemaal recht [oranje streep]. De soldaat ging bomen hakken en moest in het bos slapen. Hij had een geweer bij zich voor het geval iemand hem wilde doden. Dat pistool droeg hij aan zijn linkerbeen [zwarte streep]”. Dan moet er waarschijnlijk iets gebeuren dat naar de blauwe horizontale streep verwijst die de twee delen van het karakter met elkaar verbindt, maar Sofie wist dat niet meer. “Toen stak iemand een zwaard in het rechterbeen [verticale groene streep] van de soldaat [donker groene horizontale streep]. De soldaat kon niet meer op dat been staan. Het deed pijn, maar een soldaat huilt niet. Daarom was er maar een traan [rode streepje]”. En dan heb je dus wŏ, ik. Een eigenaardig verhaal, de logica ontgaat mij een beetje. Het is goed mogelijk dat Sofie het niet helemaal goed herinnerde, hoewel ze dat nooit zal toegeven. (Ze is soms nog eigenwijzer dan ik.) Maar het vreemde verhaaltje helpt wel. Zelfs ik leer zo van Sofie's huiswerk.

Traplopen

2006-09-22T11:12:00.000+02:00

Eigenlijk moest hier nog een stuk over China en de impact van de Culturele Revolutie. Een beetje hoogdravend, maar met veel vakantiefoto’s. Helaas is onze laptop gecrashed. Vakantiefoto’s kwijt, en het bijna affe stuk ook.Met nog drie maanden te gaan in Hong Kong worden we ietwat onrustig. Er is nog veel dat we niet gezien en gedaan hebben. Te veel. Maar met een dagje minder werken kunnen we ook op een doordeweekse dag op stap. Daarmee hebben we in elk geval het gevoel dat we ons best gedaan hebben. Dus gingen we er vanochtend om acht uur, na eerst Sofie en Marijke op de schoolbus gezet te hebben, op uit. Een etappe van de Wilson trail, een lange afstandswandeling door de acht heuvels die Kowloon van de New Territories scheiden. Kowloon heeft zijn naam te danken aan een raadsheer van een keizerlijke prins die voor de Mongolen van Genghis Kahn op de vlucht was. De prins telde de acht heuvels en noemde het gebied ‘Acht Draken’. De raadsheer echter wees er op dat ook een keizerlijke prins een draak is, en dat Negen Draken of Gau Lung een betere naam was. De Engelsen hebben dat verbasterd tot Kowloon. Wij beklommen vandaag Tung Yeung Shan, een heuvel van 533 meter. En dat was best zwaar. Zonder Sofie en Marijke lopen we natuurlijk iets steviger door, maar de warmte (een graad of dertig) en de zware smog maakte het niet gemakkelijk om al die traptreden omhoog te nemen. In Hong Kong gaan de meeste paden namelijk via de kortse weg naar de top. Zo nu en dan is het pad steen en klei, maar de Hongkongnezen zien de paden liever aangelegd zoals een stoep in de stad. En dus is het bergop vaak traptreden lopen. Na de top moesten we als een gek naar beneden de stad in. Het is anderhalf uur naar huis met het openbaar vervoer, en de schoolbus is gewoon om drie uur terug.

Zonder moedertaal

2006-09-19T07:12:00.000+02:00

Sofie tennist tegenwoordig. Drie lessen heeft ze al achter de rug. De tennisbaan is op zes hoog, op het dak van het winkelcentrum. Ruimte is schaars in Hong Kong, een sportveld op een dak is dan een slimme en vaak gekozen oplossing. Sofie heeft samen les met Derrick, een klasgenootje dat in de toren naast ons woont. De tennisleraar heet Mr. Lau. Derrick komt uit een typisch Hongkongnees middenklasse gezin. Vader en moeder maken beide lange dagen op het werk. Moeder gaat ’s ochtends vroeg naar kantoor (ze heeft nog net tijd om Derrick op de schoolbus te zetten) en komt ’s avonds laat thuis. Vader heeft een baan waarvoor hij vaak de helft van de week naar het mainland moet. Met zo’n drukke baan blijft er niet veel tijd over voor Derrick en zijn jongere broertje. Dus hebben ze een Filipijnse helper die niet alleen het huishouden, maar ook een deel van de opvoeding doet.

Derrick ontwikkelde zich langzaam, vooral het spreken ging niet goed. De helper sprak Engels met Derrick, en zijn ouders Cantonees. Derrick liep een achterstand op, en de arts adviseerde (vreemd genoeg) om op één taal te concentreren. Omdat de helper geen Cantonees spreekt, werd dit Engels. Toen Derrick naar school moest, kon hij niet op een lokale school terecht omdat zijn Cantonees onvoldoende was. Het werd daarom Kennedy school waar Engels de voertaal is. Derrick spreekt nu bijna accentloos Engels, maar het Cantonees is hij niet machtig. Hij kan het alleen een beetje verstaan. Blijft dat zo, dan kan Derrick straks, bizar genoeg, niet in ‘zijn’ moedertaal met andere Hongkongnezen praten. Zijn broertje vergaat het beter; hij spreekt Cantonees en zal straks naar een een school gaan waar de lessen in het Cantonees worden gegeven.

Een aardbeving

2006-09-15T07:25:00.000+02:00

Ik deed boodschappen. Ik merkte niets bijzonders, zag ook niets bijzonders. Carianne vertelde ook niets bijzonders toen ik het huis weer binnenstapte. De krant vanochtend was daarom des te verrassender. Een aardbeving in Hong Kong! Wolkenkrabbers schudden, mensen waren de straat opgerend. En ja hoor, nou je het zegt, Carianne had het ook gevoeld. Een kortdurende trilling alsof er een zware vrachtwagen door de straat denderde. Het was volledig aan mij voorbij gegaan. Het was dan ook maar een klein bevinkje van 3.5 op de bekende schaal van Richter. Het episch centrum lag hemelsbreed zo’n 20 kilometer van ons huis ten zuiden van Hong Kong Island op de Dangan Islands.

Dangan Islands? Op een beetje heldere dag zie je hoe schitterend de eilandenarchipel is waar Hong Kong deel van uitmaakt. Naast ontelbare rotsige met groen begroeide eilandjes in een diep blauwe zee, zijn er een paar middelgrote en grote eilanden. Dichtbij zijn dat Lamma, en iets verder weg Lantau, Peng Chau, Cheung Chau, ik weet ze inmiddels redelijk te benoemen. En toch, zo richting het zuiden liggen een paar van die eilanden die maar niet thuis te brengen zijn. Zou het Po Toi zijn, het meest zuidelijke Hongkongse eiland, of is het mogelijk Macau? Nog meer eilanden ten zuiden van Hong Kong leek niet goed mogelijk. Geen kaart van Hong Kong waarop de buiten territoriale wateren te zien zijn (De kaart hierboven is een uitzondering, en een oudje). En dan blijken daar nu plots de Dangan Islands te zijn, tien kilometer ten zuiden van Hong Kong. Er wonen zo’n 200 mensen plus nog eens een zelfde aantal vissersnomaden. Vanuit Hong Kong lijkt het niet bereikbaar. Het is er China, en dan moet je de grens over. Mogelijk kom je er via Zhuhai ten noorden van Macau. Vandaar gaat een ferry naar Wailingding Island (even ten westen van de Dangan Islands), en daar zou je dan misschien een boot kunnen huren voor het laatste stuk naar de Dangan Islands. Een lange en onzekere trip. Overigens kun je vanuit Hong Kong waarschijnlijk wel met de boot naar Wailingding Island. Illegaal weliswaar, en ‘s nachts. Je gaat dan naar de kapper. Alleen voor een massage en shampo, haren worden er niet geknipt.

O ja, ter gerustelling, zware aardbevingen zijn in Hong Kong zo goed als uitgesloten.

[bron kaart: http://en.wikipedia.org/wiki/Wanshan_Qundao]

China XXII: Paardrijden

2006-09-08T17:21:00.000+02:00

Sofie en Marijke hadden het goed naar hun zin in de Tiger Leaping Gorge (zie China XXI: Aan de wandel). Het gewandel zijn ze inmiddels wel gewend. Maar het leukst van de vakantie vonden ze dat natuurlijk niet. Dat was het paardrijden tussen de yaks op de uitgestrekte vlakte bij Zhongdian. Carianne en ik deden niet mee. Wij liepen.

China XXI: Aan de wandel

2006-09-08T16:50:00.001+02:00

De Yangtze, of Chang Jiang zoals de Chinezen haar noemen, is China’s langste rivier. Het bruine water slingert vanuit Tibet, via ondermeer Yunnan, naar Shanghai waar het in zee uitmondt. Een van de spectaculairste stukken van de Yangtze is door de Tiger Leaping Gorge. Hier, ingeklemd tussen enorme kliffen, wordt de doorgaans brede rivier zo smal dat, volgens de legende, een tijger die werd nagegezeten met een enkele sprong naar de overkant wist te ontsnappen. Vandaar de naam. De smalste plek in de kloof is 30 meter, dus of het verhaal op waarheid berust? Behalve nauw, is de kloof ook diep. De steile wand langs de rivier is tot 3000 meter hoog.En daar is dus een wandelpad. Een kleine twintig kilometer lang. Een paar jaar geleden waren het er nog twee, maar het lage pad dat soms maar een tiental meter boven de rivier loopt is inmiddels grotendeels verhard. Niet helemaal, want bij regen schuift er regelmatig een stuk berg naar beneden, maar er ligt genoeg asfalt om het als wandelaar te mijden. Wandelen over het hoge pad dus. Vooral met Sofie en Marijke erbij is de eerste vraag of zo’n wandeling bovenlangs een diepe kloof niet te moeilijk of te gevaarlijk is. De paar reisgidsen en het weinige op internet waren wat dat betreft niet veel belovend. Bijna altijd verhaalden ze van een zware en gevaarlijke wandeling. Er was een stuk met wel 28 bochten (is dat echt zoveel in de bergen?), en soms zou het pad maar twintig centimeter breed zijn. Bovendien is het in juli en augustus regenseizoen en zijn lawines van rotsen en gesteente talrijk. Over kinderen werd niet eens gerept. De paar reisburo’s waar we informeerden wilden met de kinderen erbij de wandeling niet organiseren. Maar ja, Chinezen denken heel anders over wandelen dan wij doen.

Toen vonden we Margot op het internet. Margot is Australische en beheert met een Sean, een Tibetaan, een van de guesthouses in de kloof langs het lage pad. Ze heeft ook nog eens een café in het dorp waar het pad begint. Margot is een eigenaardig type, een beetje chaotisch maar erg behulpzaam. En ze maakt de beste bananen-noten muffin in China (inclusief Hong Kong). Zo lekker, dat ze zelf voortdurend het beslag van de opscheplepel stond te likken. “Voor wie is deze muffin ook alweer?”. Margot schreef dat de kloof ook met kinderen te belopen is.

We hebben de kloof in twee-en-halve dag gelopen, maar niet de hele twintig kilometer. De laatste paar kilometer over het lage pad hebben we gelaten voor wat het was omdat het na een miezerige ochtend echt begon te regenen. De wandeling was heel goed te doen. We liepen op een dag nooit meer dan vijf tot acht kilometer, en kwamen dus redelijk vroeg in de tot guesthouses omgebouwde boerderijen aan. Het weer hielp, behalve op de laatste dag dan, behoorlijk mee. Het was als een walk in the park, maar dan wel een heel fraai en bij vlagen spectaculair park. Altijd was er de bruine rivier diep beneden ons, maar ook de gigantische wanden van de bergen aan de overzijde van de rivier waren uiterst indrukwekkend. Langs het pad stonden cactussen, hennep en ladingen edelweiss (of bloemen die wel heel veel gelijkenis met edelweiss vertoonden). Klimgeiten. Reusachtige krekels, een lokale lekkernij, en één slang, bijna een meter lang die gelukkig nog banger was dan wij.En gevaarlijk? Nou eigenlijk niet. Hoewel, op de laatste dag miezerde het. Het zicht was veelal tot een kleine honderd meter beperkt. Alles was die dag grijzer. De kloof was er nauwer en dieper, en pad was er smaller (maar zeker geen twintig centimeter). Voor alle zekerheid liepen Sofie en Marijke aan de hand. Heel even moesten ze gedragen worden. Een door de regen aangezette waterval liep over het pad. Stap voor stap liep ik over de stenen door de waterval. Eerst Marijke, toen Sofie. Carianne kon het zelf wel.

Chinezen begrijpen dit gewandel niet zo goed. Wandelen, zeker met kinderen, dat doet een normaal mens niet. Als er geen paard is om ze de bergen door te dragen, dan lijken de meeste Chinezen liever beneden te blijven. Het maakt dat je je in de Tiger Leaping Gorge soms in het Westen waant.

China XX: Slapen bij meneer Liu

2006-09-08T06:52:00.000+02:00

Een guesthouse, schreef Carianne (zie China XIX: In Franse sferen) over het slapen bij meneer Liu, de wijnboer in het afgelegen Cizhong. Dat doet misschien iets anders vermoeden dan het was. Het had meer weg van een logeerpartij op de deel.Meneer Liu’s woont in een klein court-yard, waar zijn kippen vrij rond kunnen lopen (en schijten), net zoals de honden van de buren -tot groot plezier van Sofie en Marijke. Een stenen muurtje zorgt er voor dat de varkens iets minder ruimte hadden. In het court-yard heeft meneer Liu een klein hokje gebouwd dat dienst doet als douche. Dat lijkt vooral bedoeld voor de gasten. Meneer Liu gaat zo te ruiken zelf niet vaker dan een keer per week. De court-yard is bezaaid met gereedschap. Het deels uit hout opgetrokken huis heeft een woonkamer waar meneer Liu zijn waardevolle spullen heeft uitgestald (muziekinstrumenten bijvoorbeeld). Er hangen grote foto's van Maria en Jezus aan de muur, en een communistisch aandoende oorkonde. Ook is er een keuken met open vuur. Daar schotelde meneer Liu ons ’s avonds rijst, gekookte aardappelen, en een soort van ingewandensalade voor; ’s ochtends aten we er opgewarmde noodlesoep. Ook was er yak-boter thee. Een smalle houten trap leidt naar een drietal kamertjes op de deel, waar meneer Liu,zijn vrouw (mevrouw Liu was een paar dagen naar de markt in Dechin) en eventuele gasten slapen. Daarnaast staan er op de deel manden en potten voor de opslag van de oogst. Onder de trap is een deur die je achter het huis brengt. Langs een paar hennepplanten kom je dan bij een gat achter een schutting; de wc. Voor het slapen gaf meneer Liu ons een modder(?)emmer voor het geval Sofie of Marijke moesten plassen. In het pikkedonker de trap naar beneden op zoek naar het gat zou te gevaarlijk zijn.

We sliepen er prima, in het guesthouse van de vriendelijke meneer Liu.

China XIX: In Franse sferen

2006-09-07T14:46:00.000+02:00

Vier dagen lang reden we door het adembenemende landschap van Dechin county in het Noorden van Yunnan (zie ook China XV: Een dood varken). Een van de hoogtepunten van de rondreis was een bezoek aan Meili Snow Mountain. De hoogste top, Kagebo Peak, is met zijn 6470 meter de de hoogste berg in Yunnan en tevens de hoogste van de acht heilige Tibetaanse bergen. Kagebo zou een reïncarnatie zijn van een Tibetaanse God. Op iedere plek met uitzicht op de witte pieken staan daarom rijen witte stupa’s, religieuze monumenten van het boeddhistisch geloof. Bezoekers versieren de kenmerkende bouwwerkjes met kleurrijke Tibetaanse gebedsvlaggen. Bij zonsopgang, wanneer de eerste zonnestralen de berg rood, roze en oranje kleuren, offeren gelovigen wierrook ter ere van de berg. We hadden geluk. Verschillende keren hadden we geweldig uitzicht op de besneeuwde toppen van de heilige berg en ook bij zonsopgang waren ze prachtig te zien. John en Sofie vervolmaakten ons bezoek met een pittige wandeling naar een van de uitlopers van de gletsjer op Meili Snow Mountain. Ik bleef met een zieke Marijke bij het guesthouse.
Nadat we het ruige hooggebergte achter ons hadden gelaten werd het landschap niet minder spectaculair. We volgden de Mekong rivier stroomafwaarts. Soms zagen we de bruine stroom in een diep ravijn naast de weg. Soms reden we op gelijke hoogte met de rivier en konden we het kolkende water voort zien razen. We kwamen door heel wat kleine dorpjes. Vaak stonden huizenclusters aan beide kanten van de brede rivier en verbond een wiebelige hangbrug de twee oevers. Op sommige plekken hadden boeren kabels over de rivier gespannen waarlangs ze zich naar de overkant konden laten roetsjen. Later werden de valleien groener en lieflijker, de bergen minder steil.

Onze laatste nacht verbleven we in Cizhong, een klein dorpje aan de Mekong. De meeste bewoners zijn er Tibetaans. Zeer verrassend staat aan de rand van het dorp een heuse katholieke kerk. De kerk is opgericht door Franse missionarissen, die tegen het einde van de negentiende eeuw de Tibetaans-boeddhistische bevolking trachtten te bekeren. De kerk is gebouwd in gotische stijl, maar heeft Chinese karakteristieken. Zo draagt de gotische toren een dak in Chinese stijl en tonen de plafondschilderingen in de kerk Chinese symbolen als lotusbloemen en het yin-yangteken. In de kerk staan beelden van Maria, Jezus en heiligen, zoals in andere katholieke kerken. Een opvallend verschil met Europese kerken is het ontbreken van de gebruikelijke hoge zware kerkbanken. In deze kerk zitten de gelovigen op lange planken, laag bij de grond, net als thuis. De Franse missionarissen hadden succes. Nu, ruim vijftig jaar na hun vertrek, is nog steeds meer dan de helft van de huishoudens in de gemeenschap katholiek.

De missionarissen introduceerden niet alleen het katholieke geloof in Cizhong, maar ook de druif en wijncultuur. Rondom het dorp liggen prachtige, goed onderhouden druivenakkers. De kleine wijnboeren brouwen hun eigen wijn. Tweemaal konden we de lokale wijn proeven. De oude man die voor ons de deur van de kerk van het slot had gehaald, bood ons voor ons vertrek een proefje aan van zijn wijn. We namen ieder een slokje uit de dop van de coca-colafles waarin de goede man zijn wijn bewaarde. We beloofden later misschien nog eens langs te komen om wat wijn van hem te kopen. Even later zaten we achter een kopje wijn van meneer Liu, de gastheer van het guesthouse waar we overnachtten. Wijn van de Rose Honey druif, vertelde hij trots, naar Franse traditie gebrouwen. Het dorp was geweldig. Het idyllische kerkje stond temidden van strakke rijen druivenstruiken, die zich afwisselden met knalgroene rijstveldjes. Het was stil. Er was geen verkeer. Dankzij een stroomstoring zochten de dorpelingen vertier op straat. Vanuit onze kamer hoorden we hoe meneer Liu muziek maakte met een vriend. Wat ongelooflijk jammer dat de wijn zo verschrikkelijk slecht was.

Lei Yue Mun

2006-09-02T15:08:00.000+02:00

Een nieuwe sidebar, deze keer met foto’s van de Sam Ka Tsuen typhoon shelter en het vissersdorpje Lei Yue Mun. We waren er vorige week. Een typhoon shelter is een dam in de zee, waarachter vissersboten een schuilplaats vinden bij orkaanstormen. Vaak zijn het permanente haventjes, waar enkele vissers nog op hun sampan (‘drie planken’) boten wonen.

Het vissersdorpje bestaat, in scherp contrast tot de woontorens van wel veertig hoog die er direct naast staan, volledig uit laagbouw. Kleine huisjes opgetrokken uit beton en golfplaten. Het doet krotwijkerig aan, maar elk huisje heeft er wel een aircon, televisie enzovoort. Het is een vissersdorp en dus is er een groot aantal zee-restaurants met acquaria op straat. Je kiest er verse vis, krab, schelpdieren, en veel meer levend spul uit de zee, waarvan ik geen idee heb wat het is, en dat ik liever ook niet op mijn bord krijg. Soms zijn de vissen enorm, wel veertig kilo, vertelde de restauranthouder, waar vijf tafels (60 mensen) van kunnen eten. Sofie mocht zo’n joekel voeren. Toen ze de garnaal in het water gooide, maakte het reusachtige dier een soort blaffend geluid, opende zijn bek, en weg was de garnaal, in een fractie van een seconde.

Natuurlijk kent Lei Yue Mun een tempeltje, waar onder andere Tin Hau, de lokale Godin van de Zee, wordt vereerd. Het kan niet anders in een vissersdorp. Het tempeltje is gebouwd tussen, en over, een aantal reusachtige rotsen, vanwaar er een prachtig uitzicht is over de haven op de woonblokken van Chai Wan (niet te verwarren met Wai Chan, zie Een groen veld en een blauw huis) aan de oostzijde van Hong Kong Island.

Een groen veld en een blauw huis

2006-09-02T13:38:00.000+02:00

De olympisch kampioen tegen de wereldkampioen, da’s een goede affiche. Het Queen Elizabeth stadion liep dan ook bijna vol voor die ene kwartfinale van het Hong Kong Badminton Open, zelfs al was het op een donderdagmiddag.De directeur van ons Instituut, Bruce Abernethy, is groot geworden met zijn onderzoek naar ondermeer badminton. Dat onderzoek draait om anticipatie. De shuttle beweegt zo snel dat een speler vaak moet beginnen met rennen en terugslaan voordat de tegenstander de shuttle überhaupt geslagen heeft. Toppers in racketsporten als badminton onderscheiden zich daarom niet alleen met hun superieure techniek of snelle reflexen, maar ook met het vermogen om heel snel te zien (dus voordat de shuttle wordt geraakt) waar de shuttle heen geslagen gaat worden. Ook ik heb een zijdelingse belangstelling voor badminton. Dit komt vooral door Fernando, die met mij in Amsterdam een korte periode onderzoek heeft gedaan naar anticipatie in badminton. Ondanks dat onderzoek, had ik, gek genoeg, nog nooit een echte badmintonwedstrijd gezien.

Nu, twee jaar later, is Fernando bondscoach van het Spaanse badmintonteam (Dat heeft overigens niets van doen met onze samenwerking). Net als bij het tafeltennis is China de absolute wereldtop in badminton. Daarom had Fernando de afgelopen zes weken voor zijn spelers een trainingsstage in Hangzhou in China georganiseerd. Hong Kong is dan niet ver, zeker als het samenvalt met het Hong Kong Badminton Open. Fernando logeerde dus een paar dagen bij ons. Ook wij gingen naar de wedstrijd tussen Taufik Hidayat uit Indonesië en Lin Dan uit China.
Voor de wedstrijd hadden we gelunched en wat rondgeslenterd in Wan Chai, waar ook het stadion is. We stuitten op het Blauwe Huis, ik had er over gelezen maar had het nog niet gezien. In Wan Chai wordt aan stadvernieuwing gedaan. Niet dat de wijk erg oud is, maar de kwaliteit van de na-oorlogse bouw laat sterk te wensen over. Hele straten gaan daarom tegen de vlakte. Dat gaat natuurlijk gepaard met protesten van de bewoners. Het Blauwe Huis mag wel blijven staan; het vooroorlogse gebouw heeft balkons, en da’s zeldzaam voor Wan Chai. Toch, ook hier protesteren de bewoners. De districtsbestuurders willen het pand opfraaien voor toeristen, misschien komt er een museumpje. En dan moeten de bewoners er als nog uit.

De strijd tussen de titanen Hidayat en Lin was kort. Na drie minuten en vijf punten hield Hidayat het al voor gezien. De lijnrechter besloot dat de shuttle in was, Hidayat dat ie uit was, en dat was dat. Hidayat liep weg, en liet het veld leeg achter tot ontsteltenis van tegenstander, scheidsrechter en het joelende publiek.

Wat rest zijn de foto's van een groen veld en een blauw huis.

China XVIII: Op bezoek bij Dr. Ho

2006-08-27T03:53:00.000+02:00

Niets vermoedend stapten we in Baisha uit. Totdat Kublai Kahn het dik achthonderd jaar geleden bij China inlijfde was Baisha de hoofdstad van het Naxi koninkrijk. Nu is het een onooglijk boerendorp, waar de was nog bij de pomp wordt gedaan. We hadden Baisha op de kaart aangewezen toen we de taxi huurden onder het mom van we-zien-wel-waar-we-uitkomen. Dat Baisha in bijna alle reisgidsen kort genoemd werd wisten we niet.

Dr. Ho stond ons midden op de dorpsweg op te wachten toen we uitstapten. Alsof hij wist dat wij zouden komen. Dr. Ho is zeker 80-plus jaren oud, en heeft een karakerstiek Chinees uiterlijk, inclusief de paar grijze sprieten onder aan zijn kin. Trots wees hij op de op hardboard geplakte kranten- en tijdschriftartikelen langs de kant van de weg. De artikelen spreken van Dr. Ho als the most admired man in the world. Dr. Ho is kruidendokter, en weet allerlei ziekten te genezen, zelfs sommige vormen van kanker.

Binnengekomen voert de zoon van Dr. Ho het hoogste woord, terwijl Dr. Ho een kruidenthee schenkt. De hele 'wachtkamer' hangt vol met artikelen en boeken over Dr. Ho. De Universiteit van Manchester heeft zelfs een film gemaakt over Dr. Ho. En dan de visitekaartjes van de bezoekers; er waren er zeker vijftig van Koning Aap bij.

Toen we er tussen uit wilden knijpen, riep Dr. Ho ons nog even snel zijn 'spreekkamer' binnen. Dat was een soort van opslagruimte met een enorme hoeveelheid rode en blauwe emmers opgestapeld in stellingkasten en op de grond, vermoedelijk vol met kruiden van de nabijgelegen landerijen en berghellingen. Hij vouwde daarvan iets in stuk papier. Of we ons gezond voelden, drie keer daags een kop thee zou wonderen verrichten. Het leek ons niet nodig, we voelden ons prima. Het kon Dr. Ho niet deren, met een glimlach op zijn gezicht zwaaide hij ons na. Dat we bij zijn buurman, the most popular fallow [sic] in town, zouden eten, wisten we toen nog niet. Een prettig gestoord dorp, Baisha.

China XVII: Massatoerisme

2006-08-23T16:50:00.000+02:00

Er wonen nogal wat Chinezen in China. Toerisme is daarom altijd massa-toerisme. Ga maar na. Chinezen reizen vrijwel uitsluitend in groepen. Vaak hobbelen ze met zijn allen achter een gids met vlag aan. Die brengt de groep, meestal allemaal met dezelfde rode, gele of witte pet op het hoofd, van bezienswaardigheid naar bezienswaardigheid. Daar aangekomen worden er foto’s gemaakt, van de vakantiegangers wel te verstaan, de bezienswaardigheid verdwijnt naar de achtergrond. En tussendoor wordt er gegeten en gewinkeld. Zonder souvenirs en andere prullaria is de vakantie voor een Chinees niet compleet. Ik weet het, het zijn stereotypen, maar echt ver bezijden de waarheid is het niet.

Als iets, een stadje, een pagode of een landschap, een bezienswaardigheid wordt, dan is het dus meteen druk, heel druk. Zelfs al kan (simpelweg onvoldoende geld) of mag de overgrote meerderheid van de Chinezen niet reizen en er daarom verhoudinggewijs maar een paar Chinezen zijn die iets willen zien, dan nog leidt dat onvermijdelijk tot tientallen bussen en drommen mensen. Rugzakkers, vooral van die Lonely Planet reizigers uit het westen, lijken dat maar moeilijk te kunnen accepteren. Regelmatig hebben we ze horen klagen over de te grote hoeveelheid toeristen en de te hoge prijzen. Ze zijn op zoek naar een onbedorven en authentiek China, maar realiseren zich niet dat dat in elk geval sinds Mao’s Culturele Revolutie niet meer bestaat. Het kan geen reden zijn niet te gaan. Parijs stelt ook niet teleur omdat het te toeristisch of te duur is. Er zijn overigens ook plaatsen die de Chinezen nog niet ontdekt hebben. Die zijn minder toeristisch maar zeker niet minder fraai of interessant (en ook die staan vaak in de Lonely Planet, maar dan maar met een enkele zin). Je moet wel iets beter je best doen om er te komen (of gewoon geluk hebben), maar vaak is dat een deel van het plezier. Daarover een andere keer, hier nu eerst de toeristische toppers van Yunnan, in de volgorde waarin we ze bezocht hebben.Eerst het Stone Forrest bij Kunming. Ooit was daar een zee, waarvan het kalksteen-bezinksel door miljoenen jaren erosie omgevormd is tot talrijke grillige losstaande rostpartijen met hoge pieken, pilaren, kieren en spleten. Zeer spectaculair, en inderdaad, het lijkt wel een stenen bos. Het Stone Forrest zelf, want ook tot ver in de wijde omgeving staan de ‘menhirs’ her en der verspreid in de velden, is omgevormd tot een soort van park. De natuur is er volledig gedomesticeerd, zoals Chinezen dat graag zien.De tweede topattractie is het ommuurde stadje (nou ja, aan een kant van het stadje staat de muur inmiddels weer overeind, aan de rest wordt druk gewerkt) Dali. Dali is naast het stadsgezicht vooral bekend om haar drie pagodes. Een pagode is een toren uit verschillende lagen dat vaak deel uitmaakt van een boedhistisch tempel- of kloostercomplex. Het klooster is in Dali al lang verdwenen, wat rest zijn de drie ranke pagode’s.En dan Lijiang. Dat is een oud stadje dat op de werelderfgoedlijst van de UNESCO staat. En dat maakt het populair onder Chinezen. Massatoerisme dus. In Lijiang wonen van oudsher de Naxi. De oude kern (naast de oude is er ook een veel grotere nieuwe stad, het bestaat nog geen 50 jaar, maar er is mischien geen beter plek als je op zoek bent naar het authentieke China) is een doolhof met kris-kras door elkaar slingerende straatjes en steegjes. De laatste jaren is Lijiang twee rampen overkomen. Eerst een aardbeving, en daarna de wederopbouw (nog steeds gaande). Een wederopbouw is natuurlijk op zich zelf absoluut geen ramp, maar het gebeurde met het oog op het toerisme. Daardoor is nu bijna elk huis of courtyard een souvenirswinkel (met thee, handgeverfde t-shirts, sierraden, linoleumsnijwerken, leren tassen, blokfluiten), hotel of restaurant. Een waar paradijs voor de Chinese toerist. En eerlijk is eerlijk, het is een prachtig stadje met een kenmerkende sfeer, ondanks het toerisme. En toch, het reusachtige Mao-beeld in de nieuwe stad is minstens zo intrigerend.Ten slotte, en nog verder noordwaarts in het Tibetaanse deel van Yunnan ligt Zhongdian. Tegenwoordig heet het officieel Shangri-la, het verloren paradijs. Zhongdian hoort eigenlijk niet in dit rijtje thuis. Het kent nu nog geen massatoerisme. Maar lang zal dat niet meer duren. Nog geen vier jaar geleden was de oude stad nog een gewoon Tibetaans boerendorp, en nu wordt het langzaam herbouwd tot een soort Lijiang, inclusief de souvenirswinkels. Gestimuleerd door de lokale overheid, die zorgt voor een gunstige lening bij de bank voor het opknappen van het huis of boerderij, en gedreven door de mogelijkheid snel veel geld te verdienen aan het toerisme, kiezen vrijwel alle bewoners ervoor hun huis om te bouwen tot een rijk met houtsnijwerk versierde souvenirswinkel. Hoe dan ook, niet de oude stad, maar het Songzanlin klooster of lamasery is de trekpleister van Zhongdian. Dit Tibetaanse klooster kent zo’n 700 monniken. De Dalai Lama zou hier eigenlijk de ‘baas’ moeten zijn, maar dat laat Beijing niet toe. Je vindt er daarom alleen portretten van de Pancha Lama, niet van de Dalai Lama.

IJspret

2006-08-21T15:07:00.000+02:00

Het is zondag en wederom een warme dag in Hong Kong. Het fraaie heldere weer van de laatste dagen is verdreven door een bedompte, vieze, grauwe nevel. Wij doen vandaag wat de meeste Hongkongnezen op zondagen doen. We gaan naar een winkelcentrum, naar Cityplaza in Taikoo Shing aan de andere kant van Hong Kong Island.

Cityplaza is erin geslaagd ons naar zich toe te trekken met een tentoonstelling van ijssculpturen gemaakt door 22 ijshakkers uit Harbin. Harbin ligt in Noord-China en is befaamd om zijn winterfestival. Ieder jaar, wanneer het kwik er ver onder het vriespunt daalt, verrijzen in de stad gigantische bouwwerken en beelden van ijs. Het idee om in de heetste zomermaanden beelden van ijs naar voorbeeld van Harbin neer te zetten in Hong Kong is zo absurd, dat we dat wel eens wilden zien.

De tentoonstelling staat opgesteld in een vrieskist ter grootte van een kleine gymzaal. We staan een klein uurtje in de rij voor we naar binnen mogen. De grote drukte zou later op de dag nog komen. Met lange broeken, dichte schoenen en in dikke winterjasssen, aangeboden door de organisatoren, gaan we naar binnen. Naast klassieke Chinese taferelen als een pagoda, een Chinese dame, en een verbeelding van de verboden stad, staan er ook mooi uitgehouwen ijsberen, een slee met rendieren en een iglo uit ijs. Het hoogtepunt van de tentoonstelling is een 14 meter lange ijsglijbaan, waarop je met hoge snelheid de uitgang bereikt.

Door de beperkte ruimte mist de tentoonstelling de grootsheid van het festival in Harbin. De kleine schaal weerhoudt de inwoners van Hong Kong er echter niet van om met drommen tegelijk op de sculpturen af te komen. Zo vaak krijgen ze niet de kans om een vriestemperatuur te ervaren.

Na de tentoonstelling is de ijspret nog niet voorbij. Een paar verdiepingen lager ligt in het enorme winkelcentrum een heuse ijsbaan, zomer en winter geopend. Met kunstschaatsen aan onze voeten rijden we bijna twee uur lang rondjes. Vooral Sofie was niet te stoppen. Na een half uurtje oefenen kon ze zonder hulp de rondjes maken.

Voor de eerste keer in mijn leven besteedde ik een volle dag in een winkelcentrum. Het is waarschijnlijk ook de laatste keer. De Hong Kong lifestyle heeft me nog steeds niet gegrepen.

China XVI: Op bezoek bij de tandarts

2006-08-15T15:55:00.000+02:00

Deze is voor de liefhebbers. De gezondheidszorg in China is erg duur, te duur voor de meeste Chinezen. Een tandartsbezoek is daarom een luxe. Gelukkig is er de markt, zoals hier in Dali.
Enig ontzag voor de tandarts is overigens wel op zijn plaats; met zulk gereedschap kan het niet eenvoudig zijn een tand te trekken. Maar het medeleven gaat toch vooral uit naar de arme patiënt. Een geluk voor hem is dat de tandarts een aardig voorraadje tanden en kiezen in de aanbieding blijkt te hebben. Met een lege mond naar huis hoeft de patiënt dus niet.

China XV: Een dood varken

2006-08-15T11:24:00.000+02:00

We hebben een varken doodgereden, nou ja, Shin dan, onze gids en chauffeur voor vier dagen. Het gebeurde op een tocht door Dechin county, het noordelijkste deel van Yunnan, tegen de grens met Tibet. Geasfalteerde wegen kennen ze in Dechin nog maar sinds een paar jaar, en zelfs nu zijn grote stukken weg onverhard of moeilijk berijdbaar doordat er regelmatig gesteente en rotsen van de berghellingen vallen. De weg slingert in Dechin county op grote hoogte door de bergen en langs rivieren en ravijnen. Het is adembenemend spectaculair; bergpassen boven 4000m hoogte (zie ook foto China XIV: Yunnan) of langs een ravijn van meer dan 1500m diep. Helaas ontstegen Shin’s stuurmanskunsten die van de gemiddelde chinese chauffeur niet. In China heeft de grote meerderheid van automobilisten hoogstens een paar jaar rijervaring. Chinezen rijden een auto zoals Amsterdammers fietsen (inclusief het negeren van een rood stoplicht). Shin reed niet zozeer roekeloos, maar ongecontroleerd met weinig respect voor de andere weggebruikers.

In Dechin county zijn dat overigens niet zozeer automobilisten. Soms kwamen ons in een uur maar twee of drie auto's tegemoet rijden. De meeste boeren hebben (nog?) geen auto of andere vorm van gemotoriseerd vervoer. Vrijwel alles gaat te voet; met de hele familie naar de markt in een naburig dorp bijvoorbeeld, of het uitlaten van vee. De grootste groep weggebruikers in Dechin zijn daarom koeien en varkens. Een van die varkens reden we aan.

Shin reed ons door Dechin county in een soort van witte A-team bus. Het was een voormalige politiebus die voor geldtransporten werd gebruikt. De ramen waren van kogelvrij glas. De bestuurder van de bus zit hoog boven de weg, zo hoog dat het onmogelijk is te zien wat er zich vlak voor de auto afspeelt. Da’s gevaarlijk, zeker als je, zoals Shin, zo laat mogelijk remt. Een boer met zijn dochters joeg zijn varkens de schuur uit de straat op. Een van de varkens stak voor de bus de weg over, maar liep terug. Het krijsde en was dood.De Yi, een van de minderheidsgroeperingen in Yunnan, zijn niet erg geliefd. Het verhaal gaat dat toen een chauffeur een haan dood reed, er een oploop ontstond. Geïntimideerd door zoveel dorpelingen betaalde de chauffeur maar liefst 350 Yuan (35 Euro) aan de boer. Daar bleef het niet bij. Op de terugweg door het dorp later dezelfde week, werd de chauffeur door de dorpelingen opnieuw aangehouden. De hen was van verdriet gestorven, en nu ging het ook met de kuikens niet goed. De chauffeur werd gedwongen 1000 Yuan te betalen.Shin mocht daarom niet klagen. Na een klein half uur onderhandelen betaalde hij de boer ‘maar’ 300 Yuan. Shin leek een zachtaardige iemand, maar aangedaan door de dood van het varken was hij zeker niet. Wat hem deerde was het geld. Ook speet het hem dat hij het varken niet meegenomen had.

Wij waren blij dat het maar een varken was. Het had ook een kind kunnen zijn. Hoe dan ook, het meest eigenaardige (in onze ogen) is dat dit soort zaken onderling wordt afgehandeld. Een functionerend onfhankelijk rechtssysteem zoals Nederland of Hong Kong dat kennen, is er niet in China. De sterkste of handigste persoon trekt aan het langste eind. Dat geldt niet alleen voor dit soort kleine gebeurtenissen, maar ook bij onteigening van land of huizen.

Kunming, de hoofdstad van Yunnan, moderniseert zichzelf. Oude stadswijken worden afgebroken en maken plaats voor nieuwe kantoor-, winkel- en woontorens. De binnenstad hangt vol met leuzen als “Civilization renew, the city prospers”. Eerst wordt een oude wijk ommuurd, en dan begint de afbraak. Niet alle bewoners lijken mee te werken. Regelmatig zagen we tussen het puin huizen bewoond die nog maar half overeind stonden. Het zijn de bewoners die verzet bieden en zolang mogelijk blijven wonen (kijk je goed [dubbelclick] dan zie je de was hangen). Het gaat hoogstwaarschijnlijk om mensen die voor een habbekrats door projectontwikkelaars of lokale overheid uitgekocht worden. Onvoldoende voor een nieuw onderkomen in een van de buitenwijken. In Hong Kong lezen we dit wekelijks in de krant. Een beroep op de rechter haalt bijna nooit iets uit. Bestuurders maken niet alleen de wetten, ze hebben ook een grote invloed bij de controle op de naleving van die wetten. De machtelozen staan met lege handen.

China XIV: Yunnan

2006-08-13T04:46:00.001+02:00

In het zuidwesten van China ligt Yunnan, boven Vietnam en naast Birma. In het noorden grenst Yunnan aan Tibet. De uitlopers van de Himalaya's met toppen van meer dan zes kilometer hoog strekken zich uit tot in Yunnan. Zelfs de dalen liggen in Yunnan meer dan twee kilometer boven zeeniveau. Het zijn vaak wijdse graslanden waar yaks en paarden grazen, soms is er een reusachtig meer. De dorpen en (toeristische) stadjes van Yunnan worden bewoond door verschillende bevolkingsgroepen; Han-Chinezen natuurlijk, maar ook minderheden als de Bai, Naxi, Yi en Tibetanen. De foto’s geven alvast een eerste indruk, later de verhalen en meer foto’s.

Lights out in Hong Kong

2006-07-18T16:21:00.000+02:00

Marijke kwam vannacht huilend onze slaapkamer binnen. Het licht in de gang was uit, en ging niet meer aan. Ze kon niet slapen. Een stroomstoring, komt wel vaker voor. Een uur later, bijna half zes werd er op de deur gebonst. Een portier, zijn baas en vijf (!) elektriciëns stonden voor de deur. Een doorgebrande stop bij ons bleek de oorzaak van de storing, een groot deel van de woontoren zat zonder stroom. Nadat de mannen een half uur door elkaar heen hadden gerend was het probleem, in elk geval tijdelijk, verholpen.

Ook op 8 augustus om 8 uur gaan de lichten in Hong Kong uit. Drie minuten als het aan de organisatoren ligt. Een stil protest om de lakse overheid aan te zetten tot veel meer actie tegen de luchtvervuiling. Gezien de belangstelling in de krant, en de steun van enkele restaurant- en winkelketens wordt het een succes. En da's mooi. Hopelijk wordt er niet alleen naar de overheid gewezen, maar gaat ook de aircon een graad hoger, en wordt de motor van de auto afgezet als er niet gereden wordt, en dat soort dingen.

Ook wij hebben het licht uit op 8 augustus, maar dat is omdat we een paar weken rondkijken in Yunnan, China. Waarschijnlijk zien we nog sneeuw, Yunnan ligt in de meest oostelijke Himalaya's. Half augustus zijn we weer terug. Wie weet hebben we de mogelijkheid om eerder iets te schrijven, en laat de Chinese censuur het dan ook nog toe dat we dat op de blog kunnen plaatsen.

Bowrington Road Market

2006-07-15T15:10:00.000+02:00

Bowrington Road Market is een straatmarkt zoals er zoveel zijn in Hong Kong. In Hong Kong wordt op een versmarkt groente en fruit verkocht, kippen (levende en dode, of alleen klauwen), vis, krab, kikkers en van alles meer dat in water leeft, en vlees onder rode lampen, zodat het er mooi uitziet. Het maakt een kleurrijk geheel. Op de Bowrington Road Market is het niet anders. Het is een kleine, stampvolle en chaotische markt. De verkopers hebben het druk, ze schreeuwen en gebaren door elkaar heen. Veel mannen dragen geen shirt, ze zweten. Het is heet en vochtig. Tussen de klanten lopen sjouwers; meestal met karretjes soms op een fiets. Het zijn sterke jonge kerels, maar ook oude fragiele vrouwtjes. Zij leveren verse producten aan, of halen het afval op dat een paar straten verderop verwerkt wordt. (Zie de foto’s in de sidebar).

Even napraten

2006-07-12T15:31:00.000+02:00

Ik heb twee wedstrijden gezien. Carianne geen. Op een terras aan het strand. Twee keer Duitsland. Niet onaardig. Thuis hadden we alleen met een speciaal kabelabonnement kunnen kijken. Dat was ons de 60 Euro niet waard. Het gros van de wedstrijden werd in Hong Kong-tijd ver na middernacht gespeeld.

Het WK is niet helemaal ons voorbij gegaan. Zo hebben we beiden een heus WK-team gemanaged. Nou ja, Carianne één, en ik twee. En ja, Carianne deed dat een stuk beter dan ik. Het maakte nog maar eens duidelijk dat Carianne meer verstand van voetbal heeft. Ik weet meer van het trappen tegen een bal. Dat wordt nog wel eens door elkaar gehaald. Vooral door de buitenwacht.

De Brief naar Nature over het nemen van strafschoppen (zie Vliegende keep, april 2006) kwam per kerende post terug. We hebben er meteen een Brief naar Science –na Nature het meest overschatte wetenschappelijke tijdschrift- van gemaakt. En verdomd, daar hebben ze er serieus naar gekeken. Ze waren enthousiast, maar vonden de statistiek niet helemaal betrouwbaar. Met een verdubbeling van het aantal proefpersonen hebben we dat probleem verholpen, maar Science doet niet aan een tweede kans. Het artikel ligt nu bij Psychological Science, ook zeer gerenommeerd. Afwachten maar weer. Nee, dan had mijn Brief naar Het Parool meer succes. Al bijna tien jaar probeer ik het verhaal te slijten dat Duitsland echt niet uitzonderlijk vaak in de laatste minuten scoort. Dat dat een mythe is, en dat Nederland wat dat betreft misschien wel gevaarlijker is, op het WK tenminste. Kennelijk was het nu wel interessant.

Maar de buitenwacht dus. Journalisten. Ik heb een aantal artikelen over het stoppen en schieten van strafschoppen achter mijn naam staan, en rond een wereldkampioenschap zijn er altijd wel journalisten die daar meer over willen weten. Zo ook dit jaar. Er was belangstelling van Scotland on Sunday en de Daily Telegraph. Het stuk in de Daily Telegraph leidde zelfs tot een aantal nachtelijke e-mails van de BBC met een verzoek voor een, vermoed ik, radio-interview. Ik lag lekker te slapen –gelukkig. Een dag later vonden ze het al niet meer interessant. Morgen praat ik met Nummer 14 over linkspoten in het voetbal. Zijn ze echt beter? Maar het mooiste, of eigenlijk het meest hilarische was een stuk dat verscheen in het Argentijnse Noticias. Volgens de journalist het grootste weekblad in Argentië. Ik denk een soort mix van Elsevier Magazine en Nieuwe Revu. Deze man had zelfs belangstelling voor de mens achter de onderzoeker. Op verzoek heb ik een pasfoto gestuurd, en in een onbewaakt ogenblik ook het adres van deze weblog gegeven. Het resultaat zie je hieronder.

Beeldvervuiling?

2006-07-11T16:05:00.000+02:00

Ooit gehoord van wethouder Ton Hooijmaijers? Deze ietwat naïeve VVD-politicus ("beter een Ton in de kamer dan een Fortuyn in de lucht") dacht eigenhandig de uithangborden met reclame van de gevels aan het Damrak te kunnen verwijderen. Dat was met het trouwen van Willem van Buren. Hooijmaijers had er een hoogwerker voor ingehuurd. In Hong Kong zou niemand zo’n actie kunnen begrijpen. Het zou ook onbegonnen werk zijn. Elke winkelstraat hier hangt barstensvol reclameborden. Boven de winkelpuien is het een ware jungle, elke open plek wordt gebruikt. De meeste Hongkongnezen zullen de uithangborden als verfraaiing van de stad beschouwen, of minimaal als een verlevendiging van het straatbeeld.

Reclame is niet alleen kenmerkend voor het straatbeeld, maar ook voor de skyline van Hong Kong, vooral ’s avonds. De meeste torens zijn geadopteerd door een multinational, die er levensgrote beeldreclame op geplaatst hebben. Zo staat er Philips boven op de Immigration Tower. In de bekende blauwe letters; een beetje saai maar wel degelijk. Nu wil Philips technologisch voorop lopen, ook met beeldreclame. En dus zijn de oude neon lichtbakken vervangen door LEDs (light emmitting diodes). Negen meter hoog en achtenveertig meter breed. Volgens de krant is dat zo groot als een olympisch zwembad. De LED’s slurpen twintig procent minder energie dan neon.

Bij de ‘opening’ vorige week, was een hoge ambtenaar aanwezig. Hij zei het volgende; We are very impressed by the long-term commitment and contribution made by Philips to Hong Kong. In inaugurating Hong Kong's largest LED sign, Philips not only adds light and colour to Hong Kong's nightscape, but also sets an excellent example in promoting technological progress, cost savings and environmental friendliness.

A là Hooijmaijers zou je kunnen overwegen om de beeldreclame uit te zetten. Maar we hebben het over Hong Kong, niet Amsterdam.

[bron foto Philips: Pompidon www.flickr.com]

Die vrouw met de grote zonneklep

2006-07-05T15:49:00.000+02:00

De eerste juli is in Hong Kong een soort nationale feestdag. Niet de officiële, want die is pas op 1 oktober, de dag dat Mao in 1949 de Volksrepubliek China uitriep. Da’s voor heel China. Eén juli daarentegen is een Hongkongse aangelegenheid. Het is de dag van de Britse handover of overdacht van Hong Kong aan China, negen jaar geleden.

Wie een groot koninginnedag-achtig feest verwacht, komt bedrogen uit. Net als op alle vrije dagen zijn de winkels gewoon open, alleen ambtenaren en de werknemers van banken hadden zaterdagochtend vrijaf. Gekker is nog, dat zelfs aan Sofie op school niets over de handover werd verteld. Geen feest op zaterdag daarom, uitgezonderd dan een patriotsche show (en dan is het vaderland China, niet Hong Kong) met leeuwendansen, demonstraties van het Chinese leger enzovoort. Het is een pro-Beijing gebeuren met een aantal hotemetoten uit de Hongkongneze politiek als ere-gast. Zo’n 50.000 mensen waren erbij, hoewel die niet allemaal uit zichzelf kwamen. De Bank of China betaalde haar werknemers als ze hun gezin meenamen. Weinig spontaan dus. De parade is dan ook pas vorig jaar in het leven geroepen, vooral als tegenhanger van de pro-democratische demonstratie die elk jaar sinds de handover gehouden wordt.
In 2003 liepen een half miljoen mensen mee op 1 juli. De toenmalige Chief Executive Tung Chee-hwa was met een wetsvoorstel gekomen (het beruchte artikel 23) dat landverraad, hetze, en opruiing tegen China strafbaar stelde. Ook werd een verbod voorgesteld op samenwerking met buitenlandse politieke partijen. Dat ging de Hongkongnezen te ver. Een aantal basisrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting stond onder druk. Het bracht een half miljoen mensen op de been. Het voorstel werd ingetrokken, de Chief Executive vervangen, en de rust keerde terug. Het aantal 1 juli demonstranten is flink afgenomen. Wij liepen vorig jaar met nog maar 17.000 anderen.

De nieuwe Chief Executive Tsang Yam-kuen kwam eind vorig jaar met een wetsvoorstel voor verdere democratisering. De pro-democraten vonden het voorstel niet ver genoeg gaan en stemden tegen. Het voorstel was van de baan (zie ondermeer Weggestemd, december 2005). Niemand weet hoe verder; algemene verkiezingen voor het parlement en de Chief Executive zijn de komende jaren onmogelijk, da's duidelijk. De pro-democraten hebben het moeilijk. De stemming is omgeslagen. Economische groei in plaats van politieke hervorming staat nu voorop. Geen goed klimaat voor een 1 juli demonstratie.

Totdat Anson Chan liet weten mee te zullen lopen. Anson Chan was de eerste vrouw en Chinees die Chief Secretary werd. De Chief Secretary is de hoogste ambtenaar in Hong Kong en na de Chief Executive (vroeger de gouverneur) de machtigste figuur in de Hongkongneze politiek. Chan werd Chief Secretary in 1993 onder gouverneur Patten, en bleef in die functie tot ver na de handover. Zij was daarmee een sleutelfiguur tijdens de handover. Anson Chan werd door sommigen beschouwd als het geweten van Hong Kong. Anderen waren sceptischer. Hoe dan ook, uitspraken over democratisering en persvrijheid brachten haar soms in conflict met haar conservatieve baas, Chief Executive Tung. Ze kwam steeds meer onder vuur te liggen van de pro-Beijingers en nam in 2001 ontslag.
Wij liepen dit jaar niet mee met de 1 juli demonstratie, maar zijn wel kort gaan kijken. En prompt liep Anson Chan voorbij. Een gigantische zonneklep op haar hoofd en een klein ventillatortje in haar hand tegen de brandende zon. De chaos was compleet. Er waren natuurlijk mensen die haar toejuichten, maar er was vooral pers; fotografen, cameramensen, dat soort types. En dan natuurlijk de huis-tuin-en-keuken fotografen zoals ik, meestal met een mobieltje. Allemaal wilden ze die ene foto van Anson Chan.

Een onderzoek van de Universiteit van Hong Kong wees uit dat ongeveer een kwart van de 30.000 tot 60.000 demonstranten meeliep omdat Anson Chan daartoe opgeroepen had. Maar er is ook kritiek. Zo was er een brievenschrijver in de krant die vond dat ze haar pensioen maar moest inleveren. Immers, zo was de redenatie, als je pensioen ontvangt van de overheid dan verlies je het recht kritiek te leveren op die overheid. Ook dat is Hong Kong.

IJskoud Hong Kong

2006-07-03T15:38:00.000+02:00

Het is tropisch warm in Nederland lees ik op internet, 29 graden in Amsterdam. Hier is het kwik al weken niet onder de dertig graden gezakt. Zelfs in de avond en nacht koelt het nauwelijks af. Gelukkig valt de vochtigheid op dit moment mee. Met de hitte is best te leven. ’s Nachts houdt een ventilator ons enigszins koel. ’s Ochtends gooien we de ramen open en zorgt een briesje vanaf zee voor voldoende afkoeling. Laat in de middag verdwijnt het verfrissende windje. Het is dan tijd om de airconditioner aan te zetten. De functie low cool, rond stand nummer drie is meestal voldoende om het plakkerige zweten te stoppen.
De aircon, zoals ze het apparaat hier noemen, is een geweldige uitvinding. Ik heb het nooit geprobeerd, maar met de thermostaat op hoogste stand 12 en de functie high cool, moet het mogelijk zijn om binnen een half uur winterse temperaturen te realiseren. Jammer dat het zoveel energie kost.

In de zomermaanden gaat 60% van het elektriciteitsverbruik in Hong Kong op aan het koelen van gebouwen. De centrales net over de grens met China, die ook Hong Kong van elektriciteit voorzien, zijn beruchte veroorzakers van smog. Hoewel zorgen om en klachten over luchtvervuiling net zo dominant zijn als de altijd aanwezige smog, denkt niemand er over om zuinig te zijn met energie. De aircon een graadje hoger zetten is ondenkbaar. Op kantoor zit iedereen netjes in pak of mantelpak. Jasjes blijven aan en dasjes om. Kantoorgebouwen in Hong Kong schijnen met gemiddelde temperaturen tussen de 21 en 22 graden de koudste ter wereld te zijn. Werknemers nemen extra kleren mee, om het niet koud te krijgen.

Ook in de woningen houden hongkongnezen van koud. Zelfs ’s nachts, zo blijkt uit een recent onderzoek van dr Deng Shimming van de Hong Kong Polytechnic University. Ruim 80% van de ondervraagden in dit onderzoek slaapt met de aircon aan. Meer dan de helft slaapt bij een temperatuur van 22 graden. 20% van de ondervraagden houdt de temperatuur in de slaapkamer ijskoud op 20 graden of lager. In deze stad, waar de nachtelijke temperaturen vaak tegen de 30 graden lopen, resulteert dit in een enorm energieverbruik. En is het nodig? Nee. Een op de vier ondervraagden wordt ’s nachts wakker van de kou. De helft van de ondervraagden wikkelt zich ’s nachts in aircon quilts om de kunstmatige kou te kunnen doorstaan.

Friends of the Earth Hong Kong voert strijd tegen het verkwistende gebruik van airconditioners. Met de actie Don’t be cold - be cool proberen de milieu-activisten zakenlui uit de kleren te krijgen en de temperaturen in kantoren en andere bedrijven op te voeren tot 25,5 graden. Bedrijven die zich schuldig maken aan thermal crimes kunnen rekenen op een name and shame op hun website. De actie lijkt succes te hebben. De bussen in de stad zijn lang niet meer zo koud als vorig jaar. In restaurants heb ik veel minder last van koude lucht dan een jaar geleden en ik kan tegenwoordig zonder klappertanden de kleedkamer van ons clubhuis gebruiken. Ik hoop tenminste dat de actie effect heeft en dat binnentemperaturen hier omhoog gaan. Het kan ook zijn dat ik net als aan de hoge zomerse temperaturen begin te wennen aan de kunstmatige koude in IJskoud Hong Kong.

Een stralend Hong Kong

2006-06-26T16:15:00.000+02:00

Een zachte wind van zee, plus vierendertig graden, een hittewaarschuwing, en ongemeen helder. Het was stralend weer dit weekend, en ook de komende dagen nog. Hong Kong ligt er werkelijk spectaculair bij.

We maakten een ochtendwandeling over Lugard en Harlech Road, met z’n drieën want Carianne werkte. Het pad rond Victoria Peak, de hoogtse top van Hong Kong Island, is een fantastische wandeling. Je loopt tussen bamboe, rubberbomen, Chinese dennen, en een enorme variëteit aan planten. Prachtige, diepblauwe vlinders ook. En bij helder weer, zoals nu, is het uitzcht werkelijk verbluffend. Eerst ligt Central met ondermeer het ranke IFC gebouw recht onder je. Je ziet de haven met Kowloon aan de overzijde. Daarachter de heuvels die Kowloon van de New Territories scheiden, en daar weer achter mainland China. Verderop Western, de terminaloverslag, Lantau Island. Loop je nog verder dan maakt de stad langzaam plaats voor het veel groenere Pokfulam, met op de achtergrond een blauwe Zuid Chinese Zee met ontelbaar vele groene en rotsachtige eilandjes. Het contrast tussen de stad en de zee is overweldigend. De hoogte en de bebossing zorgde ook nog eens voor dragelijke temparaturen. Perfect. Ik doe hier ook weer een foto van Magazine Island bij; bij ons achter het huis dus (zie Hong Kong in zwart-wit, maart 2006 en Een stevige bries, mei 2006). De bergen rechtsachter vormen Lantau. Lantau zien vanuit South Horizons is door de vrijwel voortdurende luchtvervuiling uitzonderlijk. Soms is een grijzig Lantau in de verte zichtbaar. Nu is het zo helder dat zelfs het groen op Lantau te zien is.

Zonder wieltjes

2006-06-24T04:17:00.000+02:00

Eigenlijk was het enkel een kwestie van de zijwieltjes verwijderen en Marijke fietste. Oefenen was bijna niet nodig. Valpartijen bleven uit. Ze reed gewoon weg.

Niets bijzonders natuurlijk, Marijke is immers al weer dik vier-en-half. Maar voor Hongkongnezen ligt dat anders. Hier wordt niet gek veel gefietst; te heet en te heuvelachtig. Kinderen fietsen lang op driewielers of met zijwieltjes, zeker tot op basisschoolleeftijd (in Hong Kong 5-6 jaar). Een gek gezicht. Van die grote stoere jongens op een fietsje met zijwieltjes, meestal met helm en knie- en elleboogbeschermers. Ze zouden eens vallen.

Zelf wegfietsen wil Marijke niet proberen en ze stuurt, lachend, overal tegenaan, maar haar balans is perfect. Twee weken geleden was Ms. Humpage, Marijke’s juf, in het rapport nog vol lof dat Marijke zo goed overweg kon met een driewieler. Ze zou eens moeten weten...

Heeft u nog tijd over voor uw kinderen?

2006-06-19T14:05:00.000+02:00

Het was zondag Vaderdag.

Bij zijn aankomst in Hong Kong, een paar dagen eerder, kreeg professor Hawking een heldenonthaal. Alsof hij een popster of voetballer was in plaats van een wetenschapper. Hawking kwam voor een lezing aan de Hong Kong University of Science and Technology. Het was voorpagina-nieuws, een paar dagen achtereen zelfs. Dat een boek als de A Brief History of Time zoveel los maakt is verbazingwekkend. Ik haakte na de eerste bladzijden al af. Ongetwijfeld heeft een deel van de belangstelling voor Hawking te maken met sensatiezucht. Hawking lijdt aan de ziekte van Lou Gehrig. Hij zit in een rolstoel en gebruikt een spraakcomputer om te communiceren. Hawking bestuurt de computer door te knipogen. Het zal de combinatie van succes en handicap zijn die Hawking zo interressant maakt. Hawking zei dat hij uitzag naar ‘stimulerende vragen’ in Hong Kong.

Op de persconferentie, een dag later, waren er vijf vooraf zorgvuldig uitgekozen vragen. Elke grote krant in Hong Kong mocht er een stellen. De antwoorden waren voorgeprogrammeerd; life knipogend zou het allemaal te veel tijd in beslag nemen. “Heeft u nog tijd over voor uw kinderen?”, was een van de vijf vragen aan Hawking, volgens sommigen een van de grootste intellectuelen van deze tijd. Een rare vraag?

In Hong Kong is hard werken, en vooral lang uren maken, heel gewoon. Zo heb ik een 5½ dag durende werkweek; aan de Universiteit van Hong Kong wordt ook op zaterdagochtend gewerkt. Bovendien, de Faculteit in Amsterdam verwacht dat ik voor haar een dag per week de armen uit de mouwen steek.

Zo staat het op papier. Ergens.

Voor de meeste Hongkongnezen is werken belangrijker dan het gezin. Er wordt tot ver in de avond gewerkt. Niemand die stopt zolang de baas dat niet doet. Ook al is het werk voor de dag al lang klaar. Vaak wordt er eerst nog in de stad gegeten voor men naar huis gaat. De meeste Hongkongnezen hebben dus maar weinig tijd voor hun kinderen.

Ik ben iets minder gezagsgetrouw dan de Hongkongnees, en werk nooit op zaterdag. Regelmatig, als dat zo uitkomt ga ik een paar uur eerder naar huis.Tsang, de Chief Executive van Hong Kong, hield een toespraak ter ere van Vaderdag. Het ging over zijn eigen jeugd. Zijn vader, een politieman, was streng. Eens per week nam hij met de kleine Tsang het schooldagboek door. Voor de Chief Executive waren het de meest memorabele momenten uit zijn jeugd. Ze bespraken de gebeurtenissen van de week en Tsangs vorderingen in de Chinese schrijfkunst. De Chief Executive riep de vaders in Hong Kong op het voorbeeld van zijn vader te volgen.

Een paar cijfers. De helft van de ouders brengt minder dan een kwartier per dag met de kinderen door. Iets meer dan de helft van de kinderen zegt dat vader het druk heeft, en over geen of weinig vrije tijd beschikt. Volgens de helft van de kinderen besteedt de vader zijn vrije tijd aan slapen in huis. En wanneer de mannen iets samen met de kinderen doen dan is het iets passiefs, zoals samen tv kijken. Een luier verschonen is iets waar de Hongkongneze man niet toe in staat is. Het is misschien niet verwonderlijk dat een derde van de ouders, mannen en vrouwen, geloven dat liefde voor hun kinderen niet zo belangrijk is. Goed onderwijs daarentegen wel.

Chief Executive Tsang pleit voor een 5-daagse werkweek. Te beginnen met de ambtenaren. De universiteiten hebben besloten om dit voorbeeld te volgen, als de andere universiteiten dat ook doen tenminste. De Universiteit van Hong Kong inventariseerde eerst wat haar werknemers dachten over 5 dagen werken. De academici op mijn Instituut wilden dat wel. In de praktijk gebeurt dat al. Het facilitaire personeel, terreinknechten, badmeesters, sportinstructeurs en schoonmakers, daarentegen blijven liever 5½ dag werken. Maar ja, de enquete was niet anoniem. En wat zou de baas er wel niet van vinden?

Vaderdag in Hong Kong is een beetje als Sinterklaas. Niet het feestvarken, maar de kinderen worden verwend. Het ideale vaderdagkado is dat vader iets leuks met de kinderen doet. Het kan natuurlijk altijd nog gekker. In Japan komen vaders op Vaderdag even kijken naar de kinderen op school.

Vandaar die vraag dus aan Hawking; “Heeft u nog tijd over voor uw kinderen?”. Zijn antwoord? Hawking zei dat hij drie erg lieve kinderen had. Allemaal opgegroeid en zelfstandig. Met Lucy, zijn dochter, werkt hij nu samen aan een kinderboek, een beetje een mix van Harry Potter en het universum, maar dan met wetenschap en geen magie.

Daar hadden de Hongkongnezen nog niet bij stil gestaan; dat je werk kunt maken van je kinderen.

En mijn Vaderdag? Ik had daar even geen tijd voor. Dit stuk moest eerst af.

[uit FBWeetjes nummer 50; foto Hawking www.thestandard.com.hk]

Een bovengrondse grafkelder

2006-06-11T16:23:00.000+02:00

Eind 1949, Mao was net aan de macht in China, leefden er in Hong Kong naar schatting zo’n driehonderdduizend mensen in krotten -op een bevolking van ongeveer twee miljoen! Het waren vooral vluchtelingen uit China, maar ook Hongkongnezen die tijdens de Tweede Wereldoorlog alles kwijt geraakt waren, die in de krotten woonden. De meeste krotten vond je op de hellingen van de heuvels die Kowloon scheiden van de New Territories. Dat was toen de rand van de stad.

De koloniale overheid deed weinig tot niets voor een beter huisvesting. Het standaardverhaal wil dat dat pas in 1954, na een brand in Shek Kip Mei waarbij dertigduizend mensen dakloos (dus zonder krot) raakten, de sociale woningbouw van de grond kwam. Veel stelde dat overigens niet voor. In de zogenaamde H-blokken, zeven verdiepingen hoog, leefden op een ruimte van iets meer dan 10 vierkante meter families van tussen de vijf en tien mensen (De middelste foto boven laat zo'n flat zien. Alles staat er op, het is niet groter. De foto is van een H-blok in Shek Kip Mei dat vorig jaar even een museum was. Nu is het afgebroken.) Koken werd buiten gedaan, douche en wc met de buren gedeeld. Electriciteit was er niet. De bewoners accepteerden de lage leefstandaard; ze kwamen immers uit krotten.

Lei Cheng Uk Estate, in noord-oost Kowloon, bestond ook uit van die H-blokken. Bij de bouw in 1955 werd een tweeduizend jaar oude graftombe uit de tijd van de Han-dynastie (25-220 na Chr.) ontdekt. Brons en aardewerken potten en schalen, modellen van huisjes en graanschuren lagen er in de grafkelder, maar geen spoor van een skelet. Het is nu een museumpje. Echt veel is er niet te zien. Je kan een blik in de donkere tombe werpen, maar daar blijft het bij (foto boven rechts). Naar binnen gaan is niet mogelijk.Veel fascinerender was het om de grafkelder in zijn ‘nieuwe’ omgeving te zien. Het ligt op zo’n twee kilometer van de haven in Cheung Sha Wan, een echte New-Kowloon wijk. De rode pijl op de luchtfoto wijst de plek aan. In 1955, toen het ontdekt werd, lag het letterlijk in de voet van de heuvel, vlak langs de kust. Voor de bouw van het Lei Cheng Uk Estate werden niet alleen twee kleine dorpjes, maar ook een groot deel van de heuvel simpelweg verwijderd. Afgegraven dus. Je ziet de sporen op de foto: alles ten noorden van Lei Cheng Uk is heuvellandschap, de wegen kronkelen. Alles ten zuiden daarentegen is sinds de jaren vijftig ingepolderd, de straten zijn er kaarsrecht. Vergis je overigens niet, de meeste ‘blokjes’ op de foto zijn flats van tien tot veertig verdiepingen hoog (foto boven links). De originele H-blokken van toen zijn bijna allemaal verdwenen. Er wonen in Cheung Sha Wan tienduizenden mensen bijeengepakt naast en boven elkaar.

En dat is zo typisch voor Hong Kong. De stad is geëxplodeerd, van twee miljoen inwoners begin jaren vijftig tot zeven miljoen nu. Om al die mensen onderdak te bieden zijn enorme stroken land aangeplempt, complete heuvels afgegraven. En dan ligt zo’n tweeduizend jaar oude grafkelder ineens naakt in een groezelige buitenwijk. Boven de grond. Fascinerend.

[luchtfoto: www.centamap.com]

Tiananmen

2006-06-07T15:51:00.000+02:00

Het is het grootse plein in de wereld, en het lag er best vredig bij toen we het in juli op een broeierige namiddag bezochten. Ik heb het natuurlijk over het Tiananmen in Beijing, het Plein van de Hemelse Vrede. Op 4 juni 1989 vond daar een slachting plaats onder studenten die protesteerden tegen de corruptie en voor meer democratie. Toen de studenten naar herhaald aandringen het plein niet verlieten, besloten de communistsche machthebbers het leger in te zetten. Hoeveel doden er precies vielen weet eigenlijk niemand. Sommigen spreken van honderden anderen van enkele duizenden.

Diezelfde dag nog demonstreerden bijna een miljoen Hongkongnezen, gekleed in het zwart. De angst zat er onder de Hongkongneze bevolking goed in, immers een aantal jaren later zou China de macht over Hong Kong van de Britten overnemen. Hong Kong was ontdaan, het voelde zich machteloos. Sindsdien worden elk jaar in het Victoria Park de doden van de studentenopstand op het Tiananmen herdacht. Dat gebeurt in de vorm van een wake bij kaarslicht. De eerste jaren verzamelden zich honderduizenden mensen, maar dat is langzaam minder geworden. Dit jaar zondagavond, waren het naar schatting zo’n 45.000 mensen. Best veel, als je nagaat dat het al weer 17 jaar geleden is. Zoals bij alle politieke kwesties zijn de Hongkongnezen onderling sterk verdeeld over de vraag, hoe verder. De ene helft wil dat de communistische machthebbers in Beijing erkennen dat ze fouten hebben gemaakt, dat het één partijstelsel in China wordt afgeschaft, en dat een democratisch systeem wordt ingevoerd. De andere helft benadrukt de stabiliteit en welvaart in het China van nu, en vindt dat er niet terug maar vooruit gekeken moet worden.

Tsang, de Chief Executive verwoordde dat laatste standpunt als volgt: All Hong Kong people know well about the June 4 incident. It happened 17 years ago and since then the mainland has undergone remarkable developments, which have brought prosperity and substantial economic benefits to Hong Kong. I hope the people of Hong Kong will look at the crackdown ‘objectively’.

Positief is in elk geval dat de wake, en straks de 1 juli demonstratie voor meer democratie, in Hong Kong nog steeds mogelijk is. En ook de pers kan er zonder restricties over berichten. Zeventien jaar geleden zagen veel Hongkongnezen het wat dat betreft een stuk somberder in. We krijgen deze week de China Daily in de bus, een reclame-campagne vermoedelijk. Het is de officiele Engelstalige spreekbuis van Beijing. Zondag en maandag geen woord over 4 juni 1989, laat staan over de wake in Hong Kong. Het is dus goed dat de wake er is.

Vier jurken

2006-06-03T12:05:00.000+02:00

Onder het mom van dat-wil-ik-wel-eens-zien doe ik in Hong Kong dingen die ik in Amsterdam niet zou doen. Dus kocht ik speciaal voor de gelegenheid een overhemd bij Esprit (maat M, slim fit) en toog ik naar de bruiloft van Gilbert, een van de PhD-studenten op ons Instituut. Een paar weken eerder was hij trots naar me toegekomen met een grote goud gekleurde envelop met daarin een uitgenodiging en een rood lai sih envelopje met een bankbiljet van tien dollar (1 Euro). Dat laatste is om het belang van aan mijn aanwezigheid te onderstrepen. Een echte Chinese bruiloft beloofde Gilbert. Ik moest komen.Gilbert had al mijn collega’s uitgenodigd, en dus gingen we met een grote groep. Gilbert (eerlijk gezegd heb ik geen idee hoe zijn vrouw heet) was bijna een jaar geleden al getrouwd voor de burgerlijke stand, en nu was het tijd voor het feest. Een banket, want een feest in Hong Kong betekent eten. Mijn rode lai sih envelopje met 500 dollar (het bedrag wordt vooral bepaald door je sociaal-economische positie, en niet onbelangrijk, de plek waar het banket gehouden wordt. Western Market in dit geval.) kon ik meteen bij Gilbert kwijt. Zoals het hoort met twee handen gegeven en aangepakt. Direct daarna het podium op voor een foto met het bruidspaar, een absolute must. En toen naar de grote ronde tafels. Zoals bijna altijd werden de gweilos (blanke buitenlanders dus) bij elkaar aan een tafel gezet. Alleen Chris, een Chinese assistent, durfde het aan bij ons te gaan zitten.

Zoals de meeste bruiloften was het niet geweldig, en ook het echte Chinese was niet echt spectulair. Er werd uitsluitend getafeld, niet gefeest, gezongen of gedanst. Wel was er de bekende video met het bruidspaar als baby, kind, enzovoort. Het banket leek sterk op het jaarlijkse diner van het Instituut (zie Eten en geluk, januari 2006), maar dan veel smakelijker. Natuurlijk was er nu ook haaievinnensoep, want dat mag op een beetje bruiloft niet ontbreken, hoewel deze was aangelengd met krab, anders wordt het te duur. Naar een bruiloft, een overhemd, dat wil ik dan nog wel, maar haaievinnensoep dat is me een stap te ver (zie In de ban van de universteit, november 2005). Dus zette ik mijn soepkom onderste boven, zodat het niet gevuld zou worden. Dat was stom. Chris greep meteen in. Een kom ondersteboven verwijst naar de doden. Dat doe je alleen bij de picknick op het kerkhof tijdens het Ching Ming festival (zie Ronddwalende geesten, april 2006); het kommetje is dan voor het overleden familielid. Ik heb mijn kommetje dus maar weer omgekeerd. Dat werd prompt gevuld. Chris at het graag voor me op.

En het bruidspaar? Dat was vooral druk met omkleden, de bruid tenminste. Gilbert droeg de hele avond het zelfde circusdirecteuren kostuum. Zeker vier verschillende jurken, een bruin-beige, een witte, een groene en een blauwe, droeg de bruid in de drie uur die het banket duurde. En met elke nieuwe jurk werd er een rondje langs de tafels gemaakt. Voor een foto natuurlijk.

Draken en trommelslagen

2006-06-01T15:41:00.000+02:00

Zware trommelslagen klinken door de haven van Aberdeen. Vanaf de kade kijkt een menigte toe hoe peddelaars in lange lage boten zich met stevige halen naar de eindstreep werken. Het is de vijfde dag van de vijfde maand van het maanjaar en Hong Kong viert het Dragon Boat Festival, of het Tuen Ng Festival (Festival van de Twee Vijven). Het is een van de belangrijkste Chinese evenementen van het jaar. In verschillende havens en baaien in Hong Kong nemen kleurrijke teams deel aan roeiwedstrijden. De populairste is de internationale wedstrijd in Stanley, waar roeiers en publiek (overwegend buitenlands en expat) zich vrolijk uitdossen. Wij kiezen voor de lokale variant niet ver van huis. Het festival is in volle gang als we over de hoge brug van Ap Lei Chau naar Aberdeen lopen. De roeiers zitten met zo’n 50 man in ranke boten van zo’n 20 meter lang. Voorop, of in het midden, zit een trommelslager, die met flinke slagen op de trom de snelheid van de roeibewegingen bepaalt. Het is een spectaculair schouwspel. Later op de dag strijden kleinere boten tegen elkaar.

De drakenboten zien er prachtig uit. Voor op de boten pronken fel gekleurde drakenkoppen. Ze zijn versierd met groene bladeren. Voor de wedstrijd kleurt een vooraanstaand persoon de ogen van de draak om het beest wakker te schudden. De roeiers branden wierrookstokjes achter de drakenkop om geluk af te dwingen. Op de achterkant van de boot glimmen gouden staarten.

Het Dragon Boat Festival herdenkt de dood van de populaire dichter en patriot Qu Yuan (340-278v.Chr.) uit het koninkrijk van de Chu. Qu Yuan leefde in een roerige periode. Zeven staten vochten om de alleenheerschappij in China en Qu’s geliefde koninkrijk dreigde het af te leggen tegen de Qin. De dichter was een hervormer, die corruptie trachtte aan te pakken. Hij was raadgever van de koning van Chu. Door hofintriges, aangewakkerd door de Qin, raakte hij echter in ongenade bij de koning, die hem verbande uit zijn koninkrijk. Tijdens zijn periode van ballingschap zag Qu zijn vaderland zwakker worden. Toen de Qin de hoofdstad veroverden, stortte hij zich uit wanhoop in de Mo Li rivier. Vissers trokken in smalle bootjes de rivier op, om het lichaam van de populaire dichter te redden. Ze sloegen heftig op trommels om de rivierdraak af te schrikken. Ze gooiden rijstdumplings in het water om te voorkomen dat hongerige vissen zich tegoed zouden doen aan het dode lichaam. De gestoomde rijstballetjes, gevuld met met ei, bonenpasta, dadels, noten, vlees, of zoete aardappel, zijn nu het traditionele eten op het Tuen Ng Festival. De actie van de vissers was tevergeefs. Ze vonden het lichaam van de dichter niet. De tragedie maakte Qu Yuan tot volksheld.

Onder de brug

2006-05-28T16:16:00.000+02:00

Rond half twee ’s middags had de boot ons op Hong Kong Island afgezet. Het schoolreisje (zie Het strand ziet geel, groen en rood) was alweer voorbij. Sofie wilde nog een korte broek, en dus werd het een middagje winkelen in Causeway Bay.We stapten uit de tram onder de Goose Neck Bridge op weg naar Times Square, een van de grotere en luxere Hongkongse shopping malls. Onder de brug zat, zoals wel vaker, een oude vrouw op een krukje. Naast haar stond een klein geïmproviseerd altaartje, niet veel meer dan een paar in rood papier verpakte dozen met beelden erin. Er lagen wat sinaasappels voor, nog een paar beelden, en een bloempot met een paar brandende wierrookstokjes. En daar weer voor een lap vet varkensvlees en een hele reeks papieren tijgers. We hadden onder de brug wel eerder vrouwen zien zitten, maar nooit echt aandacht aan ze besteed. Nu sloeg de vrouw als een bezetene met haar schoen op een papiertje op een steen (de schoen is op de foto nauwelijks herkenbaar). En dus bleven Sofie en ik maar even kijken.

De vrouw was bezig met een ritueel dat ta siu-yahn wordt genoemd. Vrij vertaald is dat zoiets als het slaan van kleingeestige mensen (in het Engels petty persons). Mao verbood het ritueel in China, en dus bestaat het nu alleen nog in Hong Kong en Macau. Het ritueel draait om het uitschakelen van de kwaadaardige invloed van iemand die jouw (of iemand die je kent) het leven zuur maakt. Het slaan met de schoen symboliseert dat. Tegelijkertijd wordt de hulp van een eerbaar iemand ingeschakeld. Wat de papieren witte tijgers doen is een beetje onduidelijk. (Een artikel van ene Chiao in het New Asia Academic Bulletin, 1986, zegt dat zowel de kleingeestige mens als de witte tijger hun mond open doen. Daarmee is het logisch dat de witte tijger aanwezig is bij het ritueel. Die logica is niet de mijne) In elk geval zorgt de lap varkensvlees ervoor dat de tijger zijn bek niet opentrekt, en da’s gunstig voor iedereen de bij het ritueel aanwezig is.

Het slaan van de kleingeestige mens is behoorlijk populair in Hong Kong. Niet alleen bij ouderen, die bijvoorbeeld hun dochter met een verkeerde vriend thuis zien komen, maar het ritueel mag zich ook in een groeiende belangstelling van de jongere generatie verheugen. Ook de man die het ritueel liet uitvoeren toen wij toekeken was zeker niet veel ouder dan een jaar of dertig. Misschien was de baas op zijn werk wel het doel. Dat schijnt namelijk nog al eens voor te komen. Even tussendoor de baas op zijn sodemieter geven. Collega’s betalen meestal graag mee aan een symbolische afranseling van de baas –aldus de South China Morning Post. Groot hoeft die bijdrage niet te zijn. Voor het slaan met de schoen, en daarna het heen en weer zwaaien van een brandende tijger over het varkensvlees betaalde de man veertig dollar (vier euro). Een koopje toch, als je daarmee een confrontatie uit de weg kunt gaan?

Het strand ziet geel, groen en rood

2006-05-27T05:48:00.000+02:00

Bijna honderd kinderen op het strand. En zo’n vijftig volwassenen. De kinderen dragen een geel, rood, of groen t-shirt. De volwassenen met zonnebril. De kinderen graven gaten, sjouwen water, en bouwen zandkastelen. De volwassenen maken foto’s. Dolle pret!

Dat is een schoolreisje op zijn Hongkongs. Best educatief hoor. Het uitstapje past netjes binnen het ‘eiland’-thema dat op dit moment centraal staat. De kinderen waren naar Silvermine beach op Lantau Island. Nu is Hong Kong Island waar de school staat, en de kinderen wonen, een stuk kleiner en het heeft nog mooiere stranden ook, maar daar gaat het niet om. Naar Lantau moet je per boot, en zo’n reis vergroot het eiland-gevoel aanzienlijk. Prima te verantwoorden. En dat spelen dan? Nou dat is eigenlijk geen spelen, maar beeldende kunst, een ander thema dit semester. De kinderen maken beach sculptures.Samen met Jemima en Justine bouwde Sofie een brug. Eerst graafden de meisjes twee gaten en vulden die met water. Daarna werd een tunnel van het ene gat naar het andere gegegraven, nog meer water, en plots was het een brug. De brug moest versierd worden met schelpen en zeewier, en er was voortdurend nieuw water nodig. De brug was een succes. Steeds meer kinderen brachten water, en het kanaal naar de brug toe werd langer en langer. Het uurtje op het strand vloog om. Een snelle lunch, en terug naar de boot.

Toekomst in de taxi

2006-05-22T14:35:00.000+02:00

In Londen is een praatje met een taxichauffeur een van de toeristische attracties. De bestuurders van de black cabs hebben ter vermaak van de klant allerlei smeuïge verhaaltjes en aardige anekdotes over beroemdheden paraat. Hoe anders is de Hongkongse taxichauffeur. Een taxichaufeur in Hong Kong is stil en kort van stof. Hij herhaalt de bestemming die je opgeeft, maar dan met de juiste intonatie, en geeft dan een knikje of een zwak handgebaar. Aan het eind van de rit wijst hij naar de teller, of noemt stug het te betalen bedrag. Nog een half knikje als bedankje en je mag de taxi uit.
Toen ik laatst met Sofie en Marijke in een taxi naar huis reed, was ik dan ook erg verrast toen de taxichauffeur een praatje begon. Het begon zoals de meeste praatjes hier beginnen. ‘Waar kom je vandaan?’ ‘Hoe lang woon je hier al?’ ‘Wat voor baan heeft je man?’ ‘Heb je het hier naar je zin?’ Al snel richtte de taxichauffeur zijn aandacht op Sofie en Marijke. Hij wilde geboortejaren weten, geboortemaanden en –dagen. De taxichauffeur graaide met zijn linkerhand naar een dik boek en legde het op zijn stuur. Al rijdend zocht hij de geboortedata op en gaf een voorspelling van hun toekomst.

In de Chinese dierenriem is Sofie een draak en Marijke een slang. Volgens de taxichauffeur zijn het twee intelligente meisjes. Beiden zijn slim, maar Sofie heeft ook ‘macht’. Ze kan politica worden, of professor, voorspelde de chauffeur. Sofie zal gemakkelijk geld kunnen verdienen, maar...kan het ook snel kwijtraken. Pas op voor beleggingen op de aandelenbeurs en voor gokken op de paardenracebaan, waarschuwde hij. Marijke zal tot ver na haar vijftigste hard moeten werken. Ze zal haar inkomen kunnen verdienen in een creatief beroep, als ontwerper bijvoorbeeld. Ze verdient haar geld met hard werken, maar weet het wel goed te besteden. We moesten voor Marijke maar een rijke man zoeken. Wanneer Sofie en Marijke samen zouden werken, zouden ze een geweldige combinatie vormen. Sofie zou het geld binnen kunnen brengen en Marijke kunnen zorgen voor de uitgaven.

De taxichauffeur praatte de rit van een kwartiertje luchtig vol. Hij bevestigde met zijn voorspellingen de idiote waarde die Hongkongnezen hechten aan financieel succes. Het ging over geld, geld, geld, hoe hard je er voor moest werken en hoe deskundig je was in het besteden ervan. Het was een vermakelijk gesprek. Toch ben ik blij dat deze man een uitzondering is. Eén taxichauffeur die zijn aandacht, in plaats van op het verkeer, richt op een dik boek op zijn stuur, is meer dan genoeg.

Een stevige bries

2006-05-17T14:59:00.000+02:00

In Hong Kong is het eigenlijk niet veel meer dan een stevige bries. En toch voelt het veel spectaculairder. Ik heb het over Chanchu, de tyfoon (van dai fung, grote wind) die op dit moment over de Zuid-Chinese Zee raast. Op de Fillipijnen waren er 37 slachtoffers, en nu is het op weg naar de Chinese kust en Taiwan. Voor Hong Kong wordt het geen voltreffer. Dichterbij dan tweehonderd kilometer komt Chanchu niet. Dat is dicht genoeg voor een No. 3 waarschuwing. Kleuterscholen waren vandaag dicht; Marijke had de hele dag vrijaf. Vissersboten zoeken de haven op, zoals die van Aberdeen die gisteravond al vol was (foto rechts, de flats links zijn South Horizons), en de bamboesteigers worden nog een keer extra gecontroleerd. Maar dat Chanchu Hong Kong 'gegeseld' zou hebben, zoals de NOS meldt, dat is een beetje overdreven.

Na het eten zijn we kort de boulevard langs de zee op gelopen. ‘s Avonds is het daar meestal druk met trimmers en avondwandelaars. Nu waren we bijna de enigen. Het schemerlicht zorgde voor een schitterend uitzicht. Het eilandje op de voorgrond van de foto in het midden is Magazine Island. Hetzelfde eilandje dat ik in maart fotografeerde (zie Hong Kong in zwart-wit, archief maart). Toen was er buiten Magazine Island niet veel meer te zien, maar vandaag was in de achtergrond wel degelijk Lantau Island zichtbaar (toegegeven je moet wel heel goed kijken op het kleine fotootje). Gehuld in wolken, maar toch. Uitzonderlijk want door de smog zie je Lantau eigenlijk nooit, hoewel het maar op een paar kilometer ligt. Vandaag dus wel. Chanchu heeft de meeste vervuiling landinwaarts geblazen.

Lang hebben we er niet van genoten. Het was niet voor niets bijna uitgestorven op de anders zo drukke boulevard. De storm was niet ongevaarlijk, zeker met Sofie en Marijke. Snel weer naar binnen dus.

(bron foto rechts: www.scmp.nl)

Ik ben stuk deel II

2006-05-12T16:09:00.000+02:00

Sofie en Marijke zijn inmiddels tweetalig. Ze hebben het Engels goed onder de knie. De vaardigheid in de nieuwe taal gaat wel een beetje ten koste van hun Nederlands. Ze vertalen Engelse woorden letterlijk naar het Nederlands, mengen Engelse woorden in hun Nederlandse zinnen, of gebruiken Engelse zinsconstructies. Hieronder staat deel II van mijn verzameling prachtige anglicismen van Sofie en Marijke. Voor deel I zie mijn bijdrage van 7 februari 2006.

Met bamboe de hoogte in

2006-05-11T11:58:00.000+02:00

Er wordt heel wat gebouwd in Hong Kong. En waar gebouwd wordt, vertrouwen bouwers en klusjesmannen op angstaanjagend iele bamboebouwsels om de klus te klaren. Steigers van bamboe omringen zelfs enorme torens van 80 verdiepingen. Steigerbouwers bouwen de ranke steigers op uit lange bamboepalen, die ze met bandjes aan elkaar knopen. De eenvoudig ogende hulptechniek contrastreert sterk met de gelikte bouwmaterialen die via de steigers hun weg naar boven vinden, en lijken met hun houtje-touwtje stijl hopeloos uit de tijd. Toch zijn ze overal in de stad te vinden.

Het blijkt dat bouwers goede redenen hebben om vast te houden aan het gebruik van bamboe voor steigerbouw. De belangrijkste reden is dat het gebruik van bamboesteigers sneller en goedkoper is dan alternatieven. Een bamboesteiger kan, dankzij het lichtgewicht materiaal, drie keer zo snel opgebouwd worden dan een van metaal. Bamboesteigers zijn bovendien flexibel en kunnen, in tegenstelling tot metalen steigers, ook bij ongewone vormen ingezet worden. Zo was de bouw van de scheve vlakken van the Bank of China Building ondenkbaar zonder bamboesteigers.

In de paar eeuwen dat bamboesteigers in gebruik zijn, is er weinig aan de bouw ervan veranderd. Alleen vervingen plastic koordjes de bamboebandjes waarmee steigerbouwers vroeger de palen aan elkaar vastbonden. De zwarte bandjes zien er fragiel en onbetrouwbaar uit. Toch blijken ze een belangrijke technische innovatie. Het plastic is veel sterker dan de bamboebandjes, waardoor minder palen nodig zijn en de bouw van een steiger sneller gaat. En sneller is goedkoper.

De bouw van bamboesteigers is een specialiteit. Vroeger moest een steigerbouwer maandenlang palen en gereedschappen sjouwen in dienst van een meestersteigerbouwer, of Sifu, voor hij zijn eerste knoop mocht leggen. Het duurde nog eens enkele jaren voordat hij zich aan steigers van meer dan 40 verdiepingen mocht wagen. Tegenwoordig kunnen jongeren een opleiding tot steigerbouwer volgen. De kneepjes van het vak leren ze in de praktijk. Het avontuurlijke werk betaalt redelijk. Een jonge steigerbouwer die net zijn cursus heeft afgerond verdient zo’n 350 Hkdollar (35 euro) per dag. Wanneer hij na drie jaar slaagt voor de test voor gevorderden, mag hij zich meestersteigerbouwer noemen. Als Sifu heeft hij recht op een dagloon van 800 tot 1000 Hkdollar (80 tot 100 euro). Het gemiddelde inkomen in Hong Kong is zo’n 11000 Hkdollar per maand.

Bron: Robin Kwong, ‘Building confidence’, South China Morning Post 27 april 2006

Op een paal door het dorp

2006-05-10T07:44:00.000+02:00

Boeddha’s verjaardag (zie Er is er een jarig) was vrijdag niet het grootste feest in Hong Kong. Grootser en spectaculairder was het Bun festival op Cheung Chau. Een bun is een broodje met lotuszaadpasta. Het eten van zo’n broodje -werd ons uitgelegd- brengt een jaar lang vrede en geluk. En het is nog lekker ook! Hoe dan ook, het feest draait om een klimpartij waarbij de deelnemers broodjes uit een metershoge toren moet plukken. De deelnemer die de meeste broodjes bijeen weet te graaien wint. Ook dit jaar was dat een brandweerman van Cheung Chau. Dit alles gebeurt in een minuut, en midden in de nacht. We hebben er dus niets van gezien.

Maar er is meer. Een processie waarbij een aantal afgodsbeelden uit de plaatselijke Pak Tai Temple door de nauwe en slingerende straatjes van het het dorp gedragen wordt. De processie is kleurrijk en spectaculair. Overheersend is de typerende, soms oorverdovende, muziek die hoort bij de vele leeuwendansers die meelopen in de processie; drum, gong, bekkens, en snerpende blaasinstrumenten. Het is te zien en te beluisteren(!) op het filmpje. Het hoogtepunt van de processie is de verklede kinderen, van Sofie en Marijke’s leeftijd, die op palen of stelten meegereden worden. Chineze prinsessen is het meest geliefde thema, maar de kostuums van de kinderen verwijzen soms ook naar actuele onderwerpen. Zo was een jongen verkleed als kippenslachter; een verwijzing naar het verplicht slachten van hobbykippen toen in februari bleek dat ook Hong Kong niet aan de vogelgriep ontkwam (zie Griep in het februari-archief).

Het is een prachtig gezicht die kinderen op palen. Maar ontzettend afzien voor ze. Op Cheung Chau lijkt het altijd heet te zijn, erg heet. Nu was het rond de dertig graden. De kinderen zitten vastgebonden op de palen, in een en dezelfde houding, minstens twee uur lang. Dat is al geen pretje, en dan ook nog in de brandende zon, dat wens je niemand toe. Hoewel de eilandbewoners het als een eer zien als hun kinderen op zo’n paal rondgedragen worden, wordt het vinden van kinderen met het jaar moeilijker. De kinderen-van-tegenwoordig zijn te verwend, zo werd er in de krant geklaagd. Die kunnen en willen dat afzien niet meer. De kinderen hadden het dit jaar extra zwaar, ze moesten twee keer. Het succes van de processie is namelijk zo groot dat, dit jaar voor het eerst, het op twee achtereenvolgende dagen werd gehouden. Meer mensen kunnen er zo van genieten, en, niet onbelangrijk, het brengt voor de eilandbewoners meer geld in het laatje. Dat het eigenlijk onzin is om die beelden twee keer door het dorp te sjouwen, daar maakt niemand zich druk om.

Er is er een jarig

2006-05-06T16:14:00.000+02:00

Tweeduizendzeshonderdendertig schatten enkele preciezen. Anderen houden het op ergens tussen de tweeduizendvijfhonderd en drieduizend jaar. Hoe lang geleden Boeddha werd geboren is een twistpunt, maar dat het de 8ste dag van de 4e maand van de maankalender is (dit jaar op 5 mei) schijnt wel onomstotelijk vast te staan. Boeddha's verjaardag vieren gelovigen met het wassen van een Boeddha-beeld. Dat wilden we zien, dat wassen van zo'n vrolijke kale man met een dikke buik, want daar denk je immers als eerste aan bij Boeddha.

Om de grote massa te vermijden gingen we niet naar het Po Lin klooster op Lantau, waar die reusachtige bronzen buiten Boeddha staat. Het iets minder bekende Miu Fat klooster bij Tuen Mun in de New Territories leek ons geschikter. De eerste blik op het klooster was vanuit de trein. Een absurde combinatie, die je alleen in Hong Kong ziet; naast een tempel-in-oude-stijl, een enorm modernistisch lotus-vormig gebouw, met daarin een kolossaal Boeddha-beeld. Die tempel-in-oude-stijl, of Tienduizend Boeddha’s Pagoda, is ook wel niet zo oud, 1980, maar het ademt iets tempelachtig uit. De gebedsruimte binnen is schitterend. Dat hypermoderne gebouw er naast roept daarentegen weinig devoots op. Het heeft nog het meest weg van een autoshowroom langs de snelweg tussen Amsterdam en Utrecht. Maar het was daar waar de Boeddha werd gewassen.
Dat wassen is een privé-aangelegenheid. Foto’s maken mag niet, en is ook niet zo netjes. Zeker niet als je daarmee het ritueel zou verstoren. Een paar foto’s heb ik toch gemaakt. Niet zulke goede, want van een (te) grote afstand genomen. Het is allemaal niet duidelijk te zien, maar als je goed kijkt (dubbelklik de foto om te vergroten) dan zie je onder de oksel van de vrouw in het blauw, een gouden, tien centimeter hoog beeldje van een Boeddha als kind. De oudere vrouw in het midden schept met een gouden lepel drie keer water over het beeldje. En dat is het! Het ritueel symboliseert de reiniging, niet alleen van het Boeddha-kind, maar ook, en vooral, van de ziel van de gelovige, wanneer ze het meent tenminste.

Op de weg terug naar huis van dit ‘echte’ Boeddha wassen, besloten we langs de tempelmarkt bij de ferry pier te gaan. Daar stond ook een Boeddha-beeld, een nagemaakte versie van de Boeddha van Po Lin, in het goud. Net zo ‘nep’ en kitscherig als de andere nagebouwde altaren, tempeltjes etcetera. Voor het namaak-beeld stond in een wit tupperware bakje een plastic beeldje van het Boeddha-kindje. Een Hongkongneze vrouw, gehuld in Bert en Ernie t-shirt, schepte er drie lepels water over. Hier maakte ik een foto op nog geen meter afstand. Niemand had er moeite mee.Het wassen van de Boeddha op de tempelmarkt deed ons ietwat raar aan. Alles is namaak, bedrog eigenlijk, bedoeld voor de toeristen die liever winkelen. Een totaal andere omgeving dan bij het ‘echte’ wassen in de Boeddhistische kloosters en tempels, zelfs al zijn ze ultra-modern. En toch, de vrouw in Bert en Ernie t-shirt zou dat waarschijnlijk allemaal onzin vinden, net als de meeste Hongkongers. Een beeld is een beeld. Dat kan mooi of lelijk zijn, duur of goedkoop, maar echt of namaak, dat is niet zo relevant. Bovendien, het gaat natuurlijk vooral om de gedachte.

Vissen in een zakje

2006-05-02T15:29:00.002+02:00

Deze vissen, en slakken en padden en schildpadden, in zakjes zagen we gisteren in Mong Kok, Tung Choi street. Het is een van de vele speciaal-straten in Hong Kong. Winkel na winkel worden er bijna uitsluitend siervissen verkocht. De meeste winkeltjes zijn smal, vaak niet meer dan een een gangpad breed, met aan beide kanten een rij tot aan het plafond opgestapelde acquaria. Chinezen zijn van oudsher gek op het kweken en houden van siervissen, vooral goudvissen. Hoe exotischer (of mismaakter?), hoe beter. Bovendien, volgens de fung shui (‘wind en water’) brengt een acquarium op de juiste plek in huis geluk. Duidelijk, Hongkongers moeten wel dol zijn op goudvissen. Ook wij keken onze ogen uit.

Sommige winkels hadden honden, katten, konijnen en hamsters. Sofie en Marijke vielen voor de hamsters. Wij hebben liever cavia’s, voor als we terug zijn in Amsterdam natuurlijk. Probleem is dat die beesten jongen krijgen. Marijke had snel een oplossing. Oma Riet en Hemke konden die wel krijgen (of terwijl; kom bij ons logeren en je krijgt een cavia mee naar huis). Het deed ons zo nu en dan wat wreed aan, een schildpad in een zakje bijvoorbeeld. Of duizenden vissen in een acquarium, een kameleon in een broodtrommel. Aan de andere kant, op straat was er niet veel meer ruimte. Het krioelt in Mong Kok van de mensen als nergens anders in Hong Kong.

China XIII: Badhanddoekmutsen en borduursels

2006-05-02T14:34:00.001+02:00

De grootste etnische groep in China zijn de Han-Chinezen. Wat een Chinees tot Han-Chinees maakt is moeilijk uit te leggen. Niet alle Han-Chinezen spreken dezelfde taal, ze hebben niet dezelfde culturele achtergrond, en ook genetisch is het een diverse bevolkingsgroep. Han-Chinezen hebben met elkaar gemeen dat ze zich verbonden voelen met de Han-dynastie (206 v Chr.- 220 n. Chr.). De Han-dynastie staat voor de eerste echte bloeiperiode van China. Het was in deze periode dat het Confucianisme zijn ontuitwisbare invloed op de Chinese maatschappij deed gelden. Je zou kunnen zeggen, dat een Han-Chinees de ‘echte’ Chinees is. 1.2 van de 1.3 miljard Chinezen is Han-Chinees (ook de Hongkongers), dus zo gek is die gedachte niet. Toch klopt het niet, want er zijn 56 officiële etnische minderheidsgroeperingen in China.In het gebied rond Ping An, leven de Zhuang en de Yao. Mr. Liao Yi-peng (zie China XI: De rijkste man van Ping An) is een Zhuang, net als de andere inwoners van Ping An. Naar schatting zijn er zo’n 18 miljoen Zhuang. Een Zhuang is dus niet exotischer dan een Nederlander. In Guangxi, de provincie in Zuid-oost China waar Ping An ligt, hebben de Zhuang een zekere mate van autonomie, en ze introduceerden het irrigatie-systeem voor de rijstbebouwing in Guangxi. Dat was dik 5000 jaar geleden toen ze vanuit midden China in de provincie neerstreken. De Zhuang zijn vrijwel volledig geassimileerd, maar spreken nog wel een eigen taal, een soort Thais (De Thai stammen af van de Zhuang).

Yi-peng en (vooral) zijn vrouw maken aardig gebruik van hun etnische Zhuang achtergrond. Op verzoek, laat Yi-pengs vrouw samen met een aantal vriendinnen de toeristen kennis maken met de zang- en danskunst van de Zhuang. Een soort van volksdansen door Chinese plattelandsvrouwen. Gekleed in klederdracht, met een extra fel gekleurde badhanddoek om het hoofd gebonden, zingen ze drank- en bruiloftsliederen, dansen met bamboestokken, kelkjes en lampjes. Het is allemaal wat ingestudeerd en stijfjes, maar na een paar kommetjes rijstwijn vinden de meeste toeristen het prachtig of raken ze in een slappe lach. Hoogtepunt is een ‘traditionele’ dans tussen steeds sneller heen en weer bewogen bamboestokken. Ook de toeristen mogen meedoen. Ik vroeg Yi-peng of hij het wel eens geprobeerd had. “No”, antwoordde hij met een alleszeggende lach. Het etnische is niet allemaal flauwekul natuurlijk. In Ping An, en ook in de minder toeristische dorpjes in de omgeving, zie je –vooral oudere- Zhuang vrouwen met de onmiskenbare handdoek (mannen dragen schijnbaar geen traditionele kleren) bezig met hun dagelijkse beslommeringen.
In dezelfde vallei op nog geen twee uur loopafstand van Ping An wonen de Yao. De Yao spreken een taal waarvan Yi-peng zegt dat hij het niet verstaat. De Yao –de vrouwen, niet de mannen- onderscheiden zich van de Zhuang met roze-paars gekleurde kleren, maar zijn vooral bekend vanwege hun lange haar. Los reikt het tot op de grond. Ze laten het zien wanneer je betaalt. De Yao vrouwen borduren en proberen dat voor een habbekrats te slijten. Ook in Ping An. Ze drukken de toeristen het borduursel –of armbanden, die verkopen ze ook- simpelweg in de handen; en dringen dan aan, lopen mee, dringen nogmaals aan, ze weten niet van ophouden. Soms alleen, vaak met meerdere tegelijk. Ze strijken door Sofie’s haar (Beautifull gill, your daughter), en dat mot Sofie niet -Marijke laat het niet gebeuren. Vervelend soms, maar het maakt China wel een stukje kleurrijker.

China XII: Hete kip

2006-04-27T14:11:00.000+02:00

Ping An is beroemd om zijn rijstvelden. De glooiende terrassen tegen de steile hellingen vormen een werkelijk prachtig landschap. Terwijl John en ik genoten van de uitzichten, verdiepten Sofie en Marijke zich in de dieren die we tegenkwamen. Dieren waren er overal. Op de eerste dag schrokken Sofie en Marijke nog van een spinnetje dat plotseling over de tafel liep. Als meisjes uit Hong Kong zijn ze niet zo veel gewend. Maar al snel raakten ze gefascineerd door alles wat er leefde. Ze deden wedstrijdjes met bromvliegen, Brompie won altijd, en bekeken de grote spinnen die aan de andere kant van het hotelraam in hun web zaten. Tijdens wandelingen langs de rijstvelden probeerden ze stugge sprinkhanen te laten springen. Ze gilden als de beestjes omhoog schoten. Ze bekeken de vormen en kleuren van de vlinders en probeerden kikkervisjes te pakken te krijgen die bij elkaar scholen in de ondergelopen rijstveldjes. Af en toe zagen we een salamander. Prachtig gekleurde rupsen zorgden steevast voor paniek. Deze beestjes waren onverwacht snel en kropen graag over schoenen en broeken.

Interessanter nog dan de kleine beestjes in het wild, waren de huisdieren in het dorp. Tijdens een ontdekkingstocht door het dorp vonden Sofie en Marijke een bokje onder een huis op palen en langs ieder pad kwamen we wel een hond tegen. Sofie en Marijke zetten zich over hun vrees voor honden heen, en aaiden dapper de puppies die hen begroetten. De koeien en paarden waren nog iets te bedreigend voor Marijke, maar Sofie is er maar wat trots op dat ze naast een rund durfde te poseren voor een foto. Favoriet bij Marijke waren de eenden, kippen en kuikentjes, die overal tussen de huizen rondscharrelden. Sofie ging iedere ochtend even bij de varkens langs. Ze telde de varkens zorgvuldig, want ze had al snel door dat de kippen en varkens hier zomaar in de pan konden belanden. De bloedsporen in het dorp waren daar het bewijs van. Sofie en Marijke keken dan ook niet vreemd op toen de hotelbaas met twee kippen in zijn hand de keuken in liep. Ze volgden hem en keken zonder afschuw toe hoe hij de arme beesten slachtte. Die avond aten Sofie en Marijke een uitstekende hete kip, met pinda’s.

China XI: De rijkste man van Ping An

2006-04-26T16:37:00.000+02:00

Mr. Liao Yi-peng is de rijkste man van Ping An. Dat beweert hij althans. Nou ja, de op één na rijkste misschien. Helemaal zeker was hij er niet van. Yi-peng is hotellier. Hij heeft drie guest houses of hotelletjes. Houten bouwels, in een zelfde stijl als de huizen in het dorp (foto boven). Het guest house is geen super-de-luxe; de houten vloeren en wanden maakt het gehorig, de kieren leiden tot tocht, en de wc (in elk geval die op onze kamer) kan geen toiletpapier aan. Dat moest in een klein emmertje. Maar echt primitief is het ook weer niet. In een aantal kamers had Yi-peng een douche met koud en warm water laten installeren. Vijf jaar geleden was hij daarmee de eerste in Ping An, inmiddels heeft elk guest house wel een paar van die kamers. De volgende stap wordt centrale verwarming. Niemand heeft dat nog, en Yi-peng wil voorop blijven lopen.

Het grote geld verdient Yi-peng aan de toeristen in zijn guest houses. 60 Yuan (zo’n 6 Euro) moet er betaald worden voor een twee-persoonskamer, en voor het avondeten en ontbijt betaal je ongeveer het zelfde bedrag. Dat zijn voor Yi-pengs dorpsgenoten astronomische bedragen. Zij proberen dan ook, begrijpelijkerwijs, wat geld bij te verdienen door bijvoorbeeld koffers en luie of te dikke toeristen in een draagstoel door het dorp te sjouwen. Naast hotellier is Yi-peng ook nog ‘boer’. Hij staat natuurlijk niet zelf met zijn enkels in het water. Hij kookt namelijk het eten voor zijn gasten. Zijn rijstvelden worden bewerkt door landarbeiders uit de naburige dorpjes, waar bijna geen toerist komt. Yi-peng wekte de indruk behoorlijk wat rijstvelden te exploiteren, maar toen ik hem vroeg hoeveel mensen voor hem werkten -tien, twintig, vijftig, honderd misschien?- ging hij, zoals Chinezen dat kunnen, een antwoord uit de weg.

Het verrassende is dat Yi-peng naast een beetje Engels, een paar woorden Nederlands spreekt. “Goedemorgen”, “lekker”, “mooi”, “moe”. Dat heeft hij van Herbert geleerd. Herbert was tot voor kort reisleider bij Koning Aap (een reisorganisatie die ‘avontuurlijke’ reizen aanbiedt). Nu woont hij in Yangshuo (zie China VIII, oktober 2005), op een paar uur rijden van Ping An. Hij heeft er een paar oude boerderijen omgebouwd tot hotel. Herbert deed met een groep Nederlanders regelmatig Yi-pengs guest house in Ping An aan. Yi-peng en Herbert raakten bevriend. waarschijnlijk was het Herbert die Yi-peng ‘Nederlandse’ pannenkoeken heeft leren bakken –tot groot genoegen van Sofie en Marijke overigens.

Herbert gaf Yi-peng een boek met foto’s van Nederland. Een prachtig boek, volgens Yi-peng. Hij had het te pronken gelegd in het guest house, maar het was zo mooi dat het binnen een week al verdwenen was. Gestolen door een Chineze toerist, tenminste dat beweert Yi-peng. Hoe dan ook, de houten huizen in Nederland (?) hebben Yi-pengs hart gestolen. Het is zijn grote wens die ooit eens in het echt te zien. Dat wordt een hele onderneming voor Yi-peng, want veel verder dan een uur of twee rijden van Ping An is hij nog nooit geweest, behalve een keer naar Beijing. De eerste stap is het geld sparen voor een vliegticket. En dan moet er toestemming voor de reis gevraagd worden. Yi-peng mag het land niet als toerist uit (dat kan alleen in groepen, en is lang niet voor alle Chinezen toegestaan), en dus moet het onder het mom van een zakenreis. Zijn gezin kan niet mee.De toeristen brengen Ping An welvaart, veel meer dan men ooit met de rijstbouw zou kunnen verdienen. Iedereen probeert daarvan mee te profiteren. Vijftien kilometer dieper het dal in, dik anderhalf uur rijden met de lijnbus (foto), ligt het dorpje Dazai. Net als Ping An omgeven met rijstterassen. Nu is het er nog rustig, maar er werd een nieuwe brede weg aangelegd, en er waren zeker vijf houten guest houses, Ping An-stijl, in aanbouw (foto). Het dorp bereidt zich voor op een invasie van toeristen. En geld. Maar wat als iedereen zich op de toeristen stort, wie doet dan nog het zware werk op de rijstvelden? Toen we van het vliegveld in Guillin naar Ping An reden doorkruisten we een enorm gebied met rijstvelden (geen terrassen zoals in Ping An). De velden stonden onder water, buffels liepen voor de ploeg, en hele families waren rijstplantjes aan het poten. In Ping An van dit alles weinig. Sporadisch zag je een boer aan het werk (foto), en de meeste terrassen stonden (nog?) niet onder water. Sterker, een deel zag er ongebruikt uit; met gras begroeid (foto onder) en op enkele plekken zelfs ingestort. Was het seizoen nog niet begonnen, of zijn er gewoonweg niet genoeg mensen meer die dat zware werk willen doen? Aan die gekke toeristen verdien je immers makkelijker en meer geld dan rijst. Wie bewerkt dan nog het land? Maar, zonder rijst, geen toerist. Het land braak laten liggen is geen optie. Toen we dit aan Yi-peng voorlegden, zei hij alleen maar, “It is difficult in the head”, terwijl hij met zijn wijsvinger naar het hoofd wees. Een ding is zeker, China verandert razendsnel.

China X: De rijstterrassen van Ping An

2006-04-22T16:27:00.000+02:00

Vliegende keep

2006-04-20T15:30:00.000+02:00

Dit verhaal gaat over de jongensdroom, dus ook de mijne. Een droom ooit een beroemd voetballer te zijn. Zo beroemd dat andere jongens mijn naam op hun shirt dragen. Niet alleen Nederlandse jongens, maar alle jongens in de hele wereld. In Engeland, of Brazilië, jazelfs in Hong Kong. Van Nistelrooij had een zelfde droom. De zijne komt uit. Steeds meer Hongkongneze jongens, opgeschoten knapen en mannen lopen nu, zo vlak voor de wereldkampioenschappen, in een oranje shirt met zijn naam op de rug. Het klinkt gek, maar Hong Kong lijkt langzaam maar zeker oranje te kleuren. Is het simpelweg de kleur, of zijn ze echt fan van Van Nistelrooij?

Voor Hongkongnezen lijkt het verwezenlijken van de jongensdroom vrijwel onmoglijk (of zou de droom anders zijn?). De sporters hier blinken niet uit in de internationale sportarena. Ze doen of niet mee, of ze eindigen ergens onderaan. De Olympische geschiedenis kent maar twee Hongkongneze medaille winnaars; een zeiler en twee mannen die samen goed konden ping-pongen. Het stelt allemaal niet bijster veel voor, de sport in Hong Kong. (Eerlijk is eerlijk, de paralympische ploeg doet het beter. Alleen al in Athene won het 19 medailles, waaronder 11 gouden. Hong Kong deed het daarmee beter dan bijvoorbeeld Nederland.) Dat is niet omdat het maar een klein landje is. Hongkongnezen zijn gewoon niet sportminded. Tekenend is de Hong Kong Rugby Sevens. Dat is een internationaal toernooi, waar bij rugby met zeven spelers wordt gespeeld. Het is snel en spectaculair. Rugby sevens is razend populair in alle voormalige Engelse kolonieën. De Fiji-eilanden, Samoa, Engeland, Nieuw Zeeland, Zuid Afrika, dat zijn de grote landen. Nederland telt niet mee, maar een keer mocht het meedoen. Dat was in 2003 toen er SARS heerste in Hong Kong. Anderen landen durfden de reis niet aan. Rugby sevens is iets Engels, en het publiek bestaat dan ook bijna uitsluitend uit blank volk. Een volgepakt stadion in Hong Kong, zo’n 40.000 mensen, en dan bijna geen Chinees te zien. Bizar, want veel meer dan 100.000 blanken wonen hier niet. Het zijn de Engelse, Australische en Nieuwzeelandse expats die naar de Sevens komen, samen met een grote schare vrienden die speciaal voor het evenement overvliegen. Hong Kong Chinezen vinden het wel goed, die komen niet. En gelijk hebben ze. Behalve het bier, en Hongkongnezen zijn geen drinkers, viel er voor de Hongkongnezen weinig te genieten. Het team van Hong Kong presteerde als altijd ver onder de maat.

Ik weet niet waarom Hongkongnezen zo weinig met sport ophebben. Mogelijk dat het hier simpelweg te warm en te vochtig is voor sport. Voetbal lijkt een uitzondering, tenminste als kijksport. Dat komt vooral door het reclamegeweld van Nike en Adidas. De Premier League wordt breed uitgemeten, en aan het komende wereldkampioenschap in Duitsland is nu al geen ontsnappen meer aan. Hong Kong en China doen niet mee, dus dan valt de keus al snel op het shirt van Van Nistelrooij. Omdat het oranje en flitsend is. Ik zou het anders niet weten. Brazilië en Ronaldhino spreken toch veel meer aan?

Maar dit verhaal gaat ook over mijn jongensdroom, niet alleen over die van Van Nistelrooij. Tijdens mijn laatste officiële wedstrijd -voor de Eendracht Maakt Macht Slagharen- brak ik mijn been. Ik was toen twaalf. Vijfentwintig jaar later blijkt mijn heup versleten. Einde droom, zo lijkt het. Voor mij is geen voetbalroem weggelegd. Of misschien toch?

Het Institute of Human Performance is maar een klein instituutje. Niemand in Hong Kong heeft van ons gehoord. Zelfs Dr Chow, de chef de mission van paralympische ploeg geniet een grotere bekendheid. Wat doe je daar aan? Een Brief naar Nature schrijven bedachten Rich Masters en ik. Dat betekent publiciteit. Het moet dan wel over voetbal gaan, want dat is de enige sport waar Hongkongnezen warm voor lopen. Dat was rond kerst. Inmiddels zijn we zeven strafschopexperimenten verder. Niets was te gek. We hebben dagenlang gefilosofeerd over Oliver Kahn in badpak. Ik heb gemodelleerd. Een uur lang ben ik door een professionele fotograaf onder handen genomen. Het ging niet alleen om een strooifolder voor het werven van proefpersonen (give me your best shot, zie helemaal boven), hoewel die om de een of andere reden weinig effectief bleek. Nee, het ging vooral om het maken van een viertal unieke boekjes, alle vier vol met foto’s van mij: de armen in de lucht, naar beneden, uitgestrekt, in een shirt, met blote armen en schouders, ietsie groter en ietsie kleiner. (En geloof het of niet, met de armen in de lucht lijk ik echt groter!) Ook het zware werk werd niet geschuwd. Een kleine duizend strafschoppen heb ik op me af laten vuren. Niet ongevaarlijk, want een bal kan overal belanden (zie filmpje hier boven). Zeker omdat voetballers in het algemeen, en Hongkongneze voetballers in het bijzonder, het schieten van een strafschop niet gemakkelijk vinden, zelfs niet als ze weten dat de doelman alleen maar stil staat te kijken. En nu dik drie maanden later schrijven we een Brief naar Nature. We hebben ‘iets’. Waarschijnlijk. De strafschoppen uit de Premier League worden nog geanalyseerd. Als we het aandurven, en waarom niet, gaat de Brief voor Pasen nog op de post. Dromerij, of zou het er dan toch echt van komen, de voetbalroem?

Natuurlijk niet. In de droom ben je het zelf die de strafschop scoort of keert. Het gaat niet over een stompzinnig verhaal in een overgewaardeerd tijdschrift. Dus is het definitief gedaan met mijn jongensdroom? Niet helemaal. Zoals Geert en Hemke inmiddels weten blink ik elke dinsdagavond uit op het voetbalveld. In het oranje, nummer 14 op mijn rug. Ik ben bewonderaar van Cruijff, en niet onbelangrijk, voor Chinezen is 14 het getal van de dood. Het boezemt angst in. (Daarom wordt flatnummer 14 hier steevast met 13A aangeduid.) Mijn goede spel is niet onopgemerkt gebleven, en dus werd ik gekozen om voor het vertegenwoordigend elftal van de universiteit te spelen.

Zo dicht was ik nog nooit bij het verwezenlijken van mijn droom geweest! De manager zag in mij een verdediger, maar 90 minuten rennen met een versleten heup dat gaat niet, hoe vaardig ik ook ben. Ik opteerde voor vliegende keep, zoals Menzo dat deed bij Ajax. Bovendien na het zien van duizend strafschoppen, weet ik me ook daar een specialist. En dus moest ik de concurrentiestrijd aan met de Vice Chancellor (zeg maar, de rector-magnificus). De goede man is a-sportief, en heeft als micro-bioloog de beste jaren van zijn leven dag in dag uit door een microscoop getuurd. Hij ziet letterlijk geen bal. De Vice Chancellor is kortom geen groot ballenvanger. Roem lag binnen handbereik.

Ik heb voor de eer bedankt. Sofie moest die zondag naar een verjaardagsfeest van een vriendinnetje. En in Hong Kong gaan kinderen nooit alleen.

[uit: FBWeetjes nummer 49, foto: www.shootmasters.com]

Ronddwalende geesten

2006-04-09T16:51:00.000+02:00

Het was afgelopen woensdag slecht zaken doen in Hong Kong. Ook een operatie stelden de meeste Hongkongnezen liever een dagje uit. Geesten en zielen dwaalden rond op aarde. Zij zouden kwaad in de zin kunnen hebben. Het was Ching Ming en geen gunstige dag voor belangrijke beslissingen.

Het Ching Ming festival is een nationale vrije dag. Duizenden Hongkongnezen trekken met volle tassen naar de laatste rustplaatsen van hun familieleden. Het is een dag waarop zij hun voorouders eren. Het festival is een echte familiegebeurtenis. Familieleden wieden gezamenlijk het onkruid weg rond het familiegraf, vervangen verlepte chrysanten met bloeiende nieuwe bloemen en wrijven de grafsteen op. Ze offeren wierrook en voedsel. Ze proberen het leven van hun voorouders in het hiernamaals te veraangenamen door papieren offers te verbranden. Ze verbranden ‘papieren geld’, zodat de overledenen iets te besteden hebben, maar ook papieren kleding, schoenen, of een bril. Voor dode voorouders met luxe wensen zijn er jachten, merksportschoenen, airconditioners, tv’s met plasmascherm, magnetrons, lingerie, computers, dienstbodes en zelfs maitresses van papier om te verbranden. Sommige families eten na het offeren gezamenlijk het geofferde voedsel. Het is als een picknick met de overledenen en schijnt nog geluk te brengen ook.
Tijdens het Ching Ming festival gingen wij naar een barbeque op het strand en misten de kans om het festival in volle glorie mee te maken. Misschien maar beter ook, want bussen en metro’s naar de begraafplaatsen zijn op deze dag overvol. Op zaterdag, tijdens een wandeling over het Wilson trail van Yau Tong naar Ma Yau Tong, kregen we toch nog een indruk. We kwamen langs een begraafplaats waar tientallen families het graf van hun voorouder(s) bezochten. Deze begraafplaats is enorm. Rij aan rij vullen honderden graven de steile helling van de heuvel. Alle graven hebben uitzicht op zee. Met de zee voor zich en de beboste heuvel achter zich, kunnen de overledenen genieten van een zeer gunstige Feng Shui. We zagen broodjes en fruit bij grafstenen. We zagen families wierrook offeren en papieren offers verbranden. Op enkele graven lagen rode papiertjes onder een steen. We zagen een hele lange rij bij de bushalte. Ching Ming is een bloeiend festival. Ching betekent helder, ming betekent stralend. De lente is nu echt begonnen.

Een dag op Peng Chau

2006-04-06T14:26:00.000+02:00

Zaterdag. De eerste echt warme dag dit jaar. Bijna dertig graden. Een goede dag voor een eiland. Dat werd Peng Chau, een van de kleinste bewoonde eilandjes in Hong Kong. Zo klein dat het niet in onze reisgids staat. Met een pontje vaar je er naar toe. Een dorpje midden op eiland verdeelt Peng Chau in tweeën. De straatjes zijn er nauw, er rijden geen auto’s. Ook hoogbouw is er niet. Wel tempeltjes, een is er voor Tin Hau, de godin van de zee. De huizen hebben twee of drie verdiepingen met daarboven een soort van dakterras. Een korte wandeling vanuit het dorp brengt je naar de top van Finger Hill waar je niet alleen het eiland kunt overzien, maar ook het dichtbij gelegen Lantau (met Discovery Bay en Disney Land), Kowloon, Hong Kong Island, en Lamma. Ondanks de smog was zelfs onze woontoren in South Horizons te onderscheiden. Met het blote oog dan, een foto lukte niet. Het pad naar Finger Hill slingert langs kleine veldjes met biologische akkerbouw. En, hoe kan het ook anders op een eiland, er was ook nog een strand met een klein haventje. Meer foto’s rechts in de sidebar.

De Hong Kong Sevens

2006-04-05T15:03:00.000+02:00

Bijster veel stelt sport niet voor in Hong Kong. Paardensport uitgezonderd dan, als dat al een sport is. Het hippische programma van de Olympische Spelen in 2008 wordt bijvoorbeeld in Hong Kong gehouden. Men vreest dat de paarden in Beijing ziek zullen worden. Luchtgekoelde stallen zijn al in aanbouw. En dan zijn er natuurlijk de paardenraces, maar dat is vooral populair vanwege het gokken, niet om de sport. Hong Kong is daarmee waarschijnlijk de enige voormalige Engelse kolonie waar men niet sportgek is. Zou het simpelweg te warm en te vochtig zijn voor sport?

Hong Kong mag dan niet sportminded zijn, het heeft wel de Hong Kong Sevens. De Hong Kong Sevens is een jaarlijks internationaal rugby-toernooi. In Nederland kennen we het rugby met vijftien spelers, maar het kan ook met maar zeven spelers gespeeld worden. Dan heb je rugby sevens. Ik had er nog nooit van gehoord. Sevens is een stuk atletischer en sneller dan het traditionele rugby, en het scoreverloop is spectaculairder. 50 punten in een wedstrijd van twee keer zeven minuten is geen uitzondering. Sterke landen zijn Fiji, Engeland, Nieuw-Zeeland, Samoa, Argentinie, Zuid-Afrika, en Australie. De voormalige Engelse kolonieën. Nederland telt niet mee. Een keer mocht het mee doen aan de Sevens. Dat was in 2003, toen er SARS heerste in Hong Kong. Andere landen durfden het toen niet aan.Aan kaartjes kom je niet makkelijk. Het is vrijwel meteen uitverkocht, en ook wij waren te laat. In eerste instantie, want vrijdagochtend bleken er plots via een rugby spelende collega toch kaartjes te zijn. En dus zaten Carianne, Sofie, Marijke en ik diezelfde middag en avond in een volgepakt stadion. Een eigenaardige gewaarwording. Het publiek bestond bijna uitsluitend uit blank volk. In Hong Kong met zijn veertigduizenden bij elkaar, en dan bijna geen Chinezen. Bizar, want er wonen hier niet veel meer dan 100.000 blanken. Rugby is Engels, en Hong Kong kent veel Engelse expats, die voor de gelegenheid een grote schare vrienden uitnodigen. Al wat Engels is, overheerst daarom bij de Sevens. En dat betekent bier, veel bier, en nog meer bier. Het is voor velen de reden naar de Sevens te gaan. Drie dagen lang plus een goed deel van de nacht in Wan Chai wordt er bier gedronken. Gekocht in jugs, het liefst per twee. En dan schreeuwen, zingen, en gek doen. Een groot feest, dat ondanks de vele liters alcohol niet vervelend of agressief wordt.En welk team support je dan? Hong Kong vond Sofie. En als Nederland mee zou doen? Dan Hong Kong en Nederland. Het niveau van Hong Kong was bar en boos, en dat van Nederland zelfs niet goed genoeg om mee te mogen doen. Dus wie steunen we dan? Sofie had wel een idee. Of China, want Hong Kong is van China, of Argentinië, want de Nederlandse prinses komt uit Argentinië. Iets Nederlands is blijkbaar belangrijk. Zou dat komen omdat Sofie, in den vreemde en net als haar klasgenootjes, trots is op het land waar ze vandaan komt?

Ik heb dat niet zo. Ik was vooral tegen Engeland, en voor de prachtige atleten uit Fiji. Ik ging zondag dan ook ietwat teleurgesteld naar huis: de Engelsen scoorden in de allerlaatste seconde de beslissende try tegen Fiji. Onterecht natuurlijk, de mazzelaars.

De loodgieter

2006-04-01T14:43:00.000+02:00

Na een tamelijk lange afwezigheid is hij er opeens weer, onze loodgieter. Zo'n half jaar geleden hadden we hem regelmatig over de vloer. Onze benedenburen klaagden over een lek in de badkamer en de loodgieter moest het probleem oplossen. Deze loodgieter houdt niet zo van inspectie. Hij hoort het probleem aan via de telefoon, en nog voor hij een stap in ons huis heeft gezet, weet hij al een oplossing. Hij maakt een afspraak, komt binnen, doet zijn klus en vertrekt weer. Daarna is het afwachten of de benedenburen opnieuw gaan klagen. Als de aanpassing niet heeft geholpen, bedenkt hij een andere en gaat zo door, tot niemand meer klaagt. De oplossing van het lek heeft maanden geduurd. Hij heeft in deze periode talloze onnutte, maar soms prijzige karweitjes verricht.
Donderdag kwam hij weer. We hadden wat kleine probleempjes. De kraan van een van de baden bleef lopen, de laden van een keukenblok kunnen niet meer open of dicht vanwege kapotte glijders en de air-conditioner in een van de slaapkamers is kapot. Nog voor de loodgieter langs was gekomen, hoorden we zijn oplossingen: een nieuwe kraan en een nieuw keukenblok. Toen hij langskwam om zijn klusjes uit te voeren, kwam hij snel tot de conclusie dat ook de airconditioner vervangen moest worden. Het apparaat deed het niet toen hij hem aanzette, dus vervanging door een nieuwe was op z'n plaats. Hij nam de maten van het keukenkastje, zette een nieuwe kraan in het bad, waar een nieuw rubbertje waarschijnlijk ook afdoende zou zijn geweest, en vertrok weer. Deze loodgieter is duidelijk geen reparateur, maar een installateur. Het nieuwe keukenblok hebben we afgehouden. Zo vreselijk zijn een paar scheve laden nu ook weer niet.

De was drogen

2006-03-29T15:54:00.000+02:00

Eigenlijk moet ik me natuurlijk met mijn eigen zaken bemoeien. Hier in huis schrijft Carianne over de was, niet ik. Omdat haar boek (of is het een schrift?) er nog niet is, doe ik toch maar een paar regels.De was dus. Of eigenlijk het drogen van de was. In een subtropisch klimaat als dat van Hong Kong valt dat lang niet altijd mee. Vooral niet in deze tijd van het jaar. Steeds vaker krijgt de warme monsoon wind uit het zuiden de overhand. En omdat het zeewater nog relatief koel is (een graad of twintig, schat ik), betekent dat een erg hoge luchtvochtigheid (95% is geen uitzondering). Het regent niet, en toch wordt alles nat en klam. De krant bijvoorbeeld, of het beddegoed. Ook de was droogt langzaam en slecht. De kleren gaan er naar ruiken. Dat merk je in een volle opeengepakte bus. Muf of klam, ik weet niet hoe je het noemt.

Wat te doen? Van oudsher hangt men de was in Hong Kong aan bamboestokken uit het raam. Maar dat brengt nu geen uitkomst. Al het klamme komt van buiten. Bovendien nemen mensen steeds vaker aanstoot aan was die buiten hangt. Het hoort schijnbaar niet. En dus gebeurt het steeds minder vaak; hoewel in Western District (zie Hong Kong in zwart wit hieronder) staken vorige weekend op nogal wat plekken de bamboestokken uit het raam. Maar ja, de mensen wonen daar klein in na-oorlogse bouw, en hebben het waarschijnlijk niet breed. Bij mooi droog en heet weer, overigens, zoals dat heel nu en dan in de zomer is, wordt overal in Hong Kong het beddegoed buiten over hekken en balustrades gehangen. Schijnbaar om het eens goed op te frissen. Ook bij ons in de wijk.

Binnen drogen dus, met de ramen dicht. Doe je verder niets dan gaat dat langzaam en dus stinken. Een wasdroger brengt uitkomst, als je geld en ruimte hebt tenminste. Wij gebruiken daarom een vochtslurper, of dehumidifier. De deuren van de logeerkamer, alias drooghok, dicht, en slurpen maar. In een nacht haalt het apparaat ongeveer een liter vocht uit de lucht, en in een dag is de was droog. De was stinkt nauwelijks. Wij ruiken het tenminste niet.

Hong Kong in zwart wit

2006-03-19T14:13:00.000+01:00

Sun Yat-sen was een boerenzoon uit de provincie Guandong (Canton). Hij minachtte traditionele Chinese geloof en gewoonten. China vond hij een achterlijk land, en na een afgodsbeeld vernield te hebben vluchtte hij op 17-jarige leeftijd naar Hong Kong. Dat was in 1883. In Hong Kong studeerde hij Engels en medicijnen op de Hong Kong College of Medicine for Chinese, de voorloper van de Universiteit van Hong Kong (HKU, waar ik werk). Sun Yat-sen was revolutionair en speelde een belangrijke rol bij de omverwerping van de Qing Dynastie. In 1912 werd hij zelfs de eerste president van de Republiek China. Lang hield hij dat overigens niet vol. De Chinezen zien in Sun Yat-sen een soort vader des vaderlands. Dat geldt voor het mainland, waar hij als een voorloper van Mao’s communistische revolutie wordt gezien, maar ook in Taiwan, waar ze hem beschouwen als de grondlegger van de nationalistische Kuomintang.

Ook in Hong Kong is Sun Yat-sen populair. Mij is het niet helemaal duidelijk wat Sun Yat-sen in zijn Hong Kong-periode gedaan heeft. Waarschijnlijk is dat hij in theehuizen heel wat afgeouwehoerd heeft met zijn vrienden -en latere mede-revolutionairen- over hoe het anders en beter kon in China, en zelfs concrete plannen voor het afzetten van de keizer maakte. Hong Kong is daar trots op en dus is er een Sun Yat-sen historical trail uitgezet in Central en Western Districts.

De route verbindt dertien locaties die iets met Sun Yat-sen te maken hebben. Bronzen stoeptegels brengen je van de ene naar de andere locatie (Een perfect idee, voor Sofie en Marijke was het net een speurtocht). De locaties zijn herkenbaar aan een prachtig rood paneel met informatie. Meestal staat er zoiets als “Original site of ...”. Typerender kan het niet. Het Hong Kong van een eeuw terug is niet meer. De stad van toen, want dat was het al, hoewel natuurlijk een stuk kleiner, is volledig herbouwd. Het enige oorspronkelijke dat langs de Sun Yat-sen route nog terug te vinden is is een aantal afgesleten traptreden waar Sun Yat-sen en zijn vrienden over gelopen zouden hebben. Voor de rest; allemaal weg. Maar ja, Sun Yat-sen was meer dan honderd jaar geleden, en Hong Kong is een dynamische stad.

Voor mijn verjaardag kreeg ik een prachtig boek Hedda Morrison’s Hong Kong. Het staat barstensvol zwart-wit foto’s van het Hong Kong van vlak na de Tweede Wereldoorlog. Morrison fotografeerde ondermeer de koloniale gebouwen en pakhuizen in Central. Dat was zestig jaar terug. De meesten van die gebouwen zijn weg. Nu staan er bankkantoren en shopping malls, stuk voor stuk enorme wolkenkrabbers. Na de oorlog stond er maar een zo’n toren, de Bank of China, ongeveer 15 verdiepingen hoog. Nu is het een kleintje. Wat rest van dat oude Hong Kong zijn plaquettes waaruit valt af te leiden, dat vooral in de begin jaren tachtig veel ouds plaats moest maken voor de moderne wolkenkrabbers. De sloop was niet een afrekening met een koloniaal verleden, de Engelsen waren nog de baas. Monumentenzorg stelt in Hong Kong gewoon weinig tot niets voor. Ik denk dat het voor de meeste Hongkongnezen een simpel rekensommetje is; afbreken, en iets nieuws bouwen levert meer geld op.Hedda Morrison’s Hong Kong maakt onmiskenbaar duidelijk hoe de stad is opgerukt. Rijstvelden, waterbuffels, vissersnomaden; het is allemaal verdwenen. Wij wonen op het dichtst bevolkte eiland ter wereld –volgens het Guiness Book of Records tenminste. Zestig jaar geleden was het een klein dorpje, Ap Lei Chau, met wat groente- en rijstveldjes. Er werd wat geld (bij-)verdient met diensten voor vissers uit de haven van Aberdeen, aan de andere kant van het water. En nu? Het is onherkenbaar verandert. De foto’s van oud Hong Kong zijn van Morrison, die van nieuw Hong Kong zijn de onze. De oude komen uit het boek, en zijn ‘geleend’ van de bijbehorende website (klik hier, of via de link in de sidebar). Het aantal wolkenkrabbers nu is misschien groter dan het aantal woninkjes toen. De foto’s hieronder zijn van Magazine Island, ‘achter’ onze flat. Ik maakte de foto vandaag vanuit onze flat in de entreehal bij de liften. Morrison maakte de foto op bijna de zelfde plek, op het uiterste (lege) puntje van Ap Lei Chau. Lamma Island ligt links op de foto, en op de achtergrond de toppen van Lantau Island. Op mijn foto geen Lantau. En dat lijkt me het meest schrijnende verlies voor Hong Kong; die kraakheldere schone lucht van toen...

Een inburgeringtest

2006-03-15T02:22:00.000+01:00

Ik scoorde een acht op de Nationale Inburgering Test (http://www.teleac.nl/nationaleinburgeringtest/). Ik kan blijkbaar terug naar Nederland. Hoe zit het na een dik jaar met mijn inburgering in Hong Kong? De taal spreek ik in ieder geval niet, maar ben ik op de hoogte van de culturele regels en gebruiken? Laten we eens kijken.

Ze waren met z’n tienen. Tien kleine meisjes op het verjaardagsfeestje van Sofie. Jongens wilde Sofie niet uitnodigen. We hielden ons aan een oude Nederlandse traditie en hielden het feestje thuis. Een zoetsappig uitgesproken ‘How sweet’, was de reactie van een van de moeders daarop. Ouders en helpers, die in Hong Kong nooit ver van de kinderen te vinden zijn en hun kroost op ieder feestje begeleiden, wisten we buiten de deur te houden.

Na wat chips en sap begonnen we een foodhunt. De kinderen volgden via paarse linten een route door de wijk. Onderweg vonden ze afbeeldingen van ingrediënten voor een maaltijd en versierden ze een koksmuts. Dankzij het ontbreken van bemoeizuchtige begeleiders was het hun speurtocht en hun creatieve werk. Aan het einde van de route was duidelijk wat we gingen maken: pizza.Onder verbaasde blikken trokken John en ik met tien met koksmuts getooide kinderen door de supermarkt om alle ingrediënten in te slaan. Het plan om de meisjes zelf te laten koken ging niet door. Ze gingen liever met John een ijsje eten en daarna door na de speeltuin. Ik ging snel naar huis om de pizza’s te maken. Na de pizza, de verjaardagstaart en nog wat speeltijd kwamen de moeders en helpers de kinderen weer ophalen.

Met ons kinderfeestje hielden we ons niet aan de Hongkongnese gebruiken. Feestjes houd je niet thuis en niet in de openbare ruimten van de wijk waarin je woont. Kinderfeesten vier je in een clubhuis, een restaurant, of een ruimte die er speciaal voor is uitgerust. Met de uitnodigingen ben je niet te zuinig. Beter wat extra kinderen die je eigenlijk niet kent op je feest, dan een klein feestje. Is zo’n feestje te duur, of vind je het te veel werk, dan geef je gewoon geen feest. Ouders en helpers van kinderen stuur je niet weg, maar maak je onderdeel van het feest. Met een hapje en drankje hoop je dat ouders met elkaar in gesprek raken. Helpers zoeken elkaar wel op. Vooral met het wegsturen van de begeleiders van de kinderen zorgden we voor verwarring. In het winkelcentrum en in de speeltuin spraken onbekenden de meisjes zo nu en dan aan. ‘Where is your auntie’, klonk het bezorgd. Met enig wantrouwen keken ze toe hoe John de kinderen bijeen riep voor vertrek en hen demonstratief telde. Kleine kinderen lopen in Hong Kong nooit in groepen over straat. Zeker niet zonder de begeleiding van veel ouders of helpers (aunties) en al helemaal niet onder de begeleiding van slechts één vader.
Ik ben redelijk op de hoogte van de omgangsvormen in Hong Kong en de verwachtingen in het leven van alledag. Als Hong Kong een inburgeringtest zou kennen, zou ik de vragen, mits in het Engels gesteld, waarschijnlijk afdoende kunnen beantwoorden. Onze voor Hongkongnese begrippen originele vorm van Sofie’s verjaardagsfeestje kwam echter niet voort uit onwetendheid. Het was onze manier om tien kinderen een leuke middag te laten beleven. Ingeburgerd of niet (let even op de kleur van de kinderen), dat doel hebben wij bereikt.

Macau dus

2006-03-13T13:01:00.000+01:00

Twee weken geleden is het al weer, onze trip naar Macau. Macau is met de hoovercraft een klein uur varen van Hong Kong. Macau is net als Hong Kong een voormalige kolonie, maar hoort sinds een jaar of tien weer bij China. Het heeft ook een soort status aparte; net als Hong Kong doen ze er aan ‘Een land, twee systemen’. Het hoort bij China, maar mag tot op zekere hoogte zijn eigen politiek voeren (zie Casino dollars naar universiteit, november 2005). Ooit was Macau heel even in het bezit van de Nederlanders, maar die hebben zich laten verjagen door de Portugezen. Een verwaarloosd grasveldje –Victory Garden- herinnert hier nog aan. Daarna waren het dus de Portugezen, en dat is overal merkbaar. Straatnamen, pleinen enzovoort hebben hun Portugese namen behouden. Er zijn talloze rooms-katholieke kerken en kloosters met de buitenmuren in zandgeel. En een aantal huizen en winkels is nog steeds groen of roze geverfd. Heel veel huizen hebben balkonnetjes met gietijzeren hekken; iets dat in Hong Kong al lang verdwenen is. Het pronkstuk van Macau is echter de voorpui van een voormalig Jezuïtenklooster die na een brand als enige overeind is blijven staan. Bekijk de foto's van Trip to Macau in de rechter side-bar maar.Macau is veel en veel kleiner dan Hong Kong. Het kent nog geen half miljoen inwoners, en op alle plekken met uitzicht zoals op de pui van het Jezuïtenklooster, het fort, of de heuvel bij de vuurtoren (de eerste in China) is het mainland zichtbaar (zie foto hieronder). Een paar honderd meter is het maar, bijna binnen handbereik. De sfeer in Macau is een vreemde mengeling van zuid-Europees en Chinees. Meteen bij aankomst valt op dat bijna iedereen en altijd, de mannen althans, rookt, net als in het mainland. In de taxi wilde ik de gordel aan doen, maar de chauffeur hield me daar van af; in Macau ‘hoeft’ dat niet. Overigens moet je op je hoede zijn met de taxi; geef je ze de kans dan rijden ze kris kras door de nauwe straatjes een paar kilometer extra. In Hong Kong is ons dat nog niet overkomen. Macau is ook zuid-Europees. Scooters en brommers zijn overal. Een rumoerige chaos. Op de stoep en op de straat geparkeerd (net als de auto’s, voor een Hong Kongnees een vreemd gezicht), en rijdend door rood. Er lopen nonnen.

Het eigenaardigst aan Macau is, dat je daar past merkt hoe Engels de Hongkongnezen zijn. Laat ik maar een paar clichès opsommen. Hongkongnezen zijn rustig, beleefd, een beetje afstandelijk misschien, en wachten netjes in de rij -tenminste als het van ze verwacht wordt. Hongkongnezen respecteren regels, en houden zich eraan. In Macau is dat anders, regels leef je alleen na als iemand er op let. Het is er vrolijke chaos. Een rood licht zegt niets, auto’s zijn overal. De mensen houden er van chorizo-worst.
De casino’s, die allemaal op lange een ingepolderde strook bij elkaar liggen, hebben we overgeslagen. Geen idee wat daar ’s nacht allemaal gebeurt. Het is het imperium van Stanley Ho (zie Casino dollar naar de universiteit) met hotels en andere kitscherige hoogbouw. We hebben het bij het ‘oude’ Macau gelaten. Daar is hoogbouw bijna afwezig. De lucht lijkt er dichter bij dan in Hong Kong. Daar ook zijn de kleine pleintjes met bomen en perken, die Macau tot een aangenaam uitstapje maken. En in Macau wordt 'echte’ koffie geschonken, met een kleine taart voor de liefhebbers...

Be positive

2006-02-28T03:32:00.000+01:00

De inwoners van Hong Kong zijn erg vriendelijk en correct. Ze sturen je de goede kant op als je hen de weg vraagt, stoppen voor rood licht, onthouden zich van het stiekem graffiti spuiten op muren, respecteren bloemperken en grasveldjes door er omheen te lopen, laten losse objecten op straat ongemoeid en sturen verloren portemonnees met volledige inhoud terug naar de eigenaars.

Deze correcte en prettige basishouding lijkt zijn invloed te hebben op de manier waarop kinderen op internationale scholen met elkaar omgaan. Kinderen moedigen elkaar aan, in plaats van elkaar met pesten te kwetsen. Ze vinden samen spelen belangrijk en heel gewoon. Op het schoolplein staan verschillende banken. Een van de banken draagt het bordje ‘friendship bench’. Kinderen die in de pauze niemand hebben om mee te spelen, kunnen daarop gaan zitten. Andere kinderen komen het eenzame kind dan ophalen om mee te doen. Volgens Sofie werkt het. Het land van herkomst is een veelbesproken thema onder de kinderen van groep 1, maar er wordt nooit een kwalificatie van goed of slecht aan gegeven. Chinese kinderen zijn even trots op hun moederland als de Indische, Japanse en Engelse kinderen. Ze respecteren elkaars culturele achtergronden. Op het schoolplein gaan kinderen in vergelijking met andere landen ook erg weinig met elkaar op de vuist.

Vorige week was Sofie special person. Een voorrecht dat alle kinderen van de klas één keer krijgen. Uitverkoring gebeurt op basis van loting. Tijdens mijn gebruikelijke maandagochtend op school maakte ik toevallig mee wat kinderen antwoordden op de vraag wat zij van Sofie vonden. De kinderen maakten stuk voor stuk uitsluitend positieve opmerkingen: ‘ze is aardig’, ‘ze is mooi’, ‘ze speelt met alle kinderen’, ‘ze houdt het klaslokaal netjes’, ‘ze kan goed luisteren’, ‘ze doet haar werk netjes’, ‘ze lacht altijd’,... Geen enkel kind riep tussendoor ‘ze stinkt’ of ‘meisjes zijn stom’, of andere nare opmerkingen. Iedereen deed echt mee.

Misschien zorgt de provocatie schuwende cultuur in Hong Kong voor de afwezigheid van agressie en negativiteit op school. Misschien ligt het aan de correctheidsdrill die schoolkinderen vanaf dag 1 ondergaan. Op de wekelijkse assembly mocht Sofie, als special person, met de uitverkorenen uit de andere klassen van haar jaar voor zo’n 150 jaargenootjes staan.
John en ik mochten erbij zijn en bij Sofie de special person button opspelden. Het was een verrassende gelegenheid om de dwang tot goed gedrag in werking te zien. Deputy principal Mrs Sarjana leidde de viering. Ze zorgde ervoor dat alle kinderen met geluiden van bewondering de posters bekeken, waar Sofie en de vier andere special persons zo hard aan gewerkt hadden. Tijdens de viering riep muzieklerares Cockerill één klas uit tot stilste klas van de assembly. Kinderen die de bijeenkomst stoorden met gepraat of geklier, werden onmiddellijk terecht gewezen en opgeroepen om meer respect te tonen voor de medescholieren. De klas die zich het voorbeeldigste had gedragen mocht met een heuse bokaal terug naar het klaslokaal. De kinderen begroetten de beloningen met oprecht gejuich. De verliezende klassen waren teleurgesteld. Mrs Sarjana beloonde een positieve houding en goed gedrag op een schooljuffenmanier. Ze wees stoorzenders duidelijk op de gevolgen van hun acties. John en ik zaten met kromme tenen te luisteren naar de gedragvormende manipulaties. Het resultaat is echter aangenaam; een school waar kinderen elkaar waarderen.

Macau: een eerste foto

2006-02-26T13:59:00.000+01:00

Op de foto

2006-02-20T14:00:00.000+01:00

De mascotte van Ocean Park heet Whiskers. Samen met zijn vrienden (en tweelingbroers) loopt hij rond in het park. Whiskers en zijn vrienden zijn nooit te beroerd voor een foto. Eerst wilden Sofie en Marijke daar niets van weten. Maar de nieuwsgierigheid heeft de angst overwonnen, en Marijke geeft Whiskers nu zelfs een knuffel. De fotosessies zullen, zo vrees ik, een verplicht nummer gaan worden bij elk bezoek aan Ocean Park.O ja, Sofie is tegenwoordig precies vier voet lang (1.22m). De allerbeste lengte voor Ocean Park. Zonder schoenen kan ze nog net in de kinderattracties zoals het springkussen, en met schoenen aan mag ze nu in de grote-mensen-attracties zoals de grote zweefmolen ('zweven is leven') en het spacewheel, dat razendsnel over de kop gaat. Sofie wil in alles, het kan haar niet gek genoeg.

Over vieze lucht en een bruid

2006-02-20T13:27:00.000+01:00

Vanochtend was het stralend weer. Strak blauw, lekker zonnetje, en zo waar redelijk helder. Tot in de middag, toen werd het razendsnel grijs en grauw. Oorzaak? Luchtvervuiling. Carianne kreeg er prikkende en tranende ogen van en is min of meer naar binnen gevlucht.

Het is er de tijd van het jaar voor, windstil en weinig tot geen regen. Uitlaatgassen blijven hangen, en fabrieksrook uit het mainland drijft langzaam richting zee. Een grote smog bende. Vorige week zondag was de marathon van Hong Kong. Het was de vuilste dag sinds september. De ‘vervuilingsmeter’ stond bijna op 150 (ik weet het niet helemaal zeker, maar ik dacht dat 50 voldoende is voor smogalarm in Europa!). Het aantal uitvallers tijdens de marathon was ongewoon hoog. Een ervan overleed zelfs. Of dat echt door de vervuiling kwam is onduidelijk, de man was in elk geval goed gezond en getrained. Hoe dan ook, volgens een aantal deskundigen kun je met bijna 150 op de vervuilingsmeter maar beter geen inspanningen leveren buiten. Anderen deskundigen vinden dat weer volslagen onzin, maar veel goeds doet het niet, lijkt me.We (wij met zijn vieren en Hemke, een collega van de VU die 4 weken in Hong Kong is, vooral om hard te werken) waren die zondag aan het wandelen in de New Territories. Berg op, berg af en dan naar de Bride’s pool. Nogal wat inspanning dus. De luchtvervuiling nam de vergezichten weg, maar ook zonder het wijdse uitzicht bleef de omgeving fraai. De wandeling leidde naar de grootste waterval van Hong Kong bij de Bride’s pool. Het is een waterval die uit twee terrassen bestaat en die in totaal zo’n 15 meter hoog is. En hoewel Marijke het nu allemaal al een beetje eng vond (zie foto rechts) is de waterval in het droge winterseizoen niet veel meer dan een lullig stroompje. In de zomer daarentegen moet het werkelijk spectaculair zijn. Misschien moeten we nog maar eens terug.

Er hoort overigens een aardig verhaal bij de waterval. Heel lang geleden kwam er namelijk een bruiloftstoet langs. Dat zit zo: de familieclans, zoals de Tang (zie bijvoorbeeld Geen vuurwerk in Lung Yuek Tau), trouwden alleen vrouwen met een andere achternaam. Die werden letterlijk uit een ander dorp gehaald. Dat gebeurde met een rode sedan of draagstoel. Op een keer kwam zo’n stoet langs de waterval, en viel de bruid pardoes uit de stoel in de waterval. Ze werd meegesleurd door het woeste water en verdronk. Vandaar de naam Bride’s pool. Een sterk verhaal dat op Sofie en Marijke de nodige indruk maakte. Zou het dit verhaal zijn dat Marijke ietwat angstig maakte?

Rafelrand

2006-02-13T15:11:00.000+01:00

Een van de betere kinderprogramma’s op de Nederlandse teevee vind ik De achtertuin van Jan Wolkers, tijdens Villa Achterwerk. Als het van de buis verdwenen is dan is er een verzamel DVD van de Villa, met daarop ook Lekker Dansen. Geweldig! Maar De achtertuin van Jan Wolkers dus. Daarin toont Wolkers op innemende wijze wat er allemaal voor prachtigs te zien is in zijn tuin. Nu is Wolkers' tuin best groot en divers maar daar gaat het niet om. Waar het Wolkers om te doen is, is dat je kijkt op plekken waar je dat normaal niet doet.

Van ’t weekend waren we in de achtertuin van Kennedy School. Daar was een kilometer lange nature trail uitgezet voor de eerste en tweede klassers. Sofie en Marijke kregen beide een routebeschrijving en een collection bag om de gevonden dennenappels (hoe noem je die bomen ook alweer in het engels?), bloemen, stenen en zeeglas in mee te nemen. En dat was het verrassende, dat dat allemaal zo dicht bij Kennedy School te vinden was. Er is daar vooral straat en bebouwing. Het mooiste was een miniscuul strandje vlak naast het Stanley Ho Sportcentrum waar we op dinsdagavond een balletje trappen. Je komt er via een klein paadje steil naar beneden (het begint tussen een paar struiken tegenover een blauwe schommelstoel). Dat paadje brengt je bij een klein altaar voor Tin Hau, de godin van de zee, en dan via een trapje naar een kiezelstrandje van nog geen vijftig meter breed. Er staan drie klein hutjes opgebouwd uit planken en zeildoeken, elk met een oppervlak van een 4-persoons eettafel. De hutjes worden bewoond door een visser die lag te slapen in de zon (In de routebeschrijving stond dat we hem met rust moesten laten). De kinderen zochten 4 stenen met een verschillende kleur, en een stukje groen zeeglas op het strand. Niet echt een mooi strandje, maar wel een typisch Hongkongneze rafelrand. Kiezels, een roestige pijp, zand, betonblokken. Een intrigerende verzameling, maar eerlijk is eerlijk, ik ben blij dat ik er niet woon.

Met de klas naar de dierentuin

2006-02-11T14:08:00.000+01:00

Een paar keer per jaar maakt de klas van Marijke een uitje. Het strand, Hong Kong Park, dat soort dingen. Deze keer was het de dierentuin. Met school gaat een uitstapje naar de dierentuin iets anders dan wanneer de kinderen met de ouders of helpers gaan. Nu mocht er bijvoorbeeeld niet voor de groep uitgerend worden, en juf Humpage (prachtige naam toch?) bepaalde welke dieren werden bekeken. Voor 4-jarigen is dat niet altijd even makkelijk, en ik heb dan ook heel wat moeders horen beloven dat ze 'dat' dan de volgende keer wel doen. Gemakkelijk was het ook niet voor juf Humpage. Vanwege de vogelgriep (zie Griep) was het gebied met de vogelkooien gesloten, want elk risico, hoe miniem dan ook, is er op dit moment een te veel. De 'wilde' kakatoes vlogen overigens gewoon rond. Hoe dan ook, met de vogelkooien dicht was nog maar de helft van de kleine dierentuin toegankelijk. Met een fotosessie en een lange snack-pauze was de ochtend toch snel gevuld. De kinderen hadden het uiteindelijk stuk voor stuk dik naar hun zin. Ook Marijke, die op de weg terug naar school in de bus heel snel in slaap viel.

Leeuwengebrul

2006-02-11T04:59:00.000+01:00

Bij Chinees Nieuwjaar denk je allereerst aan vuurwerk en leeuwendans. Vuurwerk mag in Hong Kong niet. De leeuwendans zie en hoor(!) je daarentegen regelmatig in de eerste twee weken van het nieuwe jaar. Een van de vele legendes rond de leeuwendans wil dat de keizer op een nacht droomde van een vreemd uitziend beest dat hem redde van de dood. Toen de keizer zijn droom verhaalde aan zijn raadsheren, zei een van hen dat het vreemde beest hem deed denken aan een leeuw uit het westen. In de droom had het beest de keizer gered, en dus werd de leeuw snel een symbool van geluk. En met de leeuwendans worden de kwade geesten verjaagd.

De leeuwendansers zijn vaak afkomstig van een martial arts school, zoals kung fu of taekwando. Een leeuwendans is behoorlijk acrobatisch, en wordt begeleid door een drum, gong en het typerende geluid van bekkens. Een klein stukje van de leeuwendans op South Horizons zie en hoor je in het filmpje. Dat was zaterdag op het nieuwjaarsfeestje; er was ook een Lucky King die chocolade geld uitdeelde (foto). Maandag kwam de leeuw terug voor een bezoek aan het winkelcentrum. Elke winkelier had een stronk chinese andijvie in de deuropening hangen. In een rituele dans eet de leeuw de groente om het even later weer uit te spugen. Eerst naar links dan naar rechts en dan naar het midden. Dit symboliseert dat welvaart of rijkdom vanuit alle kanten zal toestromen. Goed voor de business dus, maar ook gewoon een vrolijke boel.

Ik ben stuk I

2006-02-07T12:57:00.000+01:00

Sofie en Marijke zijn inmiddels tweetalig. Ze hebben het Engels behoorlijk onder de knie. De vaardigheid in de nieuwe taal gaat wel een beetje ten koste van hun Nederlands. Ze vertalen Engelse woorden letterlijk naar het Nederlands, mengen Engelse woorden in hun Nederlandse zinnen, of gebruiken Engelse zinsconstructies. Hieronder staat deel I van mijn verzameling prachtige anglicismen van Sofie en Marijke.

Griep

2006-02-05T14:05:00.000+01:00

Nieuwjaarsdag was het erg rustig, maar de tweede en derde dag van het Chinese Nieuwjaar gaf plots een enorme stijging van het aantal Hong Kongnezen te zien dat zich met griep meldt bij de Eerste Hulp afdeling in een ziekenhuis. Geen enkele Hongkongnees gaat als het niet strict noodzakelijk is op de eerste dag van het nieuwe jaar naar het ziekenhuis. Dat brengt ongeluk. Het bezoek aan het ziekenhuis werd daarom even uitgesteld. Blijft natuurlijk de vraag waarom mensen naar het ziekenhuis gaan met een simpele griep, maar duidelijk is wel dat het griepseizoen in Hong Kong begonnen is. Het zal naar alle waarschijnlijkheid tot halverwege maart duren. Een van de slachtoffers is Carianne; al een paar dagen heeft ze hoofdpijn, koorts, is rillerig, snotterig en slaapt ze veel –overdag dan, ’s nachts is dat een stuk lastiger. Sofie is ook al een paar weken zo af en toe koortsig, maar dat zouden ook de doorkomende kiezen kunnen zijn. En Marijke? Zij heeft waarschijnlijk slap face gehad, de roze wangetjes die bij de vijfde ziekte horen. Ziek is Marijke er niet van geweest. En behalve de bottenpijn van het voetbal, heb ook ik nergens last van.Het begin van het griepseizoen valt samen met de eerste meldingen van vogelgriep in Hong Kong (zie Bang voor de vogelgriep, november 2005). Als ik het goed geteld heb is de laatste twee weken bij 3 kraaien en 2 kippen het beruchte H5N1-virus aangetroffen. Een kraai was vorige week gevonden in Wong Tai Sin, Kowloon, dicht bij de Lucky tempel (zie Een tempel vol geluk, januari 2006). De rest van de kraaien en kippen komt uit de New Territories. Het verhaal van de kippen is het interessants. Het speelt zich af in Sha Tau Kok, een klein dorpje op de grens met China. Aan de andere kant van grens ligt Sha Tou Jiao. Feitelijk is het hetzelfde dorp, ze delen de hoofdstraat. Tijdens Chinees Nieuwjaar wil iedereen kip op zijn menu (zie Met bloemen het nieuwe jaar in), en het liefst een verse. Een diepvrieskip vinden veel Chinezen en Hongkongnezen maar een gek idee. Nu is er in Sha Tau Kok niet, maar aan de Chinese kant in Sha Tou Jiao wel een markt waar levende kippen, ganzen en eenden wordt verkocht. Dus smokkelde iemand illegaal twee kippen voor zijn familie naar Sha Tau Kok aan de Hong Kong zijde. Een kip werd op nieuwjaarsavond opgegeten, de andere lag een dag later dood in zijn hok. Vogelgriep. De familie die de kip at blijft nog tot dinsdag in quarantine, maar heeft geen griepverschijnselen.

De vraag is natuurlijk waar die vogelgriep vandaan komt. Uit China? Nee, zeggen de functionarissen aan de Chinese kant van de grens. Bij hun geen vogelgriep, niet onder de tamme en niet onder de wilde vogels. Weinig geloofwaardig, want vogelgriep houdt aan de grens natuurlijk niet op. De ervaring van ondermeer SARS leert overigens dat een ‘nee’ uit het mainland niet altijd ‘nee’ hoeft te betekenen. Zeker de lokale overheid in China is uitermate onbetrouwbaar. Maar goed, er was rond het kippenhok in Sha Tau Kok ook wel erg veel vogelpoep, dus de twee kippen hadden het H5N1-virus net zo goed van een overvliegende kraai kunnen oppikken.

Volgens de Hongkongneze minister van gezondheid Chow is de vogelgriep in de regio endemisch. Dat betekent dat de ziekte in Hong Kong (en ook het zuiden van China, maar dat is politiek te gevoelig om uit te spreken) blijft voorkomen zonder dat het van buitenaf (opnieuw) wordt ingevoerd, maar ook dat de ziekte zich niet echt uitbreid. Dan zou het epidemisch zijn. Het endemisch zijn van de vogelgriep maakt extra maatregelen noodzakelijk. Het houden van kippen in de achtertuin wordt verboden. De maatregel is ingevoerd omdat bijna niemand in de omgeving van Sha Tau Kok zijn kippen wilde inleveren. De mensen aten ze gewoon op. Dat moet natuurlijk niet als het echt gevaarlijk wordt. Verder probeert men het smokkelen tegen te gaan, maar de fraaiste maatregel is het advies om kuikens beter maar niet meer in hun kont te blazen. Schijnbaar is het kontgat van de kuiken een goede indicator van de kwaliteit van het vlees. Nooit geweten.

[bron foto kippen: www.bmj.bmjjournals.com]

Geen vuurwerk in Lung Yuek Tau

2006-01-31T13:49:00.000+01:00

De tweede dag van het Chinees Nieuwjaar hebben we opnieuw een Tang-clan bezocht in de New Territories (zie Op bezoek bij de Tang-clan, december 2005). De New Territories kent vijf Tang-clans. Die in Lung Yeuk Tau is de grootste en belangrijkste. Zo’n clan-gebied is een verzameling ommuurde dorpjes (foto links) en gehuchtjes rond een aantal veldjes waar vroeger rijst werd verbouwd (foto rechts). Het is nu anders, maar tot eind jaren zestig leefden in die dorpjes bijna uitsluitend mannen met de achternaam Tang. Er is altijd een ancestor hall, waar de voorouders werden herdacht -de mannelijke tenminste. In Lung Yeuk Tau dus ook (foto midden en hieronder). Daar wordt ondermeer de clan-stichter herdacht die getrouwd was met een heuse prinses. Zo gaat het verhaal tenminste.

In Hong Kong is vuurwerk verboden tijdens Chinees Nieuwjaar (ook tijdens ‘ons’ Oud en Nieuw overigens). Het enige vuurwerk is op de tweede dag van het nieuwe jaar in de haven. Een 23 minuten lang spektakel dat live op de televisie te zien is. Sofie en ik waren, net als vorig jaar in de stad, niet echt onder de indruk; we vielen voor de televisie in slaap. Hoe dan ook, er werd gezegd dat bij de ancestor halls in de New Territories wel een en ander te doen zou zijn, inclusief vuurwerk, en ook gewoon overdag. Vandaar onze tocht naar Lung Yuek Tau. Maar helaas, de ancestor hall was gesloten rond Chinees Nieuwjaar. En ook van het verwachte vuurwerk was geen sprake, zelfs geen sporen. Wel een poster op een boom naast de ancestor hall, waarop een boete 25000 HKD (zo’n 2500 euro) en een celstraf van zes maanden werd aangekondigd voor het afsteken, in bezit hebben of verhandelen van vuurwerk. Vuurwerk was er wel zo nu en dan te horen, maar altijd ergens anders, en tenminste een keer waren het mahong-spelers die de stenen over de tafel schoven. Geen vuurwerk dus, maar best een mooie wandeling door een bijna landelijk Hong Kong. Hoewel, de wolkenkrabbers blijven natuurlijk altijd in zicht.

Een tempel vol geluk

2006-01-31T12:17:00.000+01:00

De eerste en tweede dag van Chinees Nieuwjaar staan in het teken van bezoek aan familie en vrienden. Half Hong Kong loopt op straat met tassen vol in rood verpakte kado’s. De kado’s zijn meestal koekjes of bonbons. Bij ons in de supermarkt waren de mega-pakken Ferrero Rocher duidelijk favoriet. Twee dagen visite lopen en keurig rechtop zitten levert echter een enorme hoeveelheid chagrijn op; het is daarom een goede gewoonte om de derde dag van het nieuwe jaar thuis te blijven.Wij zijn de eerste dag van het nieuwe jaar zijn naar de Sik Sik Yuen tempel in Kowloon geweest. Dit is de grootste tempel in Hong Kong waar -typisch Chinees- tegelijkertijd plaats is voor de verering van Boedha en Confucius. Het belangrijkste altaar is echter gewijd aan de Daoistische god Wong Tai Sin. Sik Sik Yuen is een Lucky tempel, en dus de plek om naar toe te gaan tijdens Chinees Nieuwjaar. En een spectaculaire plek ook nog eens! Wat we allemaal gezien hebben is moeilijk na te vertellen, laat staan te begrijpen, maar met een paar foto’s (dubbelklik om ze te vergroten) en filmpjes is natuurlijk wel een indruk te geven

De metro uit konden we alleen nog met de stroom meelopen. De drukte liet niets anders toe. Met dranghekken leidde politie iedereeen letterlijk in goede banen. Heel veel banen, heen en weer. Het eerste filmpje laat dit zien. Na alle banen doorlopen te hebben, kwamen we vlak voor de ingang van het tempelcomplex langs een serie winkeltjes met allemaal rode en gouden prullaria. En ladingen wierookstokjes en –stokken, in alle diktes en lengtes. Sofie en Marijke hebben een hanger uitgezocht met daaraan een plaatje van Wong Tai Sin, een lucky cat (om het geld binnen te laten stromen, maar voor Sofie en Marijke omdat ie mooi is), twee belletjes, en een gourd, een soort van vaasje waarmee kwade geesten op afstand gehouden worden. Iets om boven de deur of aan het hoofdeind van het bed te hangen.

Daarna kwamen we in het tempelcomplex terecht. Honderden, waarschijnlijk duizenden mensen zwaaiend met wierrookstokjes. Of eigenlijk mensen die de stokjes aanstaken. Het was een en al rook. Sommigen hadden sinasappels (voor geluk en/of welvaart bij zich) meegebracht en staken daar een aantal wierrookstokjes in en plaatsten die dan voor een altaar. Anderen hadden een beker vol met platte stokjes met Chinese karakters erop. Gelukstokjes? Het leek erop dat ze er een uittrokken, en dan met een boek erbij uitzochten wat het komende jaar zou brengen (foto boven).

Even verder ging het richting hoofdaltaar. Dat altaar hebben we, net als de meeste anderen, nooit gezien. Het was de drukste plek in het tempelcomplex. Eigenlijk liepen we met zijn allen langs de tempel waar het altaar staat. De meesten met de wierrookstokken of soms kleurige windmolentjes boven het hoofd. Dit was het moment waar het om te doen was: het vragen om geluk voor het nieuwe jaar. Dit is wat je ziet op het tweede filmpje. Het geluid komt van een politieagent met een megafoon die bij de ingang van de tempel stond. Schijnbaar roept hij iedereen op om alstublieft door te blijven lopen. Het was een enorm gedrang, maar niet benauwend of gevaarlijk. Tenminste als je met kop en schouders boven iedereen uitsteekt. Sofie was begrijpelijkerwijs iets minder op haar gemak. Wel liep ik een paar brandplekken op mijn t-shirt op. Eenmaal de tempel gepasseerd werd het rustiger. Bij een fontein hebben we munten gegooid. De Good Wish Garden was helaas gesloten. Die bewaren voor een andere keer, wanneer het iets rustiger is...

Met bloemen het nieuwe jaar in

2006-01-31T08:05:00.000+01:00

De avond voor Chinees nieuwjaar, dat was zaterdag, eten Hongkongnezen traditioneel thuis het grote negen gangen New Years Eve diner. Negen is een geluksgetal voor Chinezen, en dat is niet de enige symboliek. Op het menu staat kip (geluk), vis (welvaart), sla (welvaart) en verscheidene andere gerechten die 'klinken als' of 'lijken op' welvaart, geluk, en een lang leven. De smaak doet er iets minder toe.

Na het eten wordt een bloemenmarkt bezocht. Victoria Park, bijvoorbeeld, is elk jaar een kleine week lang omgetoverd tot een oase van bloemen, hoewel er ook best veel plastic prullaria wordt verkocht. Een must zijn gele en rode bloemen, die staan namelijk voor geld en geluk. Ook het sinaasappelboompje, de kumquat, is een echte aanrader. In het Cantonees is kumquat een homoniem voor goud, vandaar. Geen bloemen in de knop, maar bloeiende bloemen worden aangeschaft; hoe anders ga je goed het nieuwe jaar in?De markt duurt tot een uur of vier ‘s nachts, totdat werkelijk alles is uitverkocht. Natuurlijk houdt niet iedereen zich precies aan die tradities, en dus was het ook op zaterdagmiddag al een drukte van belang. Sofie, Marijke en ik kochten één tak met gele bloemen en één tak met rood-roze bloemen. Een vaas hebben we niet, en daarom gebruikten we melkpak dat door Marijke en Sofie versierd werd met geel en rood papier. Wij gaan het nieuwe jaar zeker goed in. Kung hai fat choi!

Eten en geluk

2006-01-31T07:29:00.000+01:00

Zondag was het Chinees Nieuwjaar. Niet alleen de dag zelf, maar ook de dagen rond Nieuwjaar staan in Hong Kong bol van symboliek en tradities. Het gaat om het afdwingen van welvaart, een lang leven, en geluk. De bekendste van die tradities is Lai sih. Portiers, schoonmakers, helpers, kinderen en ongetrouwden krijgen kleine rode envelopjes (zie de boom op de foto boven) bedrukt met gouden Chinese karakters met daarin minstens een bankbiljet van twintig of vijftig dollar (2 of 5 Euro). Het geven van Lai sih brengt de gever geluk. Hoe mooi ook, de Lai sih levert soms problemen op. De Universiteit is een semi-overheidsinstelling, en Lai sih is uit den boze. Het riekt naar omkoping. Op mijn Instituut wordt dit conflict tussen wet en traditie opgelost met een diner in de week voor Nieuwjaar. Het leeuwendeel van de kosten wordt door de wetenschappelijke staf voor haar rekening genomen. Een verkapte Lai sih eigenlijk.

Het diner was ook dit jaar in het het Kam Boat Seafood restaurant. Niet mijn favoriete eethuis, die Kam Boat. Vorig jaar kreeg ik zo nu en dan kippenvel, zo walgelijk vond ik sommige gerechten. Gelukkig ging het me dit jaar een stuk beter af. Misschien begin ik te wennen aan de Cantonese keuken. De gerechten worden niet gekozen voor het lekkere, maar om de symboliek. Dat maakt dat zo’n maaltijd een eigenaardige mengeling van gerechten, qua smaak tenminste. Maar kleurrijk is het zeker, kijk de foto’s maar. We aten ondermeer een geroosterd varken, opgediend met kop. Scallops, een soort mossel denk ik, met walnoten, sesam, courgette en champignons. Goed te eten. Rettich gevuld met een visserige brei, die leek op kwal, maar dat was het niet. Verder abalone, ook een schelpdier, wat mij betreft absoluut niet voor herhaling vatbaar, kippensoep, krab (niet de harige variant), en natuurlijk rijst, noodles en als toetje een zoete red bean soup. Deze gerechten zullen ongetwijfeld allemaal een bijzondere betekenis hebben, maar ik ken ze niet. Ik ken wel de symboliek van andere gerechten die op een beetje nieuwjaarsdiner niet mogen ontbreken. Zo was er kip, die lijkt op een fenix en daarom geluk brengt. En natuurlijk vis, in het Cantonees yue dat ook welvaart betekent. En broodjes of buns gevuld met eigeel en lotuspasta, die het uiterlijk hebben van perzikken, het symbool voor een lang leven.Een nieuwjaarsdiner, en eigenlijk geldt dat voor elk diner of bijeenkomst, is niet compleet zonder Lucky Draw. Dit jaar varieerden de prijzen van droogrekken tot kleurenprinters, plus als klap op de vuurpijl 6 keer een geheel verzorgde reis voor twee personen naar Macau, een soort casino-vrijstaat op een uurtje varen van Hong Kong. Deze laatste prijzen waren geschonken door de zoon van Stanley Ho, de eigenaar van 15 casino’s (zie Casinodollars naar de Universiteit, november 2005), ongetwijfeld in de verwachting dat de winnaars meer zullen uitgeven dan de prijs kost. Of ben ik hier een beetje te cynisch? Bruce, de directeur van het Instituut trekt de grote prijzen. En wat er dan gebeurt is uitzinnige vreugde. De gelukkigen staan op, gooien de armen in de lucht, schudden hun hoofd heftig heen en weer, en schreeuwen het uit. Er wordt heftig voor de gelukkige geapplaudiseerd, en zij of hij wordt en masse toegejuicht. Het is alsof een winnend lot een prestatie van formaat is in plaats van simpelweg geluk. Bekijk het filmpje maar!

Hong Kong op zijn smalst

2006-01-22T13:27:00.000+01:00

Hong Kong Island is klein, niet veel meer dan een paar heuvels in de Zuid-Chinese Zee. Het was mistig vandaag, van die miezerige mist. De heuveltoppen waren nauwelijks zichtbaar. Vandaag dus eens een keer niet door de smog, maar vanwege de laaghangende wolken. En toch, ondanks de mist, zagen we op Jardine's Lookout (424m) zowel naar het zuiden als naar het noorden de zee. Het is daar waar Hong Kong Island op zijn smalst is; de zee gescheiden door één of misschien anderhalve heuvel.

Bijna zeven kilometer liepen we, een etappe van de Wilson trail van Wong Nai Chung Gap (voor de kenners: de andere kant op is een trap over twee heuvels die je naar Stanley brengt) naar Taikoo aan de noordkant van Hong Kong Island. Aan het eind van het pad was er, in de buitenlucht, een verzameling boedhistische beelden, een vijvertje met goudvissen, en een offerplaatsje waar fire dragon fruit was achterlaten. Sfeer werd gecreëerd door een brandende kaas onder een paraplu. Er lagen een aantal aanstekers en een batterij. De aanstekers voor het geval de kaars uitwaait. De batterij was voor transistor-radiootje dat het gehum van boedhistische monniken liet horen.

Hong Kong lifestyle onder druk

2006-01-21T10:12:00.000+01:00

De druk op Hongkongnezen is groot, erg groot. Sommigen lijden zo onder de druk, dat ze een einde maken aan hun leven. In de afgelopen weken pleegden twee docenten zelfmoord. Zij waren niet opgewassen tegen de enorme werkdruk en kozen ervoor hun leven te beëindigen. Uit de krant maak ik op dat het leven van docenten echt niet gemakkelijk is. Vicky Ho, 41, geeft Engels op een middelbare school. Ze staat voor groepen van 40 scholieren. Haar werkdag begint om acht uur. Twaalf uur later gaat ze naar huis. In de avonduren beantwoordt ze e-mails en bereidt ze haar lessen voor. Vaak werkt ze door tot half twaalf. Nakijken doet ze op zondagen, wanneer ze minder moe is. Ze reserveert haar zaterdagen voor de begeleiding van buitenschoolse activiteiten. Ho heeft in het afgelopen jaar acht vrije dagen genoten. Tijd voor een privéleven heeft ze domweg niet. Tijd om bij te komen van een werkdag ook niet.

Het schoolsysteem zet niet alleen leerkrachten onder druk, maar ook scholieren. Meer dan de helft van de tieners in de stad heeft wel eens zelfmoord overwogen. Dat is twee maal zo vaak als hun leeftijdgenoten in Noord-Amerika. Tegenvallende resultaten op school, ontevredenheid van ouders over hun prestaties en examenvrees noemen deskundigen als de belangrijkste oorzaken. In hun schooljaren ondergaan jongeren meerdere malen examens die serieuze gevolgen hebben voor hun toekomst. Alle ouders verwachten dat hun kinderen naar de universiteit gaan. Slechts 18% van de kinderen wordt tot de universiteiten toegelaten. De afvallers hebben in de ogen van ouders, familie, vrienden en zichzelf gefaald. De prestatiedwang is enorm. Chronisch slaaptekort zal het geestelijk evenwicht van jongeren ook geen goed doen. Een kwart van de scholieren slaapt nog geen 4 uur per nacht. Niet meer dan 15% van de Hongkongnezen haalt de 8 uur slaap.

De dood van de twee leerkrachten heeft de overheid tot nadenken gezet. Chief Executive Tsang stelde voor om de onderwijshervormingen, die leerkrachten nog zwaarder belasten, langzamer in te voeren. Scholen krijgen meer geld om leerkrachten beter te ondersteunen. Er gaan stemmen op voor een acht-urige werkdag voor docenten.

De geluiden voor verandering van de gejaagde Hong Kong lifestyle zijn breder dan de onderwijssector. Tot ieders verrassing kondigde Tsang deze week het afscheid aan van de zesdaagse werkweek voor ambtenaren. Met ingang van juli werkt het overheidspersoneel nog maar vijf dagen per week. Tsang wil dat de burgers van Hong Kong meer tijd doorbrengen met familie. Het besef lijkt in te zinken dat de beoordeling van werknemers op basis van de uren die ze op het werk doorbrengen niets zegt over kwaliteit en productiviteit. Een leven buiten het werk wordt opeens hoger gewaardeerd. Als grootste werkgever van Hong Kong, zou de overheid een belangrijke verandering van de maatschappij in kunnen zetten. Economen voorspellen bovendien een gunstig effect op de economie. Ambtenaren krijgen nu meer vrije tijd. Dat betekent meer tijd om te winkelen en geld uit te geven. Het lijkt erop dat de door velen geprezen Hong Kong Lifestyle zelf onder druk komt te staan.

Bron foto: http://www.reelfoto.com

The Adventures of Tom Bear

2006-01-13T14:38:00.000+01:00

Kennen jullie Tom Bear? Het is de klassebeer uit Marijke’s klas. Elk kind mag Tom Bear een tijdje mee naar huis nemen. De belevenissen van Tom Bear worden vastgelegd op foto en opgeschreven in een groot boek; The Adventures of Tom Bear. En de kinderen vertellen er natuurlijk over op school. Een soort van spreekbeurt, heel belangrijk in het Engelse schoolsysteem.Dit weekend logeert Tom Bear bij Marijke. Hij heeft vandaag geholpen met het bakken van een appeltaart, want Carianne is morgen jarig. Een feestje dus, en waarschijnlijk zondag ook nog kraamvisite. Maar Tom Bear heeft sinds september al veel meer meegemaakt. Ik som het op, want het geeft een aardig doorkijkje in wat kinderen in Hong Kong zoal doen. Het zijn dan wel voornamelijk kinderen van expats. De doorsnee kinderen uit Hong Kong gaan namelijk niet naar Panda Pre-school.

De avonturen van Tom Bear dus. Het eerste weekend ging Tom Bear met de juf naar Macau, het weekend daarop ging hij naar een paardrijschool, daarna was het een ballet en de kerk, naar het strand, Ocean Park, een picknick, een rugby toernooi, een verjaardagsfeestje, de Kennedy school kerstmarkt, nog een keer ballet, met een vliegtuig op vakantie naar een hotel met zwembad, en tijdens oud en nieuw opnieuw met het vliegtuig, deze keer naar Phuket in Thailand. Elk weekend is een bizonder weekend voor Tom Bear. En nu slaapt hij bij Marijke.

400 kuub katoen

2006-01-13T13:54:00.000+01:00

Drie weken nog maar en het is Chinees Nieuwjaar. We krijgen het Jaar van de Hond. Carianne is er zo een. Chinees Nieuwjaar is op afstand het belangrijkste feest in Hong Kong. De voorbereidingen zijn inmiddels begonnen. Lange rijen wachtenden voor de banken, ver voor de openingstijd. De foto is van vanochtend bij ons in South Horizons. Waarom die rijen? Dat is omdat met Nieuwjaar kinderen, alleenstaanden en bedienden (portiers, schoonmakers, helpers, en noem maar op) laih-sih krijgen; een klein rood envelopje met een of meerdere bankbiljetten van 10, 20, 50 of 100 dollar. Zo wens je iemand geluk en welvaart toe. En dat kan niet met een verfrommeld bankbiljetje. De traditie wil dat het geld voor de laih-sih kakelvers is. Om aan de vraag naar kakelverse biljetten te voldoen drukken de banken, elke jaar kort voor Chinees Nieuwjaar, enorme hoeveelheden bankbiljetten. Dit jaar zijn dat er zo’n 300 miljoen! Vandaag waren de verse bankbiljetten voor het eerst verkrijgbaar. Daarom dus stonden al die mensen in de rij.

Wij stonden er niet tussen. Dat is niet omdat er elk jaar 400 kubieke meter katoen nodig is om de biljetten te drukken. Denk je de belasting voor het milleu is in! De directeur van de centrale bank (zeg maar, de Hongkongneze Nout Wellink) heeft daarom opgeroepen zo-goed-als-nieuwe briefjes te gebruiken. Ze zijn gewoon in de omloop, en niet van nieuw te onderscheiden. De oproep lijkt niets uit te halen: traditie gaat voor millieu. Het was dus niet om het millieu dat we niet in de rij stonden, hoewel het mooi meegenomen is. Nee, een zo-goed-als-nieuw biljet, zelfs al heeft het een kreukje, vinden wij prima. Daar gaan we niet voor in de rij. Elke avond kijken we gewoon in de portemonnee, of er nog 20 dollar biljetten voor de portiers en schoonmakers inzitten.

Zegels plakken

2006-01-12T15:17:00.000+01:00

Bekend met het doosje vol Douwe Egbertspunten in de keukenla en de vellen Esso en Shell spaarpunten in het dashboardkastje? Ik heb altijd gedacht dat het verzamelen van koffiebonnen, supermarktstickers en bezinespaarpunten typisch Nederlands was. Wie is er nu zo gek om maandenlang zorgvuldig bonnetjes en stickers te bewaren om uiteindelijk iets overbodigs uit te zoeken uit de catalogus met nutteloze dingen?

Heel Hong Kong is zo gek. John en ik doen tegenwoordig goed mee. Ik spaar supermarktzegels. Ik krijg er eentje voor iedere 50 HKdollar besteed in de ParknShop. Ik heb al een grillpan voor weinig geld aangeschaft en plak nu lustig verder voor gratis kommen, kopjes en borden van Arzberg (100% made in Germany). Kopjes en kommen hebben hier een korte levensduur, dus een voorraadje kan geen kwaad. John laat stempels zetten voor een gratis kop koffie bij de Pacific Coffee Company en een gratis ijsje bij XTC on Ice. Het is de moeite waard, laten we maar zeggen.

Er is nog meer te halen. Vooral de creditcard blijkt een rijke bron. In winkels met speciale acties krijgt John korting op zijn aankopen als hij met zijn HSBC-creditcard betaalt. Iedere betaling levert hem ook nog spaarpunten op. Daarmee kan hij hebbedingetjes uitzoeken uit zo’n catalogus met nutteloze dingen, of hij kan de punten omzetten in geld of airmiles. Na drie creditcardbetalingen boven de 500 Hkdollar maakt hij bovendien kans op een geldprijs in een lucky draw. Natuurlijk pakt John snel de telefoon om zijn geluk te beproeven als hij zijn limiet weer heeft gehaald. 120 HKdollar heeft het hem al opgeleverd.

In Nederland eindigden mijn bonnetjes- en stickersverzamelingen meestal in de prullenbak. Ik moest te lang sparen voor ik een beloning in ontvangst kon nemen. Hier maak ik vrolijk gebruik van de kortlopende acties. Tenminste, wanneer ik er zinnige dingen mee kan verdienen. Nog meer dan van de grote voordelen, geniet ik van de verontruste reacties van verkopers en kassameisjes wanneer ik een gratis aanbod afwijs. In de ogen van Hongkongnezen is bonnen sparen, punten plakken en koopjes jagen een huishoudelijke plicht. Mensen die aanbiedingen laten liggen, die zijn gek.